Najstarsza sztuka botaniczna w dziejach. Za jej sprawą możemy poznać poziom wiedzy matematycznej prehistorycznych ludzi 

Najnowsze badanie izraelskich naukowców, które zostało opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym „Journal of World Prehistory”, ujawniło zaskakujące nowe fakty na temat pewnej grupy prehistorycznych artefaktów z Bliskiego Wschodu. Otóż badacze wykazali, iż te ukazujące kwiaty oraz botaniczne elementy o rozmaitych figurach dzieła sztuki sprzed 8 tys. lat miały głęboko matematyczne podłoże oraz charakter.

Najstarsze botaniczne dzieła sztuki w historii

Prof. Yosef Garfinkel oraz  Sarah Krulwich z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie przeprowadzili szczegółową i dogłębną analizę starożytnej ceramiki, jaka została odkryta pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku w północnej Mezopotamii i która to była dziełem chalkolitycznej kultury archeologicznej znanej od stanowiska archeologicznego, gdzie dokonano tych odkryć, pod nazwą Hafal. To właśnie na tych artefaktach znajdują się najstarsze botaniczne dzieła sztuki w historii. 

Przeprowadzone przez izraelskich naukowców badanie dotyczące najwcześniejszych w dziejach przykładów sztuki botanicznej przyniosło zaskakujące wnioski. Okazuje się, że ta prehistoryczna ceramika nie tylko przedstawia kunsztownie i staranne wykonane najstarsze znane dzieła sztuki z motywami roślinnymi, takimi jak malunki kwiatów, krzewów, gałęzi, drzew, ale również jest ona świadectwem złożonej wiedzy matematycznej społeczności, której były one dziełem. Badanie to ujawniło istniejąca w czasach składającej na prehistoryczne czasy epoki miedzi kultura Halaf miała zaskakująca bogatą wiedzę odnośnie geometrii i arytmetyki.

Tym co wyróżnia ceramikę kultury Halaf od przykładów wcześniejszej sztuki prehistorycznej, takiej jak ta chociażby z neolitu w przypadku krainy Taş Tepeler z jej słynnym najstarszym sanktuarium w historii Göbekli Tepe, czy najstarszą osadą w historii Taş Tepeler, jest to, iż zamiast być skupioną na ludziach i zwierzętach przede wszystkim dotyczyła ona świata roślin. Jak informuje  portal „Phys.org”, to właśnie ceramika halafijska wyznacza moment, kiedy w działaniach twórczych i artystycznych człowieka flora zaczęła odgrywać ważniejszą rolę. To właśnie wówczas systematycznie i w dużej liczbie zaczęły powstawać przedstawiania kwiatów, drzew, krzewów oraz zaczęły one mieć wizualnie złożony charakter.

Zaawansowana wiedza matematyczna prehistorycznych ludzi 

Izraelscy naukowcy przeanalizowali ceramikę kultury Halaf, jaka została odkryta na 29 stanowiskach archeologicznych z północnej Mezopotamii, odpowiadającym dzisiejszym terenom południowo-wschodniej Turcji, północnej Syrii oraz północnego Iraku. Badacze zidentyfikowali setki starannie wykonanych motywów roślinnych, z czego niektóre zostały wykonane w naturalistycznym stylu, natomiast inne w abstrakcyjnej formie – wybór danego stylu artystycznego był przez ich prehistorycznych twórców świadomym wyborem. 

„Te naczynie reprezentują pierwszy moment w historii, kiedy ludzie uznali, że świat roślin jest tematem warty uwagi artystycznej. Artefakty te tym samym odzwierciedlają zmianę w świadomości związanej z życiem wiejskim oraz rosnącą świadomość symetrii i estetyki” – stwierdzili autorzy badania w komunikacie dla mediów. 

Najbardziej sensacyjnym i uderzającym odkryciem dokonanym przez izraelskich naukowców okazało się to, iż twórcy naczyń kultury Hafal dysponowali zadziwiająco bogatą i obszerną wiedza matematyczną jak na czasy epoki miedzi, znanej także jako eneolit lub chalkolit. Świadectwem tego jest numeryczny układ wzorów kwiatowych obecnych na tych naczyniach. Wiele mis przedstawia kwiaty o liczbie płatków układającej się w ciąg geometryczny: 4, 8, 16, 32 – niektóre kwieciste kompozycje składają się nawet z 64 kwiatów. 

Naukowcy twierdzą, że sekwencje te są celowe i stanowią dowód zaawansowanej wiedzy matematycznej, jeśli chodzi o podział przestrzenny – jest to tym bardziej znamienne odkrycie, iż mowa tu o czasach przed pojawieniem się liczb pisanych. „Umiejętność równomiernego podziału przestrzeni, której przykład odnajdujemy w tych motywach kwiatowych, miała prawdopodobnie również praktyczne zastosowanie w życiu codziennym, np. przy dzieleniu się plonami lub przy przydzielaniu wspólnych pól” – wyjaśnia prof. Yosef Garfinkel.

Marcin Jarzębski