Archeolodzy w Adıyaman odkryli grobowiec kopułowy sprzed 1800 lat
Podczas prac archeologicznych realizowanych na wiejskim obszarze dystryktu Besni w prowincji Adıyaman w południowo-wschodniej Turcji archeolodzy odkopali unikatową strukturę, jaką okazał się liczący 1800 lat grobowiec kopułowy.
Starożytny grobowiec kopułowy z Adıyaman
Archeolodzy prowadzący wykopaliska w dystrykcie Besni odsłonili unikatowy grobowiec kopułowy, który jak wynika z wstępnych szacunków przeprowadzonych przez badaczy pochodzi z II wieku n.e. i tym samym powstał w przybliżeniu około 1800 lat temu. Zaskakujące odkrycie archeologiczne jest dziełem zespołu archeologów z Muzeum w Adıyaman. Badacze przybyli natychmiast na teren, który okazał się być cennym miejscem archeologicznym, po otrzymaniu informacji o pozostałościach architektonicznych w pobliżu wsi Yukarı Söğütlü.
W trakcie badań naukowcy szybko natknęli się na starożytny grobowiec kopułowy, który składa się z wielu komór grobowych oraz został wykuty w skalistym zboczu lokalnego wzgórza. Jedną z najbardziej uderzających cech architektonicznych tej konstrukcji jest jej kunsztownie wykonana kopułowa forma. Co nie powinno dziwić jednym z centralnych i dominujących elementów architektonicznych grobowców kopułowych, jak sama nazwa wskazuje, jest ich kopuła, która nakrywała bezpośrednią przestrzeń pochówkową. Tego typu grobowce były popularne w starożytności, w szczególności w świecie grecko-rzymskim. Tradycja takich pochówków była kontynuowana w Cesarstwie Wschodniorzymskim (Bizancjum).
Jak stwierdzili eksperci, kopuła stanowiąca fundamentalną i integralną część grobowca z Adıyaman świadczy o wysokich umiejętnościach technicznych społeczności, która stworzyła to miejsce pochówku, a także o tym, iż pochowana w tym grobowcu osoba musiała należeć do elity oraz cieszyć się statusem społecznym na wysokim poziomie. Badacze poinformowali, że w najbliższym czasie skierują odpowiedni wniosek do Regionalnej Rady ds. Ochrony Dziedzictwa Kulturowego w Şanlıurfa o rejestrację tej konstrukcji i wpisanie jej na listę regionalnych zabytków, dzięki czemu będzie możliwe zapewnienie tej strukturze szczególnej ochrony.
Przedstawiając szczegóły dotyczące niedawnego zaskakującego odkrycia z Besni dyrektor Muzeum w Adıyaman, Mehmet Alkan, zaznaczył, iż w przypadku tej struktury tak naprawdę powinniśmy mówić o całym kompleksie grobowców, z czego jeden z nich jest grobowcem kopułowym. To właśnie on jest też jego zdaniem najbardziej imponującym miejscem pochówku składającym się na to stanowisko. Wejście do komory zdobią po obu stronach łukowate nisze grobowe, które łączą wąskie kolumny.
W górnej części grobowca z kolei znajdują się misternie wyrzeźbione gzymsy – to one wieńczyły budowlę i pełniły funkcję dekoracyjną i porządkującą przestrzeń. Najczęściej biegną wzdłuż górnej krawędzi ścian pod kopułą (gzyms obwodowy) lub wyznaczają początek kopuły lub łuków (gzyms impostowy). Mogą także podkreślać nisze grobowe lub sarkofagi. Poza funkcją estetyczną gzymsy symbolicznie oddzielają „świat ziemski” od „niebiańskiego” i wzmacniają reprezentacyjny charakter grobowca.
W przekonaniu dyrektora Mehmeta Alkana kopułowa forma grobowca, a także szereg innych cech tego miejsca pochówku, wskazują, że pochowany w nim został możnowładca lub arystokrata. Grobowiec ten powstał w okresie rzymskim w historii Anatolii, a dokładnie w II wieku n.e. Badacz podkreślił, że projekt i styl konstrukcji sprawiają, że jest to przykład rzadkiej konstrukcji w regionie, jaka nigdy wcześniej nie została udokumentowana w prowincji.
Wewnątrz komory naukowcy zidentyfikowali dekoracyjne płaskorzeźby, z których część uległa zniszczeniu w wyniku upływu czasu, a inne zachowały się w stanie nienaruszonym. Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jest seria dzieł ukazujące głowy dzikich kóz, które zostały ukazane w jednej z łukowatej przestrzeni grobowca. Oprócz tego w komorze grobowej girlandowe pasy dekoracyjne i ornamenty w kształcie muszli, które w licznych starożytnych religiach i starożytnych systemach wierzeń symbolizowały wieczność i życie pozagrobowe.
Marcin Jarzębski
