Abell 209 – gromada galaktyk w gwiazdozbiorze Wieloryba

Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę galaktyk oznaczoną jako Abell 209, znajdującą się w gwiazdozbiorze Wieloryba.

Jak tłumaczą badacze z NASA, na zdjęciu z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a znajduje się gromada galaktyk, która została nazwana Abell 209. Znajduje się ona w odległości około 2,8 miliarda lat świetlnych od Układu Słonecznego, w gwiazdozbiorze Wieloryba.

Zdjęcie Abell 209 przedstawia ponad sto galaktyk, ale gromada składa się z większej liczby obiektów niż Teleskop Hubble’a jest w stanie dostrzec. Galaktyki wchodzące w skład całej struktury oddalone są od siebie o miliony lat świetlnych, a pozornie pusta przestrzeń pomiędzy nimi wypełniona jest gorącym, rozproszonym gazem, który widoczny jest jedynie na falach rentgenowskich.

Jeszcze bardziej nieuchwytnym mieszkańcem Abell 209, jak wskazują astronomowie, jest ciemna materia – forma materii, która nie oddziałuje ze światłem. Nie pochłania, nie odbija ani nie emituje światła, przez co jest niewidoczna. Naukowcy są w stanie ją wykryć jedynie poprzez jej wpływ grawitacyjny na normalną materię. Badacze przypuszczają, że Wszechświat składa się z 5 proc. normalnej materii, 25 proc. ciemnej materii i 70 proc. ciemnej energii.

Obserwacje Hubble’a, takie jak te wykorzystane do stworzenia obrazu, mogą pomóc astronomom lepiej zrozumieć Wszechświat, w tym ciemną materię i ciemną energię. Badania te wykorzystują ogromną masę gromady galaktyk, która może zakrzywiać strukturę czasoprzestrzeni i tworzyć zniekształcone oraz powiększone obrazy galaktyk i gwiazd znajdujących się za nią w procesie zwanym soczewkowaniem grawitacyjnym.

Wieloryb (łac. Cetus) jest konstelacją nieba równikowego, jedna z rozleglejszych i czwartą pod względem wielkości. Był znany już w starożytności. W Polsce jest najlepiej widoczny od października do stycznia. Chociaż gwiazdozbiór jest ogromny, to jest w nim niewiele jasnych gwiazd. Najjaśniejszą z nich jest Beta Wieloryba – dość typowy olbrzym typu K, leżący w odległości 96 lat świetlnych od Ziemi, który jest 145 razy jaśniejszy od Słońca.

Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.

Emil Gołoś