Kto może zastąpić premiera Donalda Tuska? Pięć nazwisk na krótkiej liście
Po klęsce kandydata rządowego, wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego w II turze wyborów prezydenckich z 1 czerwca 2025 r., coraz więcej liderów opinii, w tym dziennikarzy tytułów liberalno-lewicowych, oczekuje rezygnacji ze strony Donalda Tuska z funkcji premiera. W mediach ruszyła karuzela możliwych kandydatur na jego następcę. Kim będzie następca Donalda Tuska? Oto lista pięciu najbardziej prawdopodobnych kandydatów, którzy mogą zastąpić premiera jeszcze w obecnym układzie parlamentarnym.
1. Radosław SIKORSKI
Radosław Sikorski – wydaje się być oczywistym następcą Donalda Tuska. „Nadoczywistym” jednak. Szczególnie, że decyzję finalną w tej sprawie będzie podejmował jednakże Donald Tusk lub jego głos będzie w tej sprawie istotny.
Plusem kandydatury Radosława Sikorskiego są jego i jego żony relacje w świecie. Niekwestionowane przygotowanie do funkcji premiera, która to funkcja byłaby ukoronowaniem jego istnienia i działań w polityce. Minusem – niemożność przełamania się Donalda Tuska, aby właśnie jemu powierzył kontynuację rządów tworzonych przez PO. Chyba, że będzie do tego zmuszony.
Radosław Sikorski to minister spraw zagranicznych RP, polityk Platformy Obywatelskiej, politolog, wykładowca akademicki. Kierował MSZ we wszystkich trzech gabinetach Donalda Tuska. Był senatorem PiS-u w Senacie VI kadencji oraz posłem PO w Sejmie VI i VII kadencji. Sprawował funkcję ministra obrony narodowej rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego (przypadających na lata 2005–2007). W okresie lat 2010-2016 był wiceprzewodniczącym Platformy Obywatelskiej. Był marszałkiem Sejmu VII kadencji (pod jej koniec w latach 2014-2015).
Urodził się 23 lutego 1963 roku w Bydgoszczy. Jako uczeń szkoły średniej w 1981 roku, kiedy miały miejsce tzw. wydarzenia bydgoskie, był przewodniczącym Uczniowskiego Komitetu Strajkowego W latach 80. był uchodźcą politycznym w Wielkiej Brytanii. Od 1986 do 1989 r. pracował jako niezależny dziennikarz w tygodnikach „The Spectator” oraz „The Observer”, a także działał jako korespondent wojenny w Afganistanie (w 1986 i 1987 roku) oraz Angoli (w 1989 roku). Jest absolwentem filozofii, nauk politycznych i ekonomii na Uniwersytecie Oksfordzkim, który to ukończył w 1986 roku. W 1988 roku otrzymał prestiżową nagrodę World Press Photo w kategorii zdjęć reporterskich.
W okresie lat 1988-1990 był zatrudniony w amerykańskim czasopiśmie „National Review” jako korespondent zagraniczny. Na początku lat 90. był warszawskim korespondentem brytyjskiego dziennika „Sunday Telegraph”. Z kolei w okresie lat 1990-1992 pracował w konglomeracie medialnym News Corporation.
Na przełomie lat 80. i 90. był doradcą Ruperta Murdocha, australijsko-amerykańskiemu przedsiębiorcy. W 1999 roku ukończył wyższy kurs obronny na Wydziale Bezpieczeństwa Narodowego w Akademii Obrony Narodowej w Warszawie. Na początku lat 2000. był pracownikiem think tanku American Enterprise Institute w Waszyngtonie.
Początek jego działalności politycznej miał miejsce w latach 90., kiedy to w 1992 został powołany na stanowisko wiceministra obrony narodowej. Kandydował w wyborach parlamentarnych z 1997 r. do Sejmu z listy ROP, ale nie udało mu się uzyskać mandatu poselskiego. W okresie lat 1998–2001 w rządzie Jerzego Buzka był wiceministrem spraw zagranicznych. Poseł w Sejmie IV i V kadencji. W 2005 roku, po zwycięstwie PiS w wyborach parlamentarnych objął stanowisko ministra obrony narodowej w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie Jarosława Kaczyńskiego.
