Niezwykłe odkrycie archeologiczne na Cyprze. Starożytne podstawy posągów
W trakcie wykopalisk prowadzonych w Sanktuarium Apollina we Frangissie, które znajduje się nieopodal wsi Pera Orinis na Cyprze, przez archeologów zostało odkrytych ponad 20 podstaw archaicznych posągów wotywnych. Znalezisko to zostało opisane jako jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych na Cyprze dokonanych w ostatnich latach, jeżeli chodzi o zabytki pochodzące z okresu archaicznego w historii wyspy.
Fragmenty starożytnych posągów z Sanktuarium Apollina we Frangissie
Zidentyfikowane 20 podstaw posągów z Sanktuarium Apollina we Frangissie w momencie odkrycia nadal znajdowało się w swoich pierwotnych miejscach położenia. Tego typu odkrycie w tym miejscu jest tym bardziej zaskakujące, ponieważ na terenie ruin tego antycznego sanktuarium pod koniec XIX wieku były realizowane pierwsze wykopaliska przez niemieckiego archeologa Maxa Ohnefalscha-Richtera.
Znalezisko to pokazuje tym samym, że najwidoczniej warstwa archaiczna nie została ujawniona podczas wykopalisk w Sanktuarium Apollina we Frangissie z 1885 r. Odkrycie to zostało dokonane podczas 5 sezonu wykopalisk na obszarze tego starożytnego wiejskiego sanktuarium. Prace badawcze na terenie stanowiska realizują niemieccy archeolodzy na czele których stoją Matthiasa Recke z Uniwersytetu we Frankfurcie oraz Philipp Kobusch z Uniwersytetu w Rostocku.

Ujawnione fragmenty starożytnych posągów, w postaci ich podstaw, zostały opisane jako najbardziej niezwykłe odkrycia archeologiczne dokonane na Cyprze w ostatnich latach, jeżeli chodzi o zabytki pochodzące z czasów archaicznych. Okres archaiczny w historii Cypru przypadał na lata od 750 do 475 r. p.n.e., chociaż czasem podaje się wcześniejszą datę 450 r. p.n.e.
Kilka wapiennych podstaw wciąż zachowało stopy posągów, które niegdyś na nich stały. Oprócz tego archeolodzy odsłonili również fragmenty i stopy glinianych figurek oraz liczne przykłady archaicznej cypryjskiej ceramiki.
Jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych na Cyprze w ostatnich latach
Jak twierdzą archeolodzy, jest to pierwsze takie odkrycie dokonane na Cyprze, które stanowi dowód, że terakotowe statuetki i posągi wotywne były eksponowane nie tylko po prostu na ziemi lub w wykutych w skale niszach, lecz także na specjalnie wykonanych wapiennych podstawach.

Ostatnie wykopaliska w pobliżu Pera Orinis zostały uznane za szczególnie istotne ponieważ nowo odkryte podstawy pozostawały nietknięte od czasów starożytnych i znajdowały się one dokładnie w tym miejscu, w którym były ustawione w antycznych czasach. W niektórych miejscach stanowiska archeolodzy znaleźli podstawy ustawione jedna na drugiej w sposób pozwalający, by obie ofiary pozostawały widoczne, co stanowiło pierwszy wyraźny dowód na to, jak z czasem narastały dedykacje składane w sanktuarium.

Dokładna analiza stratygraficzna stanowiska wykazała również, że w starożytności wcześniejsze warstwy darów były celowo zasypywane warstwami wyrównującymi, aby stworzyć płaską powierzchnię przed ustawieniem nowego szeregu podstaw ponad nimi. Badacze zidentyfikowali ponad 100 fragmentów podstaw z późniejszej fazy w zasypiskach pozostawionych po wykopaliskach z XIX wieku.
Reorganizacja sanktuarium w schyłkowym okresie czasów archaicznych
Archeolodzy badają obecnie, czy ta zakrojona na szeroką skalę reorganizacja sanktuarium, która najpewniej miała miejsce w schyłkowym okresie archaicznym, została spowodowana niszczycielskim wydarzeniem, czy po prostu potrzebą stworzenia miejsca na kolejne ofiary.

Nowo odkryte podstawy i związane z nimi fragmenty posągów stanowiły pierwszy jednoznaczny dowód na to, iż sanktuarium to istniało już w czasach archaicznych. Na obecność fazy archaicznej w przypadku Sanktuarium Apollina we Frangissie wskazywały wcześniej jedynie pojedyncze znaleziska rzeźbiarskie. Według cypryjskiego Departamentu Starożytności trwające wykopaliska dostarczają cennych nowych informacji na temat rozwoju cypryjskich sanktuariów oraz praktyk rytualnych i społecznych, które kształtowały je od okresu archaicznego aż po epokę hellenistyczną.
Marcin Jarzębski
