Otwartość, dialog, modlitwa. Kard. Grzegorz Ryś wraca do Krakowa
Decyzją papieża Leona XIV kard. Grzegorz Ryś został nowym metropolitą archidiecezji krakowskiej, przejmując jej stery od abp. Marka Jędraszewskiego. Dla kard. Rysia to powrót do domu, a dla wielu krakowskich wiernych prawdopodobnie powód do wielkiej radości. Dotychczasowy i nowy metropolita różnią się bowiem od siebie jak – nie przymierzając – ogień i woda.
Kard. Grzegorz Ryś to bez wątpienia jeden z najbardziej rozpoznawalnych biskupów w Polsce: naukowiec, rekolekcjonista, niestrudzony promotor dialogu i nowej ewangelizacji. Jego biskupia dewiza „Virtus in infirmitate” – Moc w słabości – dobrze oddaje zarówno styl jego posługi, jak i sposób mówienia o Kościele. Stroni od polityki („Nikt nie zna i nie pozna moich poglądów politycznych”), nie boi się wyzwań ani trudnych tematów, umie rozmawiać z młodymi.
Zapytany zaraz po ogłoszeniu swojej nominacji na metropolitę krakowskiego, jak się z nią czuje, odpowiedział: – Muszę ją traktować jako głos Ducha Świętego. Wierzę bowiem w sens posłuszeństwa Kościołowi, wierzę w to, że Duch św. przemawia przez Piotra, któremu dziś na imię Leon. Dobrze wiemy, ile trwało to obsadzanie biskupstwa w Krakowie, dlatego z pewnością ta decyzja papieża była przez niego dobrze przemyślana. Niemniej, bardzo trudno mi będzie ten Kościół łódzki opuścić.
Kard. Grzegorz Ryś – z Krakowa do Łodzi i z powrotem
Urodzony w 1964 r. w Krakowie, do kapłaństwa przygotowywał się w tamtejszym seminarium, a jednocześnie studiował historię Kościoła. Szybko dał się poznać jako zdolny badacz: doktorat obronił w 1994 r., habilitację – w 2000 r. Przez lata kierował krakowską Katedrą Historii Kościoła w Średniowieczu, brał udział w pracach komisji historycznych procesów beatyfikacyjnych – m.in. Jana Pawła II – i został laureatem prestiżowej Nagrody im. Klemensa Bąkowskiego.
W Krakowie łączył pracę naukową z intensywną aktywnością duszpasterską. Był związany z Ruchem Światło–Życie, Drogą Neokatechumenalną, wspólnotami charytatywnymi, przez 25 lat przewodził grupie Pieszej Pielgrzymki Krakowskiej. Jako biskup pomocniczy organizował duże wydarzenia ewangelizacyjne dla młodych, jak „Arena Młodych”, „BMW – Bliżej, Mocniej, Więcej” czy „M&M – Młodzi i Miłosierdzie”.
W 2017 r. papież Franciszek mianował go metropolitą łódzkim. Po objęciu urzędu w diecezji od razu ruszył do działania: rozpoczął m.in. synod poświęcony rodzinie i młodzieży, utworzył Ośrodek Formacji Diakonów Stałych, Międzynarodowe Seminarium Redemptoris Mater (Droga Neokatechumenalna) i rozwijał duszpasterstwa – w tym pierwsze w Polsce, dedykowane osobom w kryzysie suicydalnym (Papageno Team). 20 maja 2023 roku pobłogosławił 72 nadzwyczajnych Szafarzy Komunii Świętej wśród których – po raz pierwszy – znalazło się 9 kobiet.
Równocześnie intensywnie działał na rzecz dialogu ekumenicznego i międzyreligijnego. Jest współtwórcą kursu „ABC relacji chrześcijańsko- i polsko-żydowskich”, inicjatorem wydarzeń takich jak „Echo Asyżu” czy „Dziedziniec Pogan”. W Łodzi zainicjował Ekumeniczną Szkołę Biblijną, Ekumeniczną Drogę Światła i współorganizował centralny Dzień Judaizmu. Od lat kieruje strukturami KEP zajmującymi się dialogiem – obecnie Radą ds. Dialogu Religijnego i Komitetem ds. Dialogu z Judaizmem.
Jego doświadczenie zauważył i docenił papież Franciszek: włączył abp. Rysia do Kongregacji ds. Biskupów, a potem Dykasterii ds. Kultu Bożego. Kardynałem mianował go w 2023 r., powierzając mu kościół tytularny św. Cyryla i Metodego. Ryś uczestniczył w Synodzie o Synodalności, pracuje też w grupie przygotowującej nową redakcję europejskiej Karty Ekumenicznej.
Głos, który słyszą wierzący i niewierzący
Kard. Ryś jest jednym z najbardziej cenionych polskich kaznodziejów i autorów duchowych – ma na koncie ponad 40 książek, w tym m.in. „Celibat” – o historii celibatu w Koście, „Wiara z lewej, prawej i Bożej strony” czy „Jak Bóg pomyślał Kościół. Odnaleźć się mimo kryzysu” . Wyróżniony tytułem Ambasadora Polszczyzny, znany jest z języka prostego, biblijnego i wolnego od kościelnego żargonu. Od 1995 r. współpracuje z „Tygodnikiem Powszechnym”, publikując cotygodniowe komentarze do Pisma Świętego.
W czasie pandemii koronawirusa codzienne transmisje odprawianych przez niego w niewielkiej kaplicy Mszy św. i kazań stały się dla wielu ważnym duchowym punktem odniesienia.
Wśród licznych wyróżnień ma m.in. Medal 75-lecia Misji Jana Karskiego, Złoty Krzyż Zasługi oraz Odznakę „Za zasługi dla Miasta Łodzi”. Często podkreśla, że Kościół musi być blisko człowieka, a dialog – zarówno z innymi wyznaniami, jak i z niewierzącymi – to nie opcja, ale konieczność.
W jednym z wywiadów powiedział: „Nikt nie zna i nie pozna moich poglądów politycznych. Zostałem wychowany do kapłaństwa przez kardynała Franciszka Macharskiego. On nigdy nie powiedział niczego w tym sensie politycznie zaangażowanego. To nie znaczy, że nie mówił rzeczy, które miały konsekwencje polityczne. Czasami taki głos jest potrzebny, tego wymaga prosty patriotyzm. Ale to są różne poziomy. Wyciągnięcie Kościoła z uwikłania w politykę jest dziś jednym z najważniejszych zadań do zrobienia”.
Anna Druś
