Astronomowie przyjrzeli się bliżej śladom, jakie zostawiła epoka lodowcowa na Marsie
Naukowcy zbadali ślady na powierzchni, jakie pozostawiła po sobie epoka lodowcowa na Marsie. Pomoże to lepiej zrozumieć historię klimatu panującego na Czerwonej Planecie.
W ciągu ostatnich 2,5 miliarda lat nasza planeta doświadczyła kilku epoko lodowcowych, z których ostatnia osiągnęła swój szczyt około 20 tysięcy lat temu i spowodowała spadek średniej temperatury do około 7°C–10°C (o 8°C mniej niż obecnie). Ziemia nie jest jednak jedyną planetą, na której miały miejsce te szczególne wydarzenia. Jak wskazują astronomowie z ESA, między równikiem, a biegunem północnym Marsa, położony jest region znany jako Coloe Fossae. Znajdują się tam głębokie doliny, kratery i inne ślady wskazujące, że miała tam również miejsce epoka lodowcowa.
Epoki lodowcowe są częścią starożytnego rytmu geologicznego spowodowanego głównie zmianami orbit planet wokół Słońca i wahaniami jej osi obrotu. Podczas tych wydarzeń lodowce i całościowa pokrywa lodowa występuje na większych obszarach, a wahania temperatury powodują, że lodowe masy przemieszczają się i cofają na całym globie.
Ślady poprzednich epok lodowcowych dostrzegamy również na innych planetach, zdaniem naukowców, ich wpływ na współczesnego Marsa jest widoczny na nowych zdjęciach wykonanych przez kamerę High Resolution Stereo Camera umieszczoną na należącej do Europejskiej Agencji Kosmicznej sondzie Mars Express.
Mniej więcej równoległe linie widoczne na zdjęciu regionu Coloe Fossae i powstały w wyniku naprzemiennego osuwania się fragmentów gruntu. Jak opisują astronomowie, widocznych jest tam również wiele kraterów, które powstały w wyniku uderzeń kosmicznych skał w powierzchnię. A na dnie dolin i kraterów znajduje się coś niezwykłego – wzory wijących się linii, które wskazują, gdzie przesuwał się lodowy materiał podczas poprzedniej epoki lodowcowej na Marsie.
Jak podkreślają naukowcy, formacje te pomagają lepiej zrozumieć jaki klimat panował w przeszłości na Czerwonej Planecie. Technicznie nazywane są one liniowymi wypełnieniami dolin (lineated valley fill – w dolinach) lub koncentrycznymi wypełnieniami kraterów (concentric crater fill – w kraterach). Powstały one w wyniku powolnego przesuwania się mas lodowych po powierzchni Marsa – co zdaniem badaczy przypominało wędrowanie lodowców obserwowane na Ziemi, które jednak zostały pokryte grubą warstwą materiału skalnego.
Region ten znajduje się daleko od północnego bieguna Marsa i akumulacja lodu mogła mieć tam miejsce dzięki pulsacyjnemu ruchowi lodowców, które naprzemiennie sięgały i cofały się podczas starożytnej epoki lodowcowej. Jak wskazują astronomowie, chociaż Mars jest obecnie suchy, w swojej historii doświadczał naprzemiennych okresów ocieplenia i ochłodzenia oraz zamarzania i topnienia, co było spowodowane zmianami nachylenia jego osi.
W okresach zimnych lodowce rozprzestrzeniają się od biegunów Marsa aż do średnich szerokości geograficznych, a następnie cofały się, gdy robiło się cieplej, co jednak pozostawiało charakterystyczne ślady, takie jak liniowe wypełnienia dolin i koncentryczne wypełnienia kraterów. Jak opisują naukowcy, na nowych obrazach widoczne są właśnie te formacje, które są rozmieszczone równomiernie na całym pasie obserwowanej szerokości geograficznej Marsa, co wskazuje, jak zmieniał się klimat całej planety. Obszar ten mógł być pokryty lodem jeszcze pół miliona lat temu, kiedy zakończyła się ostatnia epoka lodowcowa na Marsie.
Emil Gołoś
