Arp 143 – para zderzających się galaktyk w gwiazdozbiorze Rysia

Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a uchwycili parę zderzających się galaktyk oznaczoną jako Arp 143, znajdującą się w gwiazdozbiorze Rysia.

Jak tłumaczą badacze z ESA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest pada zderzających się galaktyk znana jako Arp 143. Jest ona oddalona o około 191 milionów lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Rysia.

Jak tłumaczą astronomowie, zderzenia galaktyk, takie jak Arp 143, to zjawiska astronomiczne, które zachodzi, gdy dwie lub więcej tego rodzaju obiektów zbliża się lub nachodzi na siebie, w wyniku czego ciała niebieskie w nich obecne narażone są na oddziaływania grawitacyjne, co zaburza ich ruch. Proces taki trwa zwykle setki milionów lat i często prowadzi do połączenia się galaktyk w jedną większą strukturę. Odległości między gwiazdami w galaktykach są znacznie większe od tych obiektów, a nawet od układów planetarnych, dlatego w czasie tych zdarzeń dochodzi do bardzo niewielu kolizji gwiazd. Mijanie się gwiazd zaburza jednak orbity okrążających je planet, niszcząc niektóre układy planetarne. Jednak jak wskazują naukowcy, mieszanie się obłoków międzygwiazdowych prowadzi do powstawania nowych gwiazd i planet je okrążających. Zderzenia galaktyk są powszechnym zjawiskiem w ewolucji Wszechświata. Galaktyki mają rozmiary rzędu setek tysięcy lat świetlnych, a wewnątrz grup tych obiektów dzielące je odległości sięgają nawet milionów lat świetlnych. Najpowszechniejszym rodzajem zderzeń są połączenia małych galaktyk satelitarnych z większymi, które okrążają.

W skład Arp 143, jak opisują naukowcy, wchodzi zniekształcona galaktyka spiralna oznaczona jako NGC 2445, która znajduje się po prawej stronie obrazu, oraz jej kolorowa towarzyszka, NGC 2444, po lewej stronie. Wydaje się, że NGC 2445 wyciągnęła ze swojej sąsiadki więcej materii co sprawiło, że ma tam miejsce wzmożone formowanie się gwiazd, co widoczne jest jako niezwykle duża ilość koloru niebieskiego, który wskazuje na obecność młodych i gorących obiektów tego typu. A za łączącą się parą widoczne są galaktyki tła.

Ryś (łac. Lynx) jest gwiazdozbiorem nieba północnego, 28. co do wielkości. Został wprowadzony przez astronoma Jana Heweliusza, aby wypełnić lukę między Woźnicą i Wielką Niedźwiedzicą. Ptolemeusz skatalogował w tym miejscu na niebie kilka gwiazd i zaliczył je do gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy, ale Heweliusz zdecydował się nadać im oddzielną nazwę. Konstelacja jest widoczna w Polsce od jesieni do wiosny. Liczba gwiazd widocznych w niej gołym okiem wynosi około 60.

Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.

Emil Gołoś