Kto przejmie władzę po Narendrze Modim? Sześciu najważniejszych kandydatów
Narendra Modi od ponad dekady pozostaje dominującą postacią indyjskiej polityki. Od 2014 r. stoi na czele rządu, a po wyborach parlamentarnych w 2024 r. rozpoczął trzecią kadencję jako premier. Choć nadal cieszy się wysokim poparciem i pozostaje najważniejszym politykiem kraju, w Indiach coraz częściej pojawia się pytanie, które jeszcze kilka lat temu wydawało się przedwczesne: kto przejmie władzę po epoce Modiego?
Dlaczego pytanie o następcę Modiego staje się coraz ważniejsze?
To nie jest wyłącznie pytanie o przyszłość jednej partii. Indie są dziś najludniejszym państwem świata, jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek, mocarstwem nuklearnym i kluczowym uczestnikiem rywalizacji geopolitycznej z Chinami. Każda zmiana na stanowisku premiera będzie miała znaczenie nie tylko dla Azji, lecz także dla Stanów Zjednoczonych, Europy i światowej gospodarki.
W przeciwieństwie do wielu państw autorytarnych, w Indiach nie istnieje oficjalnie wskazany następca premiera. Bharatiya Janata Party (BJP) pozostaje silną organizacją, ale w ostatnich latach coraz bardziej koncentruje się wokół osoby Narendry Modiego. To sprawia, że kwestia sukcesji staje się jednym z najważniejszych pytań indyjskiej polityki.
Yogi Adityanath – najczęściej wskazywany następca Modiego
Jeżeli dziś wskazuje się jednego polityka mającego największe szanse zostać następcą Modiego, najczęściej pada nazwisko Yogiego Adityanatha.
Od 2017 r. kieruje on Uttar Pradesh – największym stanem Indii, zamieszkanym przez ponad 240 milionów ludzi. Gdyby był niepodległym państwem, należałby do najludniejszych na świecie. Sukces polityczny w takim regionie daje wyjątkową pozycję w krajowej polityce.
Yogi Adityanath reprezentuje skrzydło zdecydowanie akcentujące ideologię hinduistyczkiego nacjonalizmu. Dla części wyborców jest symbolem konsekwencji i silnego przywództwa, dla krytyków – politykiem zbyt wyrazistym. Niezależnie od ocen pozostaje jednym z najbardziej wpływowych liderów BJP i najczęściej wymienianym kandydatem do objęcia przywództwa po Modim.
Amit Shah – najbliższy współpracownik premiera
Drugim nazwiskiem jest Amit Shah. Minister spraw wewnętrznych przez lata uchodził za najbliższego współpracownika Narendry Modiego. To właśnie on odpowiadał za wiele zwycięskich kampanii wyborczych BJP oraz za rozbudowę struktur partyjnych w całych Indiach. W latach 2014–2020 kierował również samą partią.
Jego ogromnym atutem jest doświadczenie oraz znajomość mechanizmów funkcjonowania państwa. Problemem może być jednak wiek. Shah należy do tego samego pokolenia co Modi, dlatego część obserwatorów uważa, że BJP może ostatecznie postawić na przedstawiciela młodszej generacji.
Nitin Gadkari – technokrata od rozwoju gospodarczego
Jeżeli BJP będzie chciała postawić na polityka kojarzonego przede wszystkim z rozwojem gospodarczym, naturalnym kandydatem pozostaje Nitin Gadkari.
Minister transportu drogowego i autostrad zyskał opinię jednego z najskuteczniejszych administratorów w indyjskim rządzie. To pod jego kierownictwem Indie rozpoczęły bezprecedensową rozbudowę infrastruktury drogowej, która stała się jednym z symboli modernizacji kraju.
Gadkari nie wywołuje tak silnych emocji jak Yogi Adityanath. Jego przewagą jest natomiast wizerunek pragmatyka i polityka skoncentrowanego na gospodarce, a nie na sporach ideologicznych. W razie potrzeby uspokojenia sceny politycznej może okazać się kandydatem kompromisu.
Himanta Biswa Sarma – przedstawiciel nowego pokolenia
Coraz częściej w analizach pojawia się również Himanta Biswa Sarma.
Premier stanu Assam przez lata budował pozycję BJP w północno-wschodnich Indiach – regionie, który jeszcze niedawno nie należał do bastionów partii. Kolejne sukcesy wyborcze sprawiły, że zaczął być postrzegany jako jeden z najbardziej skutecznych liderów regionalnych.
