Pascalina, maszyna wykonana przez Blaise’a Pascala, trafi na aukcję w Paryżu

19 listopada w paryskim oddziale domu aukcyjnego Christie’s zostanie wystawiona na aukcji maszyna licząca znana jako pascalina, wynaleziona w 1642 r. przez Blaise’a Pascala. Jej wartość szacowana jest na ok. 2-3 miliony euro – podaje francuski dziennik „Le Figaro”.

Maszyna licząca, nazywana pascaliną, została skonstruowana przez Blaise’a Pascala, gdy miał zaledwie 19 lat. Zaprojektował ją w celu ułatwienia pracy swojemu ojcu, pełniącemu funkcję komisarza podatkowego. Pascalina była pierwszą w historii maszyną, wykonującą dodawanie i odejmowanie z uwzględnieniem przechodzenia do wyższego rzędu, gdy suma cyfr przekracza 9. Było to możliwe dzięki zastosowaniu mechanizmu, zwanego sautoir.

Wynalezienie przez Blaise’a Pascala maszyny liczącej było pierwszą w historii częściowo udaną i udokumentowaną próbą zastąpienia w obliczeniach pracy ludzkiego umysłu pracą maszyny.

Dziś znane jest dziewięć egzemplarzy pascaliny, spośród produkcji, która prawdopodobnie nie przekroczyła dwudziestu sztuk. Cztery z nich znajdują się w Muzeum sztuki i rzemiosła (Musée des arts et métiers) w Paryżu – wśród nich jest egzemplarz, należący niegdyś do Pierre’a Séguiera, francuskiego ministra finansów, a także do królowej Szwecji, Krystyny Wazówny. Dwie kolejne maszyny znajdują się w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Clermont-Ferrand, rodzinnym mieście Blaise’a Pascala, a jedna w muzeum w Dreźnie.

Jedna z pascalin trafiła również do kolekcji firmy IBM, która w latach 60. XX wieku wyprodukowała około stu replik maszyny i dawała je w prezencie swoim klientom.

Egzemplarz pascaliny, wystawiony na sprzedaż przez dom aukcyjny Christie’s, powstał w roku 1642 r. Przez lata maszyna znajdowała się w kolekcji Léona Parcé, który zgromadził także najważniejsze pisma Blaise’a Pascala (w tym pierwszy egzemplarz Myśli, wyceniany na 200 000 – 300 000 euro), których licytacja odbędzie się w tym samym czasie co aukcja pascaliny.

Maszyna licząca, wykonana z mosiądzu i umieszczona w skrzynce z ozdobnymi hebanowymi wykończeniami, jest wciąż sprawna technicznie.

Blaise Pascal pracował nad swoim wynalazkiem przez trzy lata i wykonał około pięćdziesięciu prototypów. Jak twierdził, urządzenie jest trwałe, proste w obsłudze, a ryzyko błędu jest zerowe.

oprac. JD