Manifest Destiny. To on stanowi wyznacznik działania dla Donalda Trumpa

Spektakularna i przeprowadzona z chirurgiczną precyzją interwencja Stanów Zjednoczonych w Wenezueli z początku 2026 r. przypomina o XIX-wiecznej koncepcji Objawionego Przeznaczenia, która jest znana pod nazwą Manifest Destiny. Idea ta uzasadniała amerykański ekspansjonizm oraz hegemonizm w Ameryce Północnej.

Czym jest Manifest Destiny?

Manifest Destiny jest ideą uzasadniającą dążenia Stanów Zjednoczonych do panowania nad całą Ameryką Północną, czy to w postaci poszerzenia własnego terytorium na drodze aneksji i inkorporacji, czy budowy silnej strefy wpływów w regionie obydwu Ameryk. Koncepcja Objawionego Przeznaczenia silnie się łączy tym samym z doktryną Monroe, która w ostatnim czasie (od imienia prezydenta Donalda Trumpa) jest określana jako doktryna Donroe.

Licząca blisko 200 lat idea Manifest Destiny przeżywa drugą młodość. Ta koncepcja przedstawiona i skonkretyzowana w ramach programowych i ideologicznych przez amerykańskiego dziennikarza, polityka i dyplomatę Johna L. O’Sullivana pod koniec pierwszej połowy XIX wieku, stanowi obecnie jeden z fundamentów światopoglądu i docelowego modelu działania administracji Donalda Trumpa. Nawiązania do tej idei pojawiły się już w wystąpieniu inaugurującym jego drugą kadencję 20 stycznia 2025 r.

Czym jednak jest Manifest Destiny, będąca wraz z doktryną Monroe, która to z kolei rezerwuje całą zachodnią półkulę dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, ideologicznym credo Donalda Trumpa? Warto odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ unaocznia nam to w jakim kierunku będą szły działania Białego Domu w latach 2026-2029.

Historia Manifest Destiny, tłumaczonego na język polski jako Objawione Przeznaczenie lub Boskie Przeznaczenie, czy czasem również jako Widome Przeznaczenie, sięga 1845 r. – stanowiącego początek rządów 11. prezydenta USA Jamesa Knoxa Polka (1795-1849). To właśnie ten amerykański prezydent był szczególnym zwolennikiem realizacji polityki zagranicznej opierającej się o Manifest Destiny. Sformułowana przez amerykańskiego dziennikarza John L. O’Sullivan idea uzasadniała amerykański ekspansjonizm oraz konieczność osiągnięcia stanu bezdyskusyjnej hegemonii w hemisferze zachodniej.

Historia Manifest Destiny – boskiego przeznaczenia USA do panowania nad zachodnią półkulą

Koncepcja Manifestu Destiny została po raz pierwszy użyta przez Partię Demokratyczną w 1846 r. w celu uzasadnienia amerykańskiej ekspansji na kierunku zachodnim i południowym. Dlatego też właśnie pojawiła się ona w momencie sporu granicznego USA z sąsiadami o Oregon, aneksji Republiki Teksasu z 1845 r. oraz wojny Stanów Zjednoczonych z Meksykiem z lat 1846-1848.

Przełomem w realizacji strategii parcia Stanów Zjednoczonych Ameryki ku Pacyfikowi było zwycięstwo w amerykańskich wyborach prezydenckich z 5 listopada 1844 r. demokraty Jamesa K. Polka. Program tego czołowego polityka Partii Demokratycznej opierał się wyraźnie na ekspansywnych założeniach Objawionego Przeznaczenia. Jeszcze w czasie kampanii wyborczej z 1844 r. jednym z głównych sloganów Jamesa K. Polka było hasło „54°-40′ albo walka!” – które wyrażało chęć przyłączenia całego spornego regionu Oregonu, do którego pretensje zgłaszało również Imperium Brytyjskie. Ostatecznie terytorium to zostało podzielone pomiędzy Waszyngton i Londyn.

Innym z celów Jamesa Knoxa Polka była inkorporacja Teksasu, wówczas jeszcze niepodległej republiki zależnej od Meksyku. Przyłączenie Teksasu do USA stało się przyczyną wojny Stanów Zjednoczonych z Drugą Federalną Republiką Meksyku w kwietniu 1846 r. Ten konflikt zbrojny trwał przez niemal dwa lata do 2 lutego 1848 r. Równolegle w latach 1846-1847 nastąpił podbój Kalifornii, stanowiącej wówczas część Meksyku jako Górna Kalifornia. Rozszerzenie USA o Górną Kalifornię – i osiągniecie tym samym dostępu do Pacyfiku – stanowiło rdzeń programu prezydenta Jamesa Knoxa Polka.

Chociaż w znacznej mierze ekspansjonistyczna wizja z Manifest Destiny została spełniona jeszcze w latach 40. XIX wieku, to pozostał cały szereg niezrealizowanych punktów w jej ujęciu maksymalistycznym – ponieważ w kompletnej wizji prezydenta Jamesa Knoxa Polka Stany Zjednoczone miałyby objąć również panowanie nad Kubą, pozostałymi północnymi stanami Meksyku w postaci Sonory, Chihuahua, Rio Grande oraz całości Półwyspu Kalifornijskiego z Baja California, półwyspem Jukatan, a także na odcinku północnym granicy USA z całym Oregonem. W najbardziej szerokim ujęciu Manifest Destiny miał obejmować również włączenie do USA Kanady (z której to Amerykanie musieli zrezygnować po przegranej wojnie z Brytyjczykami w 1812 r.) oraz Grenlandii.

Na założeniach Manifest Destiny opiera się dziś polityka zagraniczna 47. Prezydenta USA Donalda Trumpa. Przejawem tego jest dążenie obecnej administracji do włączenia w obręb Stanów Zjednoczonych Grenlandii – najpewniej jako terytorium zależne USA, takie jak Guam, Portoryko, czy Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych – przyłączenia do USA 51 stanu w postaci Kanady (lub całego szeregu stanów, gdyby Kanada była rozbita na mniejsze stany), odzyskania pełnej kontroli nad Kanałem Panamskim. Przejawem realizowania koncepcji Manifest Destiny przez obecna administrację są także zapowiedzi Donalda Trumpa o możliwej interwencji na Kubie, w Meksyku, czy też w Kolumbii.

Marcin Jarzębski