Najstarsze miecze w historii liczą 5 tys. lat

Miecz to broń, która kształtowała przez milenia bieg dziejów. Pierwszymi twórcami tej niezwykłej broni byli Hetyci. Jak przed laty wykazał zespół włoskich archeologów najstarsze miecze świata pochodzą sprzed 5 tys. lat. Artefakty te odkryto na terenie wzgórza Arslantepe w południowo-wschodniej Turcji.

Najstarsze miecze w historii

Miecz to broń, która przez tysiąclecia była wykorzystywana na polach bitew, kształtując tym samym rozwój poszczególnych cywilizacji i przyczyniając się do powstawania imperiów. Broń ta stała się również symbolem władzy, honoru i siły. Chociaż w przeciągu licznych wieków swojej historii miecze przebierały najrozmaitsze formy, to początki tej broni są dużo wcześniej niż mogłoby się wydawać.

Najstarsze miecze świata zostały odkryte jeszcze w latach 80. XX wieku na terenie słynnego wzgórza Arslantepe (Melid). Miejsce w którym zostało dokonane to niezwykłe znalezisko o unikatowym charakterze nie jest przypadkowe, gdyż położone na suchych równinach wschodniej Anatolii, wzdłuż zachodniego brzegu Eufratu, Arslantepe jest jedną z kolebek narodzin złożonych struktur władzy politycznej, metalurgii (bez której to nie byłoby możliwe wytwarzanie mieczy) oraz rozwoju rzemiosła wojennego.

Kolekcja 9 mieczy i 9 sztyletów

Nie dziwi tym samym, że Arslantepe zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najstarsze miecze w historii zostały odkryte w tym miejscu 40 lat temu przez zespół włoskich archeologów na czele którego stał Marcelli Frangipane z Uniwersytetu Rzymskiego. Naukowcy natrafili na te zabytki podczas wykopalisk prowadzonych w na terenie starożytnego pałacu wykonanego z cegły błotnej, który pochodzi z IV tysiąclecia p.n.e. Odkryte w Arslantepe najstarsze miecze w dziejach wprawiły świat naukowy w osłupienie.

W skład tej unikatowej kolekcji broni wchodzi 9 mieczy i 9 sztyletów – wszystkie one pochodzą sprzed 3300 lat p.n.e., co czyni je najstarszymi mieczami świata oraz pierwszymi znanymi nam mieczami w historii. Historia miecza sięga tym samym 5 tys. lat wstecz.  Miecze z Arslantepewciąż kształtują sposób, w jaki historycy i archeolodzy postrzegają same początki zorganizowanych form działalności militarnej, rozwoju rzemiosła metalurgicznego oraz narodzin zaawansowanych struktur społecznych w starożytnym świecie. Równie cennym dla badań historyczno-archeologicznych okazał się pałac z cegły błotnej, w którym dokonane zostało to znalezisko, gdyż dostarczył wyraźnych dowodów na istnienie scentralizowanej administracji, kultury elit oraz życia rytualnego na terenach wschodniej Anatolii już 5 mileniów temu.

Z czego wykonano najstarsze miecze świata?

Najstarsze miecze świata zostały wykute ze stopu arsenu i miedzi. Trzy miecze z tego wyjątkowego zbioru ozdobiono srebrem. Całkowita długość każdego z mieczy wynosi od 45 do 60 cm, co w zależności od dokładnej wielkości pozwala klasyfikować bronie z tej kolekcji jako miecze lub sztylety. Ostrza z Arslantepe są starsze od przykładów broni białej, która wcześniej była klasyfikowana jako przykłady najstarszych mieczy, o co najmniej tysiąc lat.

Artefakty te tym samym przysunęły moment narodzin miecza znacznie dalej w przeszłość, niż wcześniej przypuszczano. Do momentu ich odkrycia większość badaczy była przekonana, że miecze pojawiły się dopiero około 1600–1500 roku p.n.e., a za miejsce ich narodzin wskazywano Egipt i Mezopotamię. Arslantepe całkowicie zmieniło tę narrację — pokazując, że historia miecza zaczęła się znacznie wcześniej, niż dotąd sądziliśmy.

Kto był twórcą najstarszych mieczy w historii?

Najstarsze miecze w historii zmieniły nasze rozumienie dziejów broni białej. Jaki lud jednak stworzył te pierwsze znane nam miecze świata? Arslantepe znajduje się zaledwie 7 kilometrów od współczesnej Malatyi, na zachodnim brzegu Eufratu. Wzgórze to jest położone w strategicznym punkcie, w którym przecinały się szlaki prowadzące do Anatolii, Mezopotamii i Kaukazu. Ziemie te były tym samym miejscem prawdziwego tygla kulturowego, w którym rozmaite nacje prowadziły wymianę kulturową i handlową, obejmującą wówczas takie nowinki technologiczne jak miecze.

Przez region Arslantepe, czyli południowo-wschodniej Anatolii, przebiegały szlaki handlowe, którymi sprowadzano rudy metali z odległych zakątków znanego świata. Wraz z tymi surowcami i innymi produktami w obiegu krążyły idee, style i rozwiązania techniczne — widoczne dziś choćby w architekturze i sztuce o wyraźnie hybrydowym charakterze.

Sam kopiec, czy dokładnie ujmując warstwowe wzgórze z Arslantepe kryje w sobie ślady osadnictwa sięgające VI tysiąclecia p.n.e. Na terenie Arslantepe dowody na istnienie jednej z najstarszych znanych struktur państwowości miejskiej w dziejach ludzkości. Obok słynnych mieczy archeolodzy odkryli tu pałace, świątynie, magazyny i miejsca kultu rytualnego. świadectwa wysoko zorganizowanego, złożonego społeczeństwa, które wyprzedzało swoją epokę.

Marcin Jarzębski