Dlaczego książki kucharskie wciąż wygrywają z przepisami z internetu?
Choć miliony przepisów krążą w mediach społecznościowych, a krótkie filmy kulinarne biją rekordy popularności, drukowane książki kucharskie nie znikają z rynku. Wręcz przeciwnie, należą do bestsellerów. Ich siła nie polega wyłącznie na recepturach, lecz na czymś znacznie trwalszym, zaufaniu i doświadczeniu, którego nie daje ekran.
Treści kulinarne należą dziś do najchętniej konsumowanych w internecie. Miliony postów oznaczonych hashtagiem #TikTokFood, miliony kanałów kulinarnych na YouTube i biliony odsłon pokazują skalę zjawiska. Powstają nawet aplikacje, które tłumaczą techniczne pojęcia z internetowych przepisów i automatycznie tworzą listy zakupów. Gotowanie stało się formatem, który idealnie wpisuje się w logikę krótkiego wideo: szybki efekt, atrakcyjny obraz, instrukcja krok po kroku.
A jednak w Australii dwie książki kucharskie znalazły się w pierwszej dziesiątce bestsellerów 2025 roku. To dowód, że papierowy poradnik kulinarny oferuje coś więcej niż tylko przepis. Większość takich publikacji to ilustrowana literatura faktu. Połączenie fotografii, osobistego tonu autora i objaśnień, które prowadzą czytelnika nie tylko przez kolejne etapy przygotowania potrawy, ale także przez sposób myślenia o gotowaniu.
Współczesnych odbiorców książek kucharskich można podzielić na trzy grupy. Pierwsi to czytelnicy aspiracyjni, marzą o gotowaniu jak szefowie kuchni albo o stworzeniu wrażenia bezwysiłkowej elegancji. Drudzy to codzienni praktycy, którzy po prostu chcą odpowiedzieć na pytanie „co dziś na kolację?”. Szukają przepisów oszczędnych, przewidywalnych i dostosowanych do realiów domowej kuchni, często z wykorzystaniem nowych urządzeń, takich jak wolnowary czy frytkownice beztłuszczowe. Trzecią grupą są eskapiści, dla nich książka kucharska jest podróżą, wspomnieniem, opowieścią o miejscu i kulturze. W skrajnej postaci staje się „food porn”: estetycznym spektaklem oderwanym od realnego gotowania.
Jak zaznaczono na łamach „The Conversation” największe sukcesy odnoszą dziś te publikacje, które łączą element aspiracji z codzienną użytecznością. Autorzy nie epatują technicznym żargonem, lecz tłumaczą, proponują zamienniki i przekonują, dlaczego warto włączyć dane danie do własnego repertuaru. Przepis staje się rozmową z czytelnikiem, a nie instrukcją wydaną z pozycji eksperta.
Istnieje też czynnik pokoleniowy, choć nie tak jednoznaczny, jak mogłoby się wydawać. Młodsi użytkownicy internetu czerpią inspiracje z mediów społecznościowych, ale rosnąca potrzeba ograniczania czasu przed ekranem sprzyja powrotowi do papieru. Książka nie wymaga logowania, zapisywania postów ani przeszukiwania folderów ze zrzutami ekranu. Wystarczy sięgnąć po nią z półki. W wymiarze historycznym książki kucharskie zawsze były nośnikiem wiedzy dostępnej nielicznym. Zanim druk stał się powszechny, umiejętności przekazywano ustnie, a zawodowi kucharze często nie mogli ujawniać tajników swojej pracy. Dziś dostęp do przepisów jest niemal nieograniczony, lecz papierowa książka zachowała status przedmiotu trwałego.
Jej wartość widać w śladach użytkowania: poplamionych stronach, odręcznych notatkach, zagięciach w ulubionych miejscach. To dowody realnej pracy w kuchni, których nie pozostawi zapisany link. Z czasem książka staje się archiwum rodzinnych smaków i nawyków, przedmiotem przekazywanym dalej.
Cyfrowe przepisy są szybkie i efektowne, ale często ulotne. Drukowana książka kucharska pozostaje punktem odniesienia, źródłem sprawdzonych rezultatów, zapisem kultury i dla wielu cichą przyjemnością przeglądania, która nie wymaga powiadomień ani polubień.
Laura WIECZOREK
