Naukowcy rozwikłali kolejną zagadkę Karahantepe

Najnowsze badania archeozoologiczne i archeobotaniczne prowadzone na terenie wczesnoneolitycznego stanowiska archeologicznego w Karahantepe ujawniły, jaka była dieta prehistorycznych ludzi zamieszkujących tereny dzisiejszej południowo-wschodniej Turcji w okresie na tuż przed końcem ostatniej epoki lodowcowej oraz nadejściem rewolucji neolitycznej.

Kolejna tajemnica Karahantepe rozwikłana

Noszące nazwę „siostrzanego stanowiska” słynnego Göbekli Tepe, Karahantepe, to prehistoryczne miejsce kultu, które znajduje się w prowincji Şanlıurfa w południowo-wschodniej Turcji. Powstało ono w okresie neolitu przedceramicznego, czyli w czasach końca ostatniej epoki lodowcowej, gdy warunki klimatyczne zaczęły się ocieplać i stabilizować. Jego wiek jest szacowany na 12 tys. lat, co jest kolejną zbieżnością z Göbekli Tepe.

Badania archeologiczne w Karahantepe w regionie Taş Tepeler mają kluczowe znaczenie, ponieważ pozwalają one nam lepiej zrozumieć jeden z najważniejszych momentów w historii człowieka, kiedy ludzie po raz pierwszy zaczęli przechodzić z łowiecko-zbierackiego trybu życia na osiadły, rolniczy tryb życia, charakteryzujący się nie tylko uprawą roli, ale również wznoszeniem długotrwałych budowli. Karahantepe i Göbekli Tepe pochodzą z przejściowego okresu pomiędzy obydwoma epokami.

Stanowisko Karahantepe pokazuje, że już prehistoryczni ludzie sprzed 12 tys. lat, którzy żyli w czasach sprzed wynalezienia rolnictwa, byli w stanie tworzyć dzieła i sztukę będącą wyrazem bogatej ekspresji artystycznej, budować konstrukcje i struktury, a oprócz tego wykazywali się planowaniem architektonicznym oraz koordynacją społeczną na wysokim poziomie. Tego typu badania jak te z Karahantepe pokazują tym samym, że społeczności ludzkie sprzed rewolucji neolitycznej stały na wyższym poziomie niż to wcześniej uważano.

Co jedli mieszkańcy Karahantepe?

Naszą wiedzę na temat neolitu przedceramicznego szczególnie poszerzyły ostatnie badania archeozoologiczne i archeobotaniczne prowadzone w Karahantepe, które dostarczyły cennych informacji na temat tego, jaka była dieta mieszkańców prehistorycznej południowo-wschodniej Anatolii.

Okazuje się, że podstawowym źródłem białka dla ludności Karahantepe była gazela. To właśnie te zwinne i szybkie parzystokopytne zwierzęta, przypominające z wyglądu europejskie sarny, były ulubionym przysmakiem mięsnym dla wczesnoneolitycznych mieszkańców regionu Taş Tepeler, który odpowiada terenom południowo-wschodniej Anatolii oraz Górnej Mezopotamii.

Kluczową rolę w codziennej diecie mieszkańców Karahantepe pełniły również rośliny strączkowe. Liczne pozostałości po tych roślinach zostały zidentyfikowane na terenie tego stanowiska. Ustalenia te stoją w sprzeczności z wcześniejszymi założeniami, według których w regionie południowo-wschodniej Anatolii już 12 tys. lat temu dominowały zboża. Obecność roślin strączkowych sugeruje bardziej zrównoważoną i prawdopodobnie sezonową strategię żywieniową, łączącą łowiectwo ze zbieractwem lub wczesną uprawą roślin (proto-rolnictwem).

Analiza porównawcza z badaniami dotyczącymi diety mieszkańców Göbeklitepe pokazuje subtelne, ale istotne różnice. Choć oba stanowiska pokazują, że mieszkańcy obydwu terenów intensywnie spożywali gazele, to jednocześnie Göbeklitepe prezentuje szerszy katalog zwierząt, które były spożywane przez mieszkańców tego drugiego, siostrzanego stanowiska archeologicznego. Dieta mięsna mieszkańców Göbeklitepe obejmowała zwierzęta zamieszkujące różne strefy ekologiczne – od tych nizinnych po faunę górską.

Marcin Jarzębski