Ekspozycja „Czarny karnawał. Ensor/Wojtkiewicz” w Muzeum Narodowym w Warszawie
Muzeum Narodowe w Warszawie zaprasza na wyjątkową ekspozycję, która po raz pierwszy zestawia twórczość Jamesa Ensora i Witolda Wojtkiewicza. „Czarny karnawał. Ensor/Wojtkiewicz” można oglądać od 3 października 2025 do 11 stycznia 2026 roku w Muzeum Narodowym w Warszawie.
„Czarny karnawał. Ensor/Wojtkiewicz”
Dwaj artyści przełomu XIX i XX wieku, choć zakorzenieni w odmiennych środowiskach belgijskich i polskich spotykają się tutaj w przekornej konfrontacji. Łączy ich fascynacja karnawałem, teatrem, maskaradą, snem i groteską, które w ich sztuce stają się metaforą świata na opak, pełnego anarchii i ironii.
Ensor, z jednej strony osadzony w tradycjach sztuki niderlandzkiej, z jej rubasznym humorem i moralizatorstwem, sięgał do ludowego teatru jarmarcznego i flandryjskiego karnawału. Jego malarstwo pełne jest maskowych twarzy, przewrotności i ostrej satyry. Wojtkiewicz, zanurzony w atmosferze modernistycznego Krakowa, czerpał z kabaretu, teatrzyku „Zielony Balonik” czy krakowskiej szopki. Jego obrazy otwierały bramy do somnambulicznych wizji, w których baśń mieszała się z melancholią i poczuciem kruchości istnienia.
„Czarny karnawał” stawia pytania o sens życia jako widowiska, kruchego, pełnego masek i teatralnych póz, ale także podszytego śmiercią i erotyką. Kuratorzy wydobywają cztery kluczowe wątki, które definiują imaginarium obu artystów: cyganerię, przebierańców nicości, dziecięce fantazje i Thanatosa. To obszary, gdzie sztuka Ensora i Wojtkiewicza odsłania swoje uniwersalne, ponadnarodowe oblicze.
Ekspozycja ma również wymiar szerszy. To pierwsza współpraca polsko-belgijska w historii Muzeum Narodowego w Warszawie. Oprócz dzieł głównych bohaterów, pokazane zostaną obrazy, rysunki i grafiki innych artystów z ich kręgów, a także maski, marionetki i stroje karnawałowe. Dzięki temu widz otrzymuje bogaty kontekst kulturowy, w którym karnawał jawi się nie tylko jako barwna zabawa, ale także symbol chaosu, wolności i wywrócenia porządku społecznego.
„Czarny karnawał. Ensor/Wojtkiewicz” to wystawa, która pozwala zobaczyć, jak podobne idee i obsesje krążyły wokół artystów przełomu wieków, niezależnie od granic geograficznych. To spotkanie dwóch wyobraźni, które – choć oddzielone kulturą i historią – mówią o tym samym: o maskach, które zakładamy, i o śmierci, która je zrywa.
Laura Wieczorek
