Naukowcy lepiej zrozumieli, dlaczego Inkowie składali dzieci w ofierze

Archeolodzy przyjrzeli się bliżej mumiom związanym z rytuałem zwanym capacocha, dzięki czemu dowiedzieli się więcej to tym, dlaczego Inkowie składali dzieci w ofierze.

Jak twierdzą naukowcy, Inkowie odprawiali rytuały ofiarne poświęcając dzieci, aby przebłagać swoich bogów. Archeologom udało się odnaleźć i przeanalizować wiele ludzkich szczątków będących pozostałością po tych makabrycznych zwyczajach, jednak nie wszystkie z nich zostały poddane tomografii komputerowej, która mogła ujawnić dodatkowe szczegóły. W ramach nowego badania, archeolodzy m.in. z Institute for Mummy Studies, Universidad Católica de Santa María, Ludwig-Maximilians University i National Geographic Society, przyjrzeli się bliżej czterem inkaskim ofiarom z dzieci, co pozwoliło dowiedzieć się więcej o ich życiu, śmierci oraz znaczeniu całego rytuału dla imperium Inków. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science: Reports”.

W imperium Inków, które istniało od około końca XIII wieku do 1572 roku, religia była wykorzystywana do jednoczenia mieszkańców wieloetnicznego rozległego terytorium. Częścią wierzeń było składanie w ofierze dzieci w makabrycznym rytuale zwanym jako capacocha, które miało służyć przebłaganiu bóstw. Szczyty górskie były postrzegane jako miejsca święte, powiązane z potężnymi bóstwami, dlatego często składano tam ofiary lub pozostawiano ich szczątki.

„Ofiary rytualne obejmowały dzieci obu płci z elity prowincjonalnej oraz młode kobiety pochodzące z acllahuasi (instytucji religijnej, będącej formą żeńskiej wspólnoty monastycznej). Niektórzy kronikarze opisywali ofiary jako piękne i nieskalane, zabijane różnymi metodami, takimi jak pogrzebanie żywcem, uduszenie, zadławienie lub uderzenie w głowę. Capacocha były przeprowadzane podczas znaczących wydarzeń związanych z władzami imperium, w odpowiedzi na klęski żywiołowe, a także w trakcie cyklicznych uroczystości” – wyjaśniają naukowcy.

W ramach niektórych wcześniejszych badań przeprowadzano już tomografię komputerową kilku mumii związanych z rytuałami capacocha. Wykazały one, że dzieci na ogół wydawały się być dobrze odżywione, z grubą warstwą tłuszczu brzusznego i pełnymi żołądkami w chwili śmierci. Odkryto również, że przynajmniej jedna z mumii, nazwana Llullaillaco Maiden, mogła cierpieć na chorobę układu oddechowego.

W ramach nowego badania, archeolodzy przeprowadzili tomografię komputerową czterech innych mumii znalezionych na wulkanach Ampato i Sara Sara w Peru w latach 90. XX wieku. Trzy szczątki pochodzące z Ampato zostały oznaczone jako Ampato #1, Ampato #2 i Ampato #4, a mumia z Sara Sara jest jedyną pozostałością odkrytą na obszarze tego wulkanu. Badacze wskazują, że wszystkie były płci żeńskiej, co sugerują dowody z wcześniejszych skanów, badania DNA i przedmioty znalezione w miejscach ich pochówku. Zdjęcia rentgenowskie wykonane w 2019 roku sugerowały, że Ampato #2 i #4 zmarły w wieku około 6 lat (plus minus dwa lata), ale jakość obrazów była niska, jeśli chodzi o Ampato #1, to zdaniem naukowców w chwili śmierci miała około 15 lat.

Skanowanie mumii Ampato #1, znanej również jako „Pani z Ampato” („Lady of Ampato”), wykazało, że była ona najlepiej zachowana spośród czterech badanych oraz że doznała urazów czaszki, klatki piersiowej i miednicy, co zdaniem archeologów, wskazuje na gwałtowną przyczynę śmierci, prawdopodobnie w wyniku uderzeń tępym narzędziem. Skanowanie Ampato #2 wykazało uraz czaszki oraz oznaki nienaturalnie powiększonego przełyku, co wskazuje na poważną, istniejącą przed śmiercią chorobę. Stwierdzono również, że szczątki Ampato #2 zostały częściowo zniszczone przez uderzenie pioruna.

Archeolodzy odkryli ślady ponownego pochówku w przypadku Ampato #4 w postaci brakujących kości oraz tkanek miękkich zastąpionych tkaninami. Badacze zinterpretowali to jako celową, sztuczną rekonstrukcję i konserwację ciała. Skanowanie ofiary z Sara Sara wykazało uraz głowy oraz zwapnienie narządów wewnętrznych.

Naukowcy sugerują, że dbanie i uzupełnianie mumii, szczególnie widoczne w przypadku Ampato #4, sugeruje dalsze znacznie rytualne nawet długo po śmierci dziecka. Był to pierwszy udokumentowany przypadek inkaskiego rytuału, w ramach którego ciało poświęconego dziecka zostało częściowo odbudowane przy użyciu tkanin, co sugerowało troskę o zachowanie jego formy. Archeolodzy wskazują, że dzieci nie tylko składano w ofierze, ale również rytualnie przekształcano w świętych pośredników między ludźmi a bóstwami i służyły praktykom religijnym długo po swojej śmierci.

Istnieją historyczne relacje hiszpańskich konkwistadorów wskazujące, że Inkowie odwiedzali mumie, aby na przykład uzyskać akceptację dla małżeństw, co wspiera założenie, że wierzyli oni w trwałe znaczenia ofiar składanych ich bogom. Jak podkreślają archeolodzy, badanie pomaga lepiej zrozumieć, jak dawne społeczności pojmowały władzę, wiarę i jakie znaczenie miało składnie ofiar, oraz jak daleko posuwały się, aby utrzymać relacje ze swoimi bogami.

Emil Gołoś