Mapa wojen na świecie. Co zmieniło się w tygodniu 7-12 września

Tydzień 7-12 września przyniósł kolejną serię rosyjskich ataków na Ukrainę, dalszą eskalację wojny USA z Iranem i coraz większe zagrożenie dla światowego transportu ropy. W Strefie Gazy trwały izraelskie naloty mimo obowiązującego od 2025 roku rozejmu, a w Sudanie ONZ ponownie próbowała ograniczyć dopływ broni do stron wojny domowej. W Mjanmie rebelianci zaatakowali lotnisko, pokazując, że junta nadal nie odzyskała pełnej kontroli nad krajem. Tekst obejmuje wydarzenia do 12 września, ponieważ 13 września jeszcze się nie zakończył.

Ukraina. Rosja kontynuowała intensywne ataki rakietowe i dronowe na ukraińskie miasta. 8 września, krótko po wyjeździe amerykańskich wysłanników Steve’a Witkoffa i Jareda Kushnera, rosyjskie pociski balistyczne i manewrujące ponownie uderzyły w Kijów. Zginęło pięć osób, a 35 zostało rannych. Uszkodzone zostały budynki mieszkalne, szkoła, klinika i akademik. Rosyjskie uderzenia dotknęły również inne regiony kraju, w tym obwody sumski i zaporoski.

11 września Rosjanie zaatakowali w Kijowie dwie stacje benzynowe przy użyciu szybkich dronów odrzutowych. Zginęło dwóch cywilów, a co najmniej 12 osób zostało rannych. Tego samego dnia kolejne ofiary odnotowano w obwodach dniepropietrowskim, zaporoskim, charkowskim i kijowskim. Rosyjskie uderzenia trafiły też w budynek należący do operatora telekomunikacyjnego Kyivstar.

Ukraina nadal odpowiadała atakami na zaplecze gospodarcze Rosji. Drony uderzały w rafinerie, centra logistyczne i magazyny. W obwodach tulskim i kurskim zginęły trzy osoby. Ukraińskie wojsko poinformowało również o trafieniu rafinerii w Saratowie i innych obiektów związanych z sektorem naftowym. Międzynarodowa Agencja Energetyczna obniżyła z tego powodu prognozę rosyjskiego wydobycia ropy. Według IEA w sierpniu rosyjska produkcja spadła do 8,36 mln baryłek dziennie, czyli o 940 tys. baryłek mniej niż na początku roku.

Na froncie dyplomatycznym wciąż nie ma przełomu. Donald Trump rozmawiał 7 września z Władimirem Putinem i ponownie naciskał na szybkie zakończenie wojny. Kreml nie wykluczył wznowienia trójstronnych rozmów USA-Rosja-Ukraina, ale różnice dotyczące warunków pokoju pozostają zasadnicze. Moskwa nadal chce przejąć resztę obwodu donieckiego, a Ukraina nie zgadza się na rozwiązania oznaczające faktyczne uznanie rosyjskich zdobyczy terytorialnych.

Iran i Zatoka Perska. Największe znaczenie dla światowej gospodarki miała dalsza eskalacja konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. Teheran zapowiedział ustanowienie nowej strefy ograniczonej żeglugi w Zatoce Perskiej i ostrzegł, że w przypadku kolejnych amerykańskich ataków zagrożone będą również instalacje energetyczne należące do USA i ich partnerów. Przez cieśninę Ormuz przepływa obecnie znacznie mniej statków niż przed wojną.

8 września irański Korpus Strażników Rewolucji poinformował o przejęciu amerykańskiego bezzałogowego pojazdu podwodnego Dive-LD w pobliżu wejścia do cieśniny Ormuz. Pentagon potwierdził utratę maszyny, twierdząc jednak, że była to starsza jednostka, która uległa awarii i nie zawierała poufnych danych. Incydent pokazał, jak dużą rolę w obecnym konflikcie odgrywają już nie tylko drony powietrzne, ale również autonomiczne systemy działające pod wodą.

W kolejnych dniach konflikt rozszerzył się na infrastrukturę energetyczną Arabii Saudyjskiej. Po ataku dronowym zamknięto kluczowy rurociąg East-West, którym można transportować 4–5 mln baryłek ropy dziennie z pominięciem cieśniny Ormuz. Donald Trump stwierdził 12 września, że za atakiem prawdopodobnie stał Iran. Irak zamknął z kolei przejście graniczne Shalamcheh z Iranem i rozpoczął operację mającą ustalić, kto wystrzelił drony z jego terytorium.

Jeszcze większe znaczenie ma sytuacja w Jemenie. Huti zajęli strategiczną wyspę Perim w cieśninie Bab el-Mandeb oraz pozycje na zachodnim wybrzeżu. Oznacza to, że ugrupowanie sprzymierzone z Iranem może jednocześnie wywierać presję na drugi wielki morski szlak energetyczny Bliskiego Wschodu.

