Archeolodzy ujawnili pierwsze znane w zachodniej Europie szczątki słoni bojowych

W trakcie wykopalisk prowadzonych w Colina de los Quemados w Kordobie w południowej Hiszpanii przez archeologów zostały ujawnione pierwsze znane w zachodniej Europie szczątki słoni bojowych. Niezwykłe odkrycie archeologiczne pochodzi z czasów II wojny punickiej, kiedy to kartagińskich wódz Hannibal za sprawą swojej wielkiej armii, obejmującej te ogromne afrykańskie zwierzęta, chciał nieudanie rzucić Rzym na kolana.

Pierwsze znane w zachodniej Europie szczątki słoni bojowych

Wielkie i wzbudzające przerażenie na polach bitewnych antycznego świata słonie bojowe, to jeden z najbardziej fascynujących elementów historii starożytnych wojen. Te afrykańskie zwierzęta mierzące kilka metrów wzrostu i mające długi kły z umieszczonymi na ich grzbietach wieżyczkami były w starożytnej sztuce wojennej odpowiednikami czołgów. O tym, że wiele starożytnych armii – w szczególności tych orientalnych oraz północnoafrykańskich – wykorzystywało w wojnach te zwierzęta w wojnach wiemy z licznych antycznych tekstów, monet z wizerunkami słoni, z mozaik oraz rozmaitych artystycznych przedstawień.

Najbardziej znanym epizodem ze starożytnej historii, kiedy nastąpiło użycie słoni bojowych, była II wojna punicka z lat, kiedy to też w okresie od 218–201 p.n.e. armia rzymska musiała odeprzeć spektakularne uderzenie kartagińskiej armii prowadzonej przez jednego z najwybitniejszych wodzów i strategów w historii, jakim był Hannibal. Kartagińczy jesienią 218 r. p.n.e., na samym początku II wojny punickiej przekroczyli Alpy, dzięki czemu zaskoczyli Rzymian wkraczając niespodziewanie od północy do Italii. W przeprawie przez Alpy Hannibal utracił większość słoni bojowych. Ostatecznie także przegrał wojnę z Rzymem, co nastąpiło po uderzeniu armii rzymskiej na serce imperium kartagińskiego.

Słonie na starożytnych polach bitewnych były synonimami siły oraz dzikiej furii. Pomimo tego, że w jednej z wojen starożytnego świata pojawiły się one w Europie Zachodniej, to dopiero wykopaliska w Colina de los Quemados ujawniły pierwsze znane w tym regionie Starego Świata szczątki słoni bojowych. W trakcie prewencyjnych wykopalisk archeologicznych prowadzonych w tej części Kordoby w południowej Hiszpanii archeolodzy zidentyfikowali kość nadgarstkową słonia, która została datowana na koniec IV–III wieku p.n.e.

Znalezisko to stanowi jeden z nielicznych bezpośrednich dowodów osteologicznych (kostnych) na to, iż słonie bojowe w rzeczy samej pojawiły się na polach bitewnych zachodniej Europy w starożytnych klasycznych czasach. Znaleziska materialne potwierdzają tym samym relacje z czasów II wojny punickiej.

Stanowisko Colina de los Quemados jest utożsamiane z celtoiberyjskim oppidium (celtycką duża osadą) Corduba, która zajmowała strategicznie kluczowe położenie nad rzeką Gwadalkiwir. Badania archeologiczne w tym miejscu  długą sekwencję osadnictwa na tym terenie od późnej epoki brązu do średniowiecznej islamskiej znacznej części Iberii. Szczególnie interesująca jest faza późnej epoki żelaza, charakteryzująca się ulicami, piecami i instalacjami przemysłowymi – stanowiącymi dowody na to, iż w miejscu tym znajdowało się kwitnące centrum miejskie jeszcze zanim osadę ponownie założyli tu Rzymianie.

Marcin Jarzębski