Nowa wystawa we Wrocławiu. „SPLOTY. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu”
25 czerwca 2026 roku w Muzeum Architektury we Wrocławiu została otwarta wystawa „SPLOTY. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu”, przygotowana przez Instytut Pileckiego we współpracy z Muzeum Architektury we Wrocławiu. Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających od 25 czerwca do 4 października 2026 roku.
W centrum wystawy znajdują się dwie wybitne architektki XX wieku: Barbara Brukalska (1899–1980) i Helena Syrkus (1900–1982). Ich biografie rozwijały się równolegle, wielokrotnie się przecinały, a zarazem były kształtowane przez osobiste wybory, współpracę zawodową oraz dramatyczne przemiany polityczne epoki. Obie architektki były związane z awangardową grupą Praesens oraz Międzynarodowymi Kongresami Architektury Nowoczesnej, zajmując ważne miejsce w europejskich sieciach modernizmu.
Wystawa nie opowiada jednak historii Brukalskiej i Syrkus wyłącznie w klasycznym porządku biograficznym. Pokazuje architekturę jako splot relacji: między ludźmi, instytucjami, miejscami i ideami. Fotografie, rysunki, filmy oraz materiały archiwalne – w wielu przypadkach prezentowane publicznie po raz pierwszy – ukazują, jak osobiste przyjaźnie, środowiska twórcze i zawodowe kontakty wpływały na rozwój nowoczesnej architektury. Ekspozycja pokazuje również kruchość tych więzi w okresach politycznych napięć, wojen i historycznych przełomów.
Dopełnieniem wystawy są specjalnie zamówione współczesne realizacje artystyczne: kompozycja dźwiękowa Barbary Kingi Majewskiej oraz instalacja tekstylna Alicji Bielawskiej. Oba dzieła w poetycki sposób podejmują temat relacji, pamięci i sieci powiązań, które łączyły bohaterki wystawy z międzynarodowym środowiskiem modernistycznym.
Wystawa została przygotowana w ramach programu Exercising Modernity. Jej kuratorkami są dr Małgorzata Jędrzejczyk i Aleksandra Kędziorek. Ekspozycja opiera się na zbiorach czołowych instytucji w Polsce i za granicą, w tym Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, gta Archiv ETH Zürich, Bauhaus-Archiv Berlin, RKD – Holenderskiego Instytutu Historii Sztuki oraz Muzeum Narodowego w Warszawie.
Wrocławska wystawa rozwija również wątki zaprezentowane w marcu 2026 roku w Pradze w ramach projektu „Interwoven: Women Architects and the Resilience of Modernist Networks”, przygotowanego przez Instytut Pileckiego w Berlinie i VI PER Gallery. Tamta ekspozycja poświęcona była często pomijanej roli kobiet w międzynarodowych sieciach modernizmu – architektek, projektantek, redaktorek, tłumaczek i organizatorek, które podtrzymywały wymianę idei mimo wojen, przesuwających się granic i podziałów politycznych. Wrocławska odsłona stanowi szerszą i bardziej rozbudowaną wersję tego projektu, wzbogaconą o nowe materiały archiwalne, dzieła sztuki i pogłębioną narrację.
MB
