Naukowcy lepiej zrozumieli, dlaczego strony Księżyca się różnią
Astronomowie wskazują, że uderzenie ogromnej asteroidy w przeszłości mogło spowodować to, że obie strony Księżyca znacznie różnią się od siebie.
Od dziesięcioleci naukowcy zastanawiają się, dlaczego powierzchnia Księżyca wygląda tak niezwykle nierówno, z ciemnymi równinami wulkanicznymi po widocznej stronie i przekrzywionymi, pokrytymi kraterami górami oraz grubszą skorupą po niewidocznej stronie.
W ramach nowego badania, astronomowie z Chinese Academy of Sciences, przeanalizowali glebę i skały księżycowe pozyskane z niewidocznej strony Księżyca przez misję Chang’e-6 i odkryli, że dawno temu potężne uderzenie mogło zmienić wnętrze Srebrnego Globu. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences.
Analizowane próbki zostały pozyskane z Basenu Bieguna Południowego – Aitken, ogromnego krateru uderzeniowego zajmującego prawie jedną czwartą powierzchni Księżyca. Ponieważ jest on tak głęboki, naukowcy chcieli sprawdzić, czy uderzenie mogło dotrzeć do płaszcza Księżyca i zmienić jego skład chemiczny. Naukowcy niezwykle dokładnie przeanalizowali cztery małe fragmenty bazaltu i porównali je ze skałami zebranymi z widocznej strony Księżyca podczas misji Apollo i Chang’e-5.
Naukowcy odkryli, że izotopy potasu z próbek pobranych z niewidocznej strony Księżyca były znacznie cięższe, podczas gdy izotopy żelaza miały tylko nieznacznie większą masę. Zdaniem badaczy, różnice w przypadku żelaza można wyjaśnić procesami wulkanicznymi, ale nie mają one takiego samego wpływu na izotopy potasu. Wskazuje to na inne źródło ciepła.
Potas jest pierwiastkiem umiarkowanie lotnym, który łatwo odparowuje pod wpływem ciepła, w przypadku nagrzewania lżejsze atomy uciekają, a cięższe izotopy pozostają. Obfitość ciężkich izotopów sugerowała naukowcom, że zderzenie mogło spowodować przegrzanie wnętrza Księżyca.
Astronomowie uważają, że uderzenie to było tak gorące (około 2500 stopni Celsjusza) i głębokie, że nie tylko wgniotło powierzchnię, ale także stopiło części wnętrza Księżyca i wypchnęło te pierwiastki na stronę widoczną, przyczyniając się do rozległej tam aktywności wulkanicznej.
W tym czasie niewidoczna strona została pozbawiona niektórych z tych składników wpływających na aktywność wulkaniczną i pozostał tam cięży izotop potasu. Może to wyjaśniać różnice, które badacze obserwują na obu półkulach.
„Nasze wyniki dostarczają dowodów na znaczące zmiany w płaszczu księżycowym spowodowane uderzeniami i pokazują, że tego rodzaju wydarzenia o dużej skali mogły odegrać kluczową rolę w tworzeniu asymetrii księżycowej” – podkreślają naukowcy.
Teoria ta jednak opiera się jedynie na czterech próbkach. Aby ustalić, czy to właśnie ogromne uderzenie spowodowało różnice między dwiema stronami Księżyca, konieczne będą dalsze analizy większej ilości materiałów pochodzących z jego niewidocznej storny.
Emil Gołoś