W 2007 odszedł z PiS i dołączył do Platformy Obywatelskiej – z ramienia tego ugrupowania kandydował w wyborach parlamentarnych 2007. Udało mu się wówczas po raz kolejny uzyskać mandat poselski. Ponownie posłem został w wyborach parlamentarnych w 2011 r. Od listopada 2007 do września 2014 pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w pierwszych dwóch rządach Donalda Tuska. W czerwcu 2014 został marszałkiem Sejmu – funkcję tę sprawował do listopada 2015, kiedy PO przegrała wybory parlamentarne. W 2019 roku wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego z list Koalicji Obywatelskiej. W grudniu 2023 został powołany na urząd ministra spraw zagranicznych w trzecim rządzie Donalda Tuska.
W listopadzie 2024 r. przegrał rywalizację w prawyborach prezydenckich z Rafałem Trzaskowskim, choć zdaniem wielu ekspertów, miałby większe szanse od niego w pokonaniu Karola Nawrockiego w tych wyborach.
2. Krzysztof KWIATKOWSKI
Krzysztof Kwiatkowski – to nazwisko coraz częściej pojawia się wśród pierwszej trójki możliwych następców Donalda Tuska na funkcji premiera. Doświadczenie, wiedza, absolutna lojalność tak wobec Platformy Obywatelskiej (w której jest od początku), jak i wobec Donalda Tuska, czy trzeba czegoś więcej?
W odróżnieniu od Radosława Sikorskiego Krzysztof Kwiatkowski jest człowiekiem umiaru i poszukiwania kompromisu. Szczególnie, jeśli tych kompromisów będzie trzeba szukać w koalicji tworzonej przez tak egzotycznych w sumie koalicjantów. Krzysztof Kwiatkowski z tą misją poradziłby sobie – jak potwierdzają nasi rozmówcy – bardzo dobrze.
Krzysztof Kwiatkowski to prawnik, polityk PO, senator urzędnik państwowy, były minister sprawiedliwości (sprawował tę funkcję w okresie lat 2009-2011 za pierwszego rządu Donalda Tuska), były prokurator generalny (pełnił ten urząd w latach 2009-2010), były prezes NIK (zajmował to stanowisko w latach 2013-2019).
Urodził się 14 maja w Zgierzu. Mając 17 lat został członkiem opozycyjnej Federacji Młodzieży Walczącej. Najpierw podjął studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego, ale naukę musiał przerwać z powodu wykrytej choroby nowotworowej. Jest absolwentem prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W okresie tym aktywnie działał w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów (NSZ). W strukturach tej organizacji wchodził w skład jej władz krajowych, pełniąc funkcję jej wiceprezesa.
Po transformacji ustrojowej rozpoczął własną działalność gospodarczą oraz był związany z samorządem. I tak w okresie lat 1994-1998 był radnym Zgierza, następnie w okresie lat 1998–2002 radnym powiatu zgierskiego, w okresie lat 2002-2006 wiceprezydenta Zgierza, a następnie w latach 2006–2007 wiceprzewodniczącego sejmiku łódzkiego. W okresie lat 1997–2001 był sekretarzem osobistym ówczesnego premiera RP Jerzego Buzka.
Od 2004 r. jest członkiem Platformy Obywatelskiej. Członkiem tego ugrupowania pozostaje do dzisiaj, acz miały okres przerwy w przynależności do niej, gdyż czasowo opuścił szeregi tej formacji w sierpniu 2013 r. – objął wówczas stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli (NIK) i musiał złożyć rezygnację z członkostwa w PO. Do Platformy Obywatelskiej powrócił w 2024 r.
Chociaż pierwszą próbę pełnoprawnego wejścia na szczebel polityki parlamentarnej podjął w 1997 r., gdy z ramienia AWS ubiegał się o mandat posła, to sukces w tych staraniach przyniosły mu dopiero wybory parlamentarne z 2007 r., gdy został wybrany na senatora. W okresie lat 2009-2011 zajmował stanowisko ministra sprawiedliwości; w latach 2009-2010 był prokuratorem generalnym, a w latach 2013-2019 był prezesem NIK. Jesienią 2019 r. w wyborach parlamentarnych startując z ramienia swojego własnego KWW Krzysztofa Kwiatkowskiego uzyskał mandat senatora. Ponownie mandat senatora uzyskał w wyborach parlamentarnych z 15 października 2023 r., kiedy to startował z KWW Krzysztof Kwiatkowski – Pakt Senacki.