Efekty są już widoczne na rynku. Cena baryłki Brent zakończyła tydzień na poziomie 104,61 dolara, a amerykańska WTI na 100,05 dolara. W ciągu tygodnia ropa zdrożała o ponad 8 proc., a koszty czarterowania wielkich tankowców osiągnęły rekordowe poziomy. IEA ostrzegła, że światowa podaż ropy w 2026 roku może spaść o 5,7 mln baryłek dziennie, ponieważ normalizacja eksportu z Zatoki przesuwa się coraz dalej w przyszłość.

Strefa Gazy. Rozejm zawarty w październiku 2025 roku zatrzymał walki na największą skalę, ale nie zakończył izraelskich nalotów ani konfliktu z Hamasem. 10 września izraelski atak na dom w Beit Lahija zabił mężczyznę, jego żonę oraz dwie córki w wieku 8 i 12 lat. Izraelska armia poinformowała później, że celem był Muamen Ahmed, którego określiła jako bojownika uczestniczącego w działaniach przeciwko jej siłom. Nie odniosła się bezpośrednio do śmierci pozostałych członków rodziny.

11 września Izrael poinformował o zabiciu Mohammeda Abdela Salama al-Yazouriego, jednego z ważniejszych dowódców Hamasu. Zbrojne skrzydło organizacji potwierdziło jego śmierć i przyznało, że uczestniczył w przygotowaniach do ataku z 7 października 2023 roku. Izraelskie wojsko twierdziło, że razem z nim zginęło dwóch innych dowódców.

Jednocześnie sytuacja humanitarna pozostaje bardzo trudna. Gaza od 2023 roku nie ma normalnej sieci energetycznej, a szpitale funkcjonują dzięki generatorom. Niedobory paliwa, oleju silnikowego i części zamiennych powodują coraz częstsze przerwy w dostawach energii. W szpitalu Nassera jeden z czterech generatorów przestał już działać, a pozostałe pracują znacznie dłużej niż przewidują normy techniczne.

Od wejścia rozejmu w życie w październiku 2025 roku w izraelskich atakach zginęło według władz medycznych w Gazie ponad 1300 Palestyńczyków. Izrael zarzuca Hamasowi naruszanie porozumienia, a Hamas oskarża Izrael o sabotowanie planu zakładającego wycofanie izraelskich sił i późniejsze rozbrojenie organizacji.

Sudan. Rada Bezpieczeństwa ONZ 12 września przedłużyła o miesiąc embargo na broń obowiązujące w Darfurze. Stany Zjednoczone chcą rozszerzyć je na cały Sudan, ale Rosja sprzeciwia się temu rozwiązaniu, argumentując, że naruszałoby ono suwerenność państwa. Chiny również ostrzegają, że pełne embargo może dodatkowo pogłębić kryzys humanitarny.

Wojna między regularną armią Sudanu a Siłami Szybkiego Wsparcia trwa już ponad trzy lata. Według szacunków przywoływanych przy okazji posiedzenia Rady Bezpieczeństwa zginęło co najmniej 59 tys. osób, a około 13 mln zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów.

Kryzys jest pogłębiany przez zagraniczne dostawy uzbrojenia. Obie strony korzystają z dronów, pocisków i sprzętu dostarczanego przez zewnętrznych partnerów, dzięki czemu są w stanie atakować cele daleko od tradycyjnych linii frontu. Jednocześnie Światowy Program Żywnościowy ograniczył liczbę osób objętych pomocą z około 5 mln do 3,5 mln z powodu braku środków.

Mjanma. Wojna domowa w Mjanmie również pozostaje daleka od zakończenia. 11 września lotnisko Tada-U obsługujące Mandalaj, drugie największe miasto kraju, zostało zamknięte po ataku dronowym przeprowadzonym przez rebeliantów walczących z juntą. Wszystkie loty międzynarodowe zostały czasowo zawieszone, a połączenia krajowe przekierowano na inne lotnisko.

Atak ma znaczenie zarówno wojskowe, jak i symboliczne. Mandalaj leży w centralnej części kraju i przez długi czas należał do obszarów, gdzie junta zachowywała silniejszą kontrolę. Zdolność opozycyjnych formacji do zakłócania działania ważnego portu lotniczego pokazuje, że konflikt nie ogranicza się już do górskich regionów etnicznych czy pogranicza.

Od zamachu stanu z 2021 roku armia walczy jednocześnie z dawnymi organizacjami etnicznymi i nowymi formacjami oporu powstałymi po obaleniu cywilnych władz. Rebelia jest rozproszona, ale coraz częściej wykorzystuje drony, artylerię i skoordynowane operacje prowadzone przez kilka ugrupowań naraz. Junta nadal kontroluje najważniejsze miasta i dysponuje lotnictwem, lecz nie zdołała odzyskać całego terytorium utraconego w poprzednich latach.

Maciej Bzura