Krwawa masakra z epoki żelaza w Serbii

Najnowsze interdyscyplinarne badanie archeologiczne przeprowadzone na terenie prehistorycznej nekropolii Gomolava ujawniło, że serbska Wojwodina kilka tysięcy lat temu w epoce żelaza była miejscem, gdzie nastąpiła krwawa masakra, której ofiarami były przede wszystkim kobiety i dzieci.

Serbska masakra z epoki żelaza

Nad rzeką Sawa w regionie Wojwodina w północnej Serbii znajduje się prehistoryczne stanowisko archeologiczne Gomolava. Nekropolia ta stała się miejscem prac archeologicznych, które przyniosły mrożące krew w żyłach odkrycie sprzed blisko 3 tys. lat, jakim okazał się masowy grób. Ta serbska masakra z epoki żelaza kosztowała życie co najmniej 77 osób, z czego większość z nich stanowiły kobiety i dzieci.  

Ofiary rzezi zostały pochowane razem w masowym grobie. Do krwawej zbrodni doszło 2800 lat temu. Ta serbska masakra z epoki żelaza miała gwałtowny i brutalny przebieg. Dzieci, kobiety, mężczyźni byli mordowani najczęściej w wyniku uderzeń pałkami oraz pchnięć nożami – czytamy w artykule opublikowanym przez czasopismo naukowe „Nature Human Behaviour”.

Stanowisko Gomolava jest tym samym kolejnym dowodem na to, iż w prehistorycznej Europie miała miejsce masowa przemoc. Badanie to rzuca także nowe światło na to, w jaki sposób celowe zabijanie kobiet i dzieci było wykorzystywane jako strategia destabilizowania społeczności i umacniania władzy we wczesnej epoce żelaza, wskazuje portal „Arkeonews”. Poznanie tego brutalnego wydarzenia zmienia nasze rozumienie prehistorycznych konfliktów, a także tego jak wyglądała organizacja społeczna oraz przemoc strukturalna w późnej europejskiej prehistorii.

„Kiedy natrafiamy na prehistoryczne masowe groby o takiej strukturze demograficznej, możemy się spodziewać, że są to rodziny z wioski, która została zaatakowana. ” — powiedział współkierujący badaniami profesor nadzwyczajny Barry Molloy z Szkoły Archeologicznej University College Dublin oraz stypendysta ERC. Następnie dodał: „Gomolava naprawdę nas zaskoczyła, kiedy nasza analiza genetyczna wykazała, że większość badanych ludzi nie była ze sobą spokrewniona – nie łączyli ich nawet wspólni praprapradziadkowie. Jest to coś bardzo nietypowe dla prehistorycznego masowego grobu i nie jest tym, czego oczekiwalibyśmy, gdyby wszyscy mieszkali razem w jednej wiosce”.

Korzystając z szeregu metod badawczych naukowcy wykazali, że tak samo jak w przypadku większości dorosłych również większość dzieci zamordowanych w trakcie rzezi w Gomolavie były płci żeńskiej. W przekonaniu archeologów ten fakt w połączeniu z faktem, że ofiarami zbrodni stały się dzieci, które mogły być zabrane jako niewolnicy, wskazuje, że ta rzeź była czymś więcej niż aktem krwawej przemocy na skutek zasadzki lub czegoś podobnego. Ich zdaniem ta masakra z epoki żelaza miała robić za makabryczne i upiorne przesłanie do szerszej społeczności, z którą sprawcy rzezi musieli być skonfliktowani.

Opublikowane przez czasopismo „Nature Human Behaviour” badanie poszerza naszą wiedzę na temat konfliktów w europejskiej epoce żelaza i rzuca nowe światło na sposób, w jaki masowa przemoc była wykorzystywana do umacniania władzy w prehistorycznej Europie. Ofiarami tej rzezi było 40 dzieci w wieku od jednego do dwunastu lat, 11 nastolatków i 24 osoby dorosłe, z czego 87 proc. stanowiły kobiety. Jedynym niemowlęciem znalezionym w grobie był chłopiec.

Zaawansowane analizy osteologiczne i obrazowe ujawniły brutalny przebieg mordów. Znaczna część ofiar zmarła na skutek niezagojonych brutalnych obrażeń zadanych w głowy lub jej okolice. Naukowcy odkryli, że część z tych obrażeń została zadana tępymi broniami, część ostrymi broniami, a jeszcze inne z broni dalekodystansowej (rany postrzałowe). To wszystko wskazuje też, iż część ofiar próbowała uciekać z miejsca rzezi.

Badania tomografii komputerowej (CT) i analizy histotafonomiczne wskazują, że ciała zostały pochowane wkrótce po śmierci, co sugeruje, że masakra miała miejsce w pobliżu. Co najmniej 20 procent osób wykazuje bezpośrednie ślady przemocy na szkielecie, chociaż naukowcy zauważają, że rzeczywista liczba była prawdopodobnie wyższa, ponieważ nie wszystkie formy śmiertelnych urazów pozostawiają ślady na kościach. Co ważne, wcześniejsze interpretacje sugerowały, że przyczyną śmierci była pandemia. Jednak badania DNA patogenów nie wykazały żadnych śladów chorób zakaźnych. Zamiast tego, zebrane dane wyraźnie wskazują na skoordynowaną przemoc – rzeź.

W przeciwieństwie do innych masowych pochówków z tego okresu, stanowisko archeologiczne w Gomolava wskazuje na staranne przygotowanie pochówku, ponieważ ofiary pochowano wraz z przedmiotami osobistymi, w tym brązową biżuterią i ceramicznymi naczyniami do picia. Wykopaliska w Gomolavie były finansowane przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych. Za badanie to odpowiadali m.in. naukowcy z holenderskiego Uniwersytetu w Lejdzie, czy irlandzkiego University College Dublin.

Marcin Jarzębski