NGC 121 – najstarsza gromada kulista w Małym Obłoku Magellana
Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę kulistą oznaczoną jako NGC 121, znajdującą się w gwiazdozbiorze Tukana.
Jak tłumaczą badacze z ESA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest gromada kulista znana jako NGC 121. Jest ona oddalona o około 200 tysięcy lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Tukana. Gromada została odkryta 20 września 1835 roku przez astronoma Johna Herschela. NGC 121 należy do Małego Obłoku Magellana.
Gromady kuliste, takie jak NGC 121, to zdaniem naukowców, sferoidalne grupy gwiazd, które są połączone grawitacyjnie, a największa koncentracja tych obiektów występuje w centrum struktur. Gromady kuliste mogą zawierać od kilkudziesięciu tysięcy do wielu milionów gwiazd, z których wszystkie krążą w stabilnej, zwartej formacji. Te kosmiczne obiekty są podobne w formie do karłowatych galaktyk sferoidalnych. Droga Mlecznej zawiera co najmniej 150 gromad kulistych, a kilka kolejnych prawdopodobnie znajduje się ukrytych za jej dyskiem – są one trudne do znalezienia z powodu gęstego pyłu wypełniającego centrum galaktyki.
Mały Obłok Magellana (SMC), w którym została uchwycona NGC 121, jest galaktyką karłowatą i jednym z najbliższych sąsiadów Drogi Mlecznej, leżącym zaledwie około 200 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Wraz z Wielkim Obłokiem Magellana tworzą parę, a oba obiekty można dostrzec z południowej półkuli, a także z niektórych północnych szerokości geograficznych. NGC 121 jest najstarszą gromadą kulistą w Małego Obłoku Magellana i liczy około 10 miliardów lat, podczas gdy inne gromady kuliste tej karłowatej galaktyki mają nie więcej niż 8 miliardów lat. Jest ona jednak o kilka miliardów lat młodsza niż tego rodzaju obiekty w Drodze Mlecznej czy Wielkim Obłoku Magellana
Tukan (łac. Tucana) jest 48. co do wielkości gwiazdozbiorem, znajdującym się na południowym niebie. W Polsce jest on niewidoczny. Liczba gwiazd dostrzegalnych w nim gołym okiem wynosi około 25. Po raz pierwszy konstelacja ta została opisana w atlasie „Uranometria” przez niemieckiego astronoma Johanna Bayera w 1603 roku, na podstawie opisu i szkiców holenderskich żeglarzy. Najjaśniejszą gwiazdą konstelacji leżąca w odległości 199 lat świetlnych od Układu Słonecznego jest Alfa Tucanae.
Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.
Emil Gołoś
