Pierścień Jagiellonów. Niemcy nadal po 80 latach nie chcą go oddać Polakom
Jednym z najbardziej cennych dla kultury polskiej oraz charakteryzujący się szczególną wartością w kontekście historii Polski zabytków, jakie zostały w okresie II wojny światowej zrabowane przez Niemców, jest Pierścień Jagiellonów. Ta ozdoba, która przynależała do drugiej najdłużej panującej w Polsce dynastii, nadal nie została zwrócona przez Niemcy, chociaż Polska podejmowała w ostatnich latach o to zabiegi. Czy pierścień Jagiellonów powróci do Polski?
Niemcy zwrócą Polsce pierścień Jagiellonów?
Pierścień Jagiellonów to bezcenny i kunsztownie wykonany artefakt, który należał do przedostatniego króla Polski z dynastii Jagiellonów, Zygmunta Starego. To polskie arcydzieło złotnictwa zostało skradzione przez Niemców w czasie II wojny światowej i pomimo upływu ośmiu dekad od zakończenia tego największego konfliktu zbrojnego w historii, skarb ten nadal znajduje się nie w kraju swojego pochodzeniu, ale w państwie, które dokonało jego rabunku – tak jak i setek tysięcy innych polskich dzieł sztuki.
Jubilerski klejnot wczesnonowożytnego polskiego złotnictwa obecnie znajduje się w Muzeum Biżuterii w Pforzheim w kraju związkowym Badanie-Wirtembergia w południowo-zachodnich Niemczech. Zarazem dla całego szeregu historyków, ekspertów od sztuki, prawników specjalizujących się w prawie międzynarodowym, jak i dla polskiego ministerstwa kultury i dziedzictwa narodowego nie ma złudzeń, iż tak ważne dla historii Polski oraz mające wielką wartość kulturową dzieło jubilerskie powinno powrócić do swojego domu, czyli do Polski.
Klejnot Jagiellonów, który najpewniej najpierw należał do pochodzącej z Księstwa Mediolanu w Italii Bony Sforzy, później stał się własnością jej męża Zygmunta Starego. To dzieło jubilerskie, wraz z całym szeregiem innych podobnych skarbów, następnie jednak zaginęło i zostało odnalezione pod koniec XVIII wieku, dokładnie w 1791 r., przez polskiego działacza oświatowego, historyka i ekonomistę Tadeusza Czackiego. Jeden z współtwórców konstytucji 3 maja wydobył pierścień Jagiellonów, wraz z innymi dziełami sztuki, ze znajdującego się na katedrze wawelskiej grobowca króla Zygmunta Starego. Artefakty te następnie trafiły do „Szkatuły królewskiej” przechowywanej przez Izabelę Czartoryską w Świątyni Sybilli w Puławach.
Jeden z 516 tys. zabytków skradzionych przez Niemców
Ten wyjątkowo wartościowy jubilerski przedmiot z diamentem króla Zygmunta Starego do zbiorów Muzeum Schmuckmuseum trafił na początku lat 60. XX wieku, a dokładnie w 1963 r. Jak informuje w swojej książce „Klejnoty w Polsce. Czasy ostatnich Jagiellonów i Wazów” historyk sztuki i ekspert w zakresie dziejów biżuterii, kolekcji zdobