KL Auschwitz. Nierozliczone zbrodnie przeciwko ludzkości

W najnowszym podcaście historycznym Przystanku Historia na „Wszystko co Najważniejsze” o szczegółach śledztwa prowadzonego wobec nazistowskich zbrodniarzy z KL Auschwitz przez Instytut Pamięci Narodowej, red. Paweł Lekki rozmawia z prok. Łukaszem Gramzą z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie.

Historia ścigania zbrodniarzy nazistowskich ze szczególnym uwzględnieniem członków załogi KL Auschwitz prowadzi przez Trybunał w Norymberdze, sądy polskie, Komisję Badania Zbrodni Niemieckich. 

Osiągnięć w tym zakresie jest jednak niewiele: osądzenie głównych sprawców, wprowadzenie do praktyki sądowej pojęcia ludobójstwa na określenie zbrodni popełnionych w obozie. W pamięci pozostały pierwsze procesy przed polskimi sądami, w których skazano komendanta obozu Rudolfa Hoessa i kilkudziesięciu członków załogi KL Auschwitz. 

Później nastąpiło powojenne zaniechanie ścigania zbrodniarzy zarówno w Polsce jak i krajach Europy Zachodniej. Postępowania wznowiono dopiero w latach 60. XX w. 

Z perspektywy lat i dokumentów źródłowych warto sporządzić bilans, ocenę skuteczności i przyczyny niepowodzeń, ze szczególnym uwzględnieniem praktyki sądowej RFN i Austrii (faktyczna amnestia dla „morderców zza biurka”) oraz luk w ustawodawstwie polskim.

Co udało się zrealizować?

• scalenie materiału dowodowego i ocena działalności obozu i popełnionych w nim zbrodni w ujęciu całościowym (działalność obozu, zbrodnie w nim popełnione, zbrodnie popełnione w podobozach, eksperymenty medyczne i pseudomedyczne, zbrodnie na trasach marszów ewakuacyjnych);
  
• baza załogi uwzględniająca możliwe do zgromadzenia i weryfikacji informacje na temat wydanych wyroków oraz okoliczności śmierci sprawców; upublicznienie bazy na portalu tematycznym;
  
• udostępnianie materiałów prokuraturze niemieckiej, co przyczyniło się do skutecznego oskarżenia żyjących członków załogi;
  
• procesowa ocena zbrodni popełnionych w obozie uwzględniająca aktualne przepisy prawa karnego krajowego i międzynarodowego
  
• wskazanie sprawców polecających, kierowniczych, współsprawców, sprawców bezpośrednich
  
• próba postawienia przed sądem żyjącego członka załogi.

O szczegółach śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej, red. Paweł Lekki rozmawia z prok. Łukaszem Gramzą z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie.

POSŁUCHAJ WRAZ Z NAMI:

Redaktor prowadzący: Paweł Lekki
Wydawca: Małgorzata Frydrych
Produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
Jeszcze więcej podcastów historycznych na portalu przystanekhistoria.pl