Jest młodszy od większości obecnych liderów BJP i coraz częściej przedstawiany jako reprezentant następnego pokolenia przywódców partii. Nie należy jeszcze do głównych kandydatów do objęcia funkcji premiera, ale jego znaczenie w krajowej polityce systematycznie rośnie.
Devendra Fadnavis – administrator wielkiego stanu
Wśród potencjalnych następców pojawia się także Devendra Fadnavis. Jako szef rządu Maharasztry odpowiada za rozwój jednego z najważniejszych gospodarczo regionów Indii, obejmującego m.in. Mumbaj – finansową stolicę kraju. Jego doświadczenie administracyjne i gospodarcze sprawia, że bywa wymieniany jako kandydat mogący połączyć różne skrzydła BJP.
Analitycy zwracają uwagę, że w sytuacji bardziej złożonej koalicji rządowej właśnie polityk o takim profilu mógłby okazać się rozwiązaniem akceptowalnym dla różnych środowisk.
Rahul Gandhi – scenariusz zmiany władzy
Mówiąc o przyszłości Indii, nie można ograniczać się wyłącznie do BJP. Najbardziej rozpoznawalnym liderem opozycji pozostaje Rahul Gandhi, który po wyborach parlamentarnych w 2024 r. umocnił swoją pozycję jako przywódca Indyjskiego Kongresu Narodowego.
Jego droga do stanowiska premiera prowadzi jednak nie przez sukcesję wewnątrz BJP, lecz przez zwycięstwo całej opozycji w przyszłych wyborach parlamentarnych. Taki scenariusz jest możliwy, choć obecnie większość analiz nadal zakłada, że najbardziej prawdopodobny następca Modiego wywodziłby się z BJP.
Największym problemem BJP nie jest wybór nazwiska
Paradoksalnie najważniejsze pytanie nie brzmi dziś, kto zostanie następcą Narendry Modiego. Znacznie ważniejsze jest to, czy ktokolwiek będzie w stanie przejąć jego rolę.
Przez ponad dekadę Modi przekształcił BJP z partii kierowanej kolektywnie przez kilku liderów w ugrupowanie silnie związane z jego własnym przywództwem. Wielu analityków zwraca uwagę, że właśnie dlatego proces sukcesji może okazać się znacznie trudniejszy niż w czasach wcześniejszych premierów.
Nie oznacza to jednak, że sukcesja jest odległą perspektywą. Wręcz przeciwnie. W państwie liczącym ponad 1,4 miliarda mieszkańców przygotowanie kolejnego pokolenia liderów jest jednym z najważniejszych wyzwań politycznych najbliższych lat.
Przyszłość Indii po epoce Modiego
Następny premier Indii będzie musiał zmierzyć się z wyzwaniami, których skala nie ma odpowiednika w większości państw świata. Utrzymanie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego, rywalizacja z Chinami, rozwój nowych technologii, bezpieczeństwo Indo-Pacyfiku, transformacja energetyczna i rosnąca rola Indii w światowej polityce sprawią, że będzie to jedna z najważniejszych funkcji politycznych XXI wieku.
Dlatego pytanie o następcę Narendry Modiego nie jest wyłącznie wewnętrzną sprawą Indii. Jest pytaniem o przyszłego lidera państwa, które w nadchodzących dekadach będzie współkształtować światowy porządek polityczny i gospodarczy.
Sebastian Nizio
Pytania najważniejsze:
Kto może zostać następcą Narendry Modiego?
Najczęściej wymieniani są Yogi Adityanath, Amit Shah, Nitin Gadkari, Himanta Biswa Sarma i Devendra Fadnavis. W przypadku zwycięstwa opozycji premierem mógłby zostać Rahul Gandhi.
Kim jest Yogi Adityanath?
Yogi Adityanath jest szefem rządu stanu Uttar Pradesh i jednym z najbardziej wpływowych polityków BJP. Wielu analityków uważa go za głównego kandydata do przejęcia przywództwa po Narendrze Modim.
Kim jest Amit Shah?
Amit Shah pełni funkcję ministra spraw wewnętrznych Indii i od lat należy do najbliższych współpracowników Narendry Modiego. Odegrał kluczową rolę w sukcesach wyborczych BJP.
Czy Narendra Modi wskazał swojego następcę?
Nie. Premier Indii nie ogłosił oficjalnie, kto miałby przejąć po nim przywództwo w partii i rządzie.
Dlaczego sukcesja po Modim jest ważna dla świata?
Indie są najludniejszym państwem świata, jedną z największych gospodarek oraz kluczowym uczestnikiem rywalizacji geopolitycznej w regionie Indo-Pacyfiku. Zmiana przywództwa będzie miała znaczenie dla bezpieczeństwa i gospodarki światowej.
