Mezoamerykańskie bóstwa, wojownicy i zwierzęta. Zaskakujące petroglify i malowidła z Meksyku
Naukowcy z meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzący prewencyjne badania archeologiczne na terenie stanowiska El Venado w stanie Hidalgo w środkowym Meksyku odkryli zaskakujące prekolumbijskie petroglify i malowidła. Wykonane na kamieniu dzieła ukazują mezoamerykańskie bóstwa, wojowników i zwierzęta.
Prekolumbijskie petroglify z Meksyku
Najnowsze niezwykłe odkrycie z El Venado w środkowym Meksyku zostało dokonane przez archeologów z INAH w ramach prac badawczych, które poprzedzają budowę na tym obszarze stanu Hidalgo pasażerskiej linii kolejowej, która będzie łączyła miasta Meksyk oraz Querétaro.
W związku z odkryciami archeologicznymi w El Venado pierwotnie planowana trasa kolejowa przebiegająca przez ten teren została zmodyfikowana i zmieniona tak, aby ten bezcenny obszar archeologiczny nie został zniszczony i żeby tym samym były możliwe tu dalsze wykopaliska oraz ogólne zachowanie tego miejsca dla kolejnych pokoleń.
Skarbiec prekolumbijskiej sztuki naskalnej
W sumie archeolodzy zidentyfikowali bogaty zbiór prekolumbijskiej sztuki naskalnej, obejmujący 16 petroglifów oraz piktogramów – z czego niektóre z nich pochodzą z czasów prehistorycznych. Te wyryte w skale dzieła pochodzą jednak z różnych okresów historycznych w historii Ameryki Środkowej. Analiza stylistyczna zabytków wykazała, że część z tych rytów naskalnych powstała 4 tys. lat temu, pozostała część zaś w okresie klasycznym Mezoameryki (w tym przypadku lata 900–1521).
Wielowarstwowość chronologiczna czyni El Venado wyjątkowym przykładem długotrwałego użytkowania jednego miejsca jako przestrzeni symbolicznej. Sztuka naskalna nie stanowi tu jednorodnego zbioru petroglifów, ale istną mozaikę petroglifową będącą dziełem rozmaitych kultur.
Wstępna analiza tych rycin i malowideł wykazała, że zostały one wykonane przy użyciu pigmentów mineralnych lub roślinnych (jeżeli chodzi o malowidła) oraz za pomocą powtarzalnej techniki rycia i znakowania dokonywanych przy użyciu ostrego narzędzia (jeżeli chodzi o petroglify).
Przedstawienia mezoamerykańskich bogów, wojowników i zwierząt
Pośród najbardziej interesujących figur przedstawionych na tych dziełach znajdują się antropomorficzne postacie w bogatych strojach ceremonialnych, z hełmami, tarczami typu chimalli oraz elementami uzbrojenia. Jedna z figur wykazuje cechy ikonografii związanej z bóstwem deszczu Tlalokiem, co może wskazywać na funkcje rytualne związane z wodą i płodnością. Obecność takich symboli sugeruje silne zakorzenienie w systemach wierzeń typowych dla kultur centralnego Meksyku.
Oprócz przedstawień ludzkich zidentyfikowano również motywy zwierzęce i abstrakcyjne. Stylizowana sylwetka czworonoga, interpretowana jako jeleń, mogła pełnić rolę symbolu totemicznego lub odniesienia do lokalnej fauny o znaczeniu rytualnym. Inne znaki geometryczne i czerwone pigmenty mogą wskazywać na złożony system komunikacji wizualnej, którego znaczenie pozostaje częściowo nieodczytane.
Dzieła związane z kulturą Mogollon
Technika wykonania petroglifów wskazuje na zastosowanie precyzyjnego rytowania punktowego, natomiast piktogramy tworzono przy użyciu pigmentów mineralnych lub roślinnych. Pomimo upływu czasu wiele z przedstawień zachowało się w stosunkowo dobrym stanie, co umożliwia ich szczegółową dokumentację metodami fotogrametrii. Dzięki temu możliwe jest dalsze porównywanie ich z innymi tradycjami sztuki naskalnej w regionie.
Jednym ze szczególnie interesujących aspektów tego odkrycia jest to, że niektóre z figur ukazanych na tych dziełach wykazują cechy stylistyczne wspólne z motywami charakterystycznymi dla kultury Mogollon, która rozkwitła na terenach dzisiejszego południowo-zachodniego regionu Stanów Zjednoczonych i północnego Meksyku. Fakt ten sugeruje istnienie dalekosiężnych kontaktów kulturowych lub wspólnych systemów symbolicznych obejmujących północną część Mezoameryki.
Marcin Jarzębski
