Palomar 12 – gromada kulista na obrzeżach Drogi Mlecznej
Naukowcy za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę kulistą oznaczoną jako Palomar 12, znajdującą się w gwiazdozbiorze Koziorożca.
Jak tłumaczą badacze z ESA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest gromada kulista znana jako Palomar 12. Jest ona oddalona o około 62 tysiące lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Koziorożca. Należy do halo Drogi Mlecznej i jest położona ponad 51 tysięcy lat świetlnych od jądra naszej galaktyki. Palomar 12 została odkryta w ramach programu Palomar Observatory Sky Survey przez astronomów Roberta Harringtona i Fritza Zwicky’ego w 1953 roku.
Chociaż obecnie znajduje się na obrzeżach halo Drogi Mlecznej, Palomar 12 nie powstał w naszej galaktyce. Kiedy astronomowie po raz pierwszy zbadali tę gromadę, byli zaskoczeni jej niezwykle młodym wiekiem w porównaniu z innymi obiektami tego typu. Wydawała się być o około 30 proc. młodsza od innych gromad kulistych Drogi Mlecznej. Gdyby powstała w naszej galaktyce, z pewnością pojawiłaby się w podobnym czasie, co inne, a jej gwiazdy byłyby w podobnym wieku.
Po dokładniejszym zbadaniu okazało się, że Palomar 12 została wyrwana z miejsca, w którym powstała – karłowatej galaktyki eliptycznej SagDEG, około 1,7 miliarda lat temu w wyniku oddziaływań grawitacyjnych. Dawny dom gromady kulistej jest jedną z galaktyk satelitarnych Drogi Mlecznej i orbituje wokół niej niezwykle blisko, nawet od czasu do czasu przecinając jej płaszczyznę. A w rzeczywistości jest ona powoli rozrywana i pochłaniana przez naszą galaktykę.
Koziorożec (łac. Capricornus) jest jednym z gwiazdozbiorów zodiakalnych, 40. co do wielkości, który był znany już w starożytności. Jest dziesiątą i zarazem również najmniejszą z konstelacji zodiakalnych. Koziorożec położony jest na południowej półkuli nieba. Blade gwiazdy, z których się składa zostały nazywane już przez cywilizacje Sumerów i Chaldejczyków, jako Suhur-mash-ha, czyli Kozia ryba. W Polsce konstelacja jest widoczna latem. Liczba gwiazd dostrzegalnych w nim gołym okiem wynosi około 50. Pomimo tego, że jest jedną z najbledszych konstelacji zodiakalnych, Koziorożec znany jest najdłużej.
Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.
Emil Gołoś
