Messier 62 – gromada kulista zawierająca czarną dziurę
Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę kulistą oznaczoną jako Messier 62, znajdującą się w gwiazdozbiorze Wężownika.
Jak tłumacza badacze z ESA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest gromada kulista znana jako Messier 62. Jest ona oddalona o około 22,5 tys. lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Wężownika, podnad 6,1 tys. lat świetlnych od centrum Drogi Mlecznej. Została odkryta 7 czerwca 1771 roku astronoma Charlesa Messiera a 4 czerwca 1779 roku znalazła się w katalogu Messiera.
Większość gromad kulistych to, jak opisują astronomowie, niemal idealnie kuliste skupiska gwiazd — ale Messier 62 stanowi wyjątek od tej reguły. Ta licząca 12 miliardów lat gromada jest zniekształcona i rozciąga się z jednej strony, tworząc kształt przypominający kometę. Jako jedna z najbliższych gromad kulistych względem centrum naszej galaktyki, jest ona prawdopodobnie poddawana silnym siłom pływowym, które przemieszczają wiele jej gwiazd i zmieniają jej kształt.
Kiedy gromady kuliste powstają, są one gęstsze w kierunku centrum. Im większa tych obiektów, tym większa gęstość w ich jądrach. Dzięki masie prawie milion razy większej od Słońca Messier 62 jest jedną z najgęstszych gromad. Przy tak dużej liczbie gwiazd, w jej centrum regularnie dochodzi do interakcji i połączeń. Powstają ogromne gwiazdy, które szybko wyczerpują swoje paliwo, gwałtownie eksplodują, a ich pozostałości zapadają się, tworząc białe karły, gwiazdy neutronowe, a nawet czarne dziury.
Przez wiele lat uważano, że czarne dziury powstające w gromadach kulistych zostają szybko z nich wyrzucone z powodu gwałtownych interakcji, które tam zachodzą. Jednak w 2013 roku w Messier 62 odkryto czarną dziurę — pierwszą, jaką kiedykolwiek znaleziono w gromadzie kulistej należącej do Drogi Mlecznej, co wskazało naukowcom nowy kierunek w poszukiwaniu tych tajemniczych obiektów.
Wężownik (łac. Ophiuchus) jest wyraźnym gwiazdozbiorem znajdującym się w rejonie równika niebieskiego. Jest jedenastym w kolejności pod względem powierzchni, a jego obszar dzieli na dwie części konstelację Węża. W Polsce jest on widoczny latem. Liczba gwiazd dostrzegalnych w nim gołym okiem wynosi około 100. Konstelacja była jedną z 48 gwiazdozbiorów wymienionych w pismach egipskiego astronoma Ptolemeusza z II wieku, z których wszystkie znajdują się wśród 88 gwiazdozbiorów oficjalnie uznanych przez Międzynarodową Unię Astronomiczną.
Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.
Emil Gołoś