3. Jan Krzysztof BIELECKI
Jan Krzysztof Bielecki – jeśli szukać nestora środowiska, które wyniosło Donalda Tuska do władzy, do którego Donald Tusk może mieć absolutne zaufanie, kto ma siłę, wolę, wiedzę i doświadczenie do pokierowania rządem, to ta kandydatura jest oczywistą.
Pytanie, czy Jan Krzysztof Bielecki zechce po raz drugi, po kilku dekadach, „wejść do tej samej rzeki”. Pytanie też, czy współkoalicjanci PO zechcą poprzeć tę kandydaturę, dla części z nich „turboliberała”.
Jan Krzysztof Bielecki to ekonomista, polityk PO, drugi premier III Rzeczypospolitej (sprawował ten urząd w 1990 r.), jeden z założycieli Kongresu Liberalno-Demokratycznego, były poseł. Kawaler Orderu Orła Białego.
Urodził się 3 maja 1951 r. w Bydgoszczy. Jest absolwentem Wydziału Ekonomiki Transportu Uniwersytetu Gdańskiego, który ukończył na specjalności Ekonomika Transportu Morskiego w 1973 r. W okresie lat 1973-1977 był zatrudniony jako pracownik naukowy na Uniwersytecie Gdańskim. Z kolei od 1980 r. pracownikiem Ośrodka Doskonalenia Kadr Kierowniczych Ministerstw Handlu i Przemysłu Maszynowego.
W latach 80. aktywnie działał w NSZZ „Solidarność”. W okresie stanu wojennego współpracował z podziemnymi władzami związku. W „Solidarności” pełnił funkcję eksperta ekonomicznego. W dniach 13-16 grudnia 1981 r. brał udział strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina.
W 1982 za działalność opozycyjną został zwolniony z pracy – w następnych latach pracował m.in. jako kierowca ciężarówki. W 1985 został założycielem spółdzielni consultingowej Doradca. W okresie lat 1989-1990 współzałożyciel i prezes sekcji polskiej międzynarodowej organizacji młodych przedsiębiorców Junior Chambre International; od 1989 członek Tymczasowego Zarządu Gdańskiego Towarzystwa Społeczno-Gospodarczego Kongres Liberałów
Jeden z założycieli oraz liderów powstałego w 1990 r. Kongresu Liberalno-Demokratycznego (KLD). Był premierem Polski w okresie od 4 stycznia do 5 grudnia 1991. Stał na czele rządu, który wynegocjował redukcję długu zagranicznego i doprowadził do podpisania Umowy Stowarzyszeniowej ze Wspólnotą Europejską. To właśnie kiedy Jan Krzysztof Bielecki był premierem Polska jako pierwszy kraj na świecie uznała niepodległość Ukrainy.
W latach 1992‑1993 pełnił funkcję ministra ds. integracji europejskiej w koalicyjnym rządzie Hanny Suchockiej. Z kolei jesienią 1993 r. dyrektorem i przedstawicielem Polski w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju w Londynie. Po zjednoczeniu Kongresu Liberalno-Demokratycznego z Unią Demokratyczną przynależał następnie do Unii Wolności. Odszedł z tej partii jednak w 2001 r., kiedy powstała Platforma Obywatelska – członkiem tej partii politycznej pozostaje do dnia obecnego.
W następnych latach sprawował funkcję m.in. prezesa zarządu Banku Polska Kasa Opieki, czy przewodniczącego Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych, a także przewodniczącego Rady Gospodarczej przy prezesie Rady Ministrów w okresie pierwszego rządu Donalda Tuska.
4. Paweł BLIŹNIUK
Paweł Bliźniuk – nieoczywista kandydatura, ale coraz częściej i coraz mocniej brana jest pod uwagę. Skromność, wiedza, umiar, doświadczenie, lokalność wobec ugrupowania… Wszystko to plusy tej kandydatury. Atutów jest zresztą więcej, także doświadczenie samorządowe pozwalające na współpracę ponad podziałami, które będzie wymagane, jeśli rząd ma przetrwać.
