Grobowiec z Horvat Tevet. Pochówek jest pełen luksusowych dóbr
W trakcie wykopalisk prowadzonych na terenie stanowiska Horvat Tevet w Dolinie Jezreel w północnym Izraelu archeolodzy odkryli niezwykłe miejsce pochówku z epoki żelaza, które jest najbogatszym takim grobowcem z tego okresu historycznego odkrytym w regionie Lewantu, jeśli chodzi o jego wyposażenie. Cały szereg ekskluzywnych przedmiotów, jaki został w nim odkryty wskazuje, że niektórzy ludzie w epoce żelaza żyli dużo bardziej luksusowo niż myśleliśmy do tej pory.
Grobowiec z Horvat Tevet
W powszechnym wyobrażeniu, kiedy mowa o epoce żelaza, to najczęstsze skojarzenia z nią będą wiązały się z tym, iż musiał to być surowy, ubogi i zasadniczo pozbawiony luksusów czas. Nic bardziej mylnego. Okazuje się, że epoka żelaza będąca ostatnim okresem prehistorii i która przypadała w ogólnym, uproszczonym ujęciu (nie uwzględniającym znaczących różnic pomiędzy poszczególnymi regionami) na okres lat 1200 r. p.n.e. aż do nastania starożytności charakteryzowała się obecnością elity, która zupełnie nie stroniła od luksusów.
Kłam takiemu wyobrażeniu tego okresu w dziejach ludzkości zadaje ujawniony niedawno grobowiec z Horvat Tevet. Jak stwierdzili archeolodzy ujawniony tam grobowiec jest najbogatszym miejscem pochówku z epoki żelaza, jakie zostało do tej pory odkryte w Lewancie, czyli regionie obejmującym Liban, Syrię, Izrael, Jordanię oraz Palestynę.
Według ekspertów, pochówek kremacyjny z Horvat Tevet przyćmiewa kompletnie, jeśli chodzi o wyposażenie i jego charakter, wszelkie inne analogiczne grobowce z Lewantu. Odkryte w tych grobowcach artefakty i przedmioty miały prestiżowy oraz wytworny charakter. Na obiekty te składają się zarówno lokalna ceramika wysokiej jakości, jak i luksusowe towary o dużej wartości, które pochodziły z importu – te ostatnie znaleziska świadczą dodatkowo o tym, że w epoce żelaza istniała dalekosiężna sieć handlowa, która łączyła mocno oddalone od siebie porty śródziemnomorskie, a także neoasyryjskie wielkie miasta w Mezopotamii.
Pochówek pełen ekskluzywnych skarbów
Odkrycie dokonane w Horvat Tevet stanowi rzadki i mocny dowód na to, że zaawansowane rozwarstwienie społeczne, arystokracja, która mogła wprost ociekać w luksusowych dobrach, a także realizowany na dalekosiężną skalę handel międzynarodowy były obecne już w epoce żelaza, a dokładnie w okresie VIII wieku p.n.e., gdy nad znaczną częścią Bliskiego Wschodu panowało znajdujące się u szczytu swojej potęgi imperium neoasyryjskie.
Ujawnione przez zespół archeologów na czele którego stoi dr Omer Peleg skarby obejmują następujące przedmioty i artefakty: glazurowana asyryjska butelka (która została ozdobiona kolorowymi motywami typowymi dla kręgów królewskich Asyrii); neoasyryjska pieczęć cylindryczna (przedmiot związany z działalnością administracyjną); kamienny ciężarek (mający najpewniej związek z działalnością handlową lub urzędową); wykonaną z brązu biżuterię; kunsztownie wykonaną ceramikę; koraliki; alabastron (ozdobne naczynie śródziemnomorskie z motywami ptaków i papirusu, przedmioty te stanowiły jeden z głównych produktów sprzedawanych i kupowanych w ramach dalekosiężnego handlu w epoce żelaza).
Zidentyfikowane artefakty wskazują, że zmarły pochowany w tym pełnym ekskluzywnych dóbr pochówku z Horvat Tevet mógł być kupcem, urzędnikiem lub jednym i drugim – osobą głęboko związaną z sieciami gospodarczymi i administracyjnymi imperium neoasyryjskiego. Bogate wyposażenie grobu kontrastuje wyraźnie ze stosunkowo skromnym wyposażeniem domostw odkrytych w tej samej okolicy. To wszystko wskazuje, iż już w epoce żelaza mieliśmy do czynienia z występowaniem stratyfikacji społecznej oraz dużego rozwarstwienia społecznego.
Odkryte miejsce pochówku składało się z dwóch dołów, z czego w jednym znajdowały się szczątki dorosłej osoby, a druga pochówek zawierał szczątki pokremacjyne wraz z niezwykłym zestawem przedmiotów grobowych. Kremacja była stosunkowo rzadka w Lewancie w epoce żelaza, co sprawia, że odkrycie to jest dodatkowo niezwykłe. Znalezisko to pochodzi z czasów, gdy nad Lewantem zaczęło panować Imperium Neoasyryjskie. Grobowiec z Ḥorvat Tevet jest najbogatszym takim miejscem pochówku, jakie odkryto do tej pory w południowym Lewancie.
Marcin Jarzębski