Minusem pytanie, które pada przy analizie jego postaci: czy jeszcze nie za szybko, czy już teraz?
Paweł Bliźniuk to polityk Platformy Obywatelskiej, samorządowiec, urzędnik państwowy, poseł na Sejm X kadencji.
Urodził się 11 października 1986 r. w Łodzi. Jest absolwentem XXI Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa w Łodzi. Ma wykształcenie średnie. Początek jego właściwej kariery politycznej przypadł na 2010 r., gdy z ramienia Platformy Obywatelskiej z sukcesem ubiegał się o mandat radnego Rady Miejskiej w Łodzi. Ponownie to stanowisko sprawował po wyborach samorządowych z 2014 r. – pełnił wówczas także funkcję wiceprzewodniczącego tego organu władzy samorządowej. W 2013 roku został zatrudniony w Łódzkiej Spółce Infrastrukturalnej (ŁSI).
Po raz trzeci w wyborach samorządowych wziął udział jesienią 2018, kiedy to został wybrany do Sejmiku Województwa Łódzkiego. W 2019 r. został zatrudniony w Urzędzie Miasta Łodzi, jako p.o. dyrektora Departamentu Obsługi i Administracji, a następnie jako p.o. dyrektora Departamentu Zdrowia i Spraw Społecznych. Do polityki parlamentarnej wszedł po wyborach parlamentarnych z jesieni 2023 r., kiedy to startując z listy Koalicji Obywatelskiej został posłem na Sejm X kadencji. Od tego czasu sprawuje funkcję sekretarza Sejmu, a także jest członkiem Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii oraz Komisji Infrastruktury.
5. Bogdan ZDROJEWSKI
Bogdan Zdrojewski – jeden z założycieli Platformy Obywatelskiej, do których Donald Tusk może mieć jeszcze zaufanie. Tu także wiedza i doświadczenie Bogdana Zdrojewskiego jest nie do zaprzeczenia. Jako polityk umiarkowany, skromny i schodzący z frontów dzielących polską politykę, będzie też dobrym rozmówcą dla współkoalicjantów.
Bogdan Zdrojewski to polityk, samorządowiec, europoseł, filozof, kulturoznawca, były prezydent Wrocławia (sprawował tę funkcję w latach 1990-2001), były senator (zasiadał w Senacie w latach 1997–2000 oraz 2019–2023), przewodniczący klubu parlamentarnego PO (sprawował tę funkcję w latach 2006–2007), minister kultury i dziedzictwa narodowego (pełnił ten urząd w okresie pierwszego i drugiego rządu Donalda Tuska).
Urodził się 18 maja 1957 w Kłodzku. W pierwszej połowie lat 80. ukończył filozofię i kulturoznawstwo na Uniwersytecie Wrocławskim. Przynależał do Niezależnego Zrzeszenia Studentów, z kolei później był liderem struktur NZS na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Po zaprowadzeniu stanu wojennego stał na czele podziemnych struktur NZS, którym to kierował do 1984 r.
Jeszcze w trakcie studiów pracował jako młodszy maszynista trakcji elektrycznej w PKP (1976-1977), natomiast później w 1979 r. był zatrudniony w Państwowych Zakładach Zbożowo-Młynarskich we Wrocławiu. Od 1984 r. pracował w Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, na tej samej uczelni był członkiem komisji zakładowej NSZZ „Solidarność”. W 1989 został pracownikiem Instytutu Socjologii UW r. Równocześnie był sekretarzem Wrocławskiego Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” (1989–1990), a także kierownikiem założonego przez siebie Ośrodka Badań Społecznych przy RKW NSZZ „Solidarność” Dolny Śląsk (1989–1990).
W 1990 wybrany do rady miejskiej Wrocławia, a następnie został pierwszym wolno wybranym (i najmłodszym – w wieku 33 lat) prezydentem miasta. Stanowisko to piastował do 2001 r. W latach 1997–2000 był senatorem IV kadencji, a od 2001 do 2014 posłem na Sejm (kadencje IV–VII). W latach 2007–2014 pełnił funkcję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w rządzie Donalda Tuska. W latach 2014-2019 sprawował funkcję eurodeputowanego. W wyborach parlamentarnych w 2023 został wybrany na posła. W wyborach do PE został wybrany ponownie na europosła.
Marcin Jarzębski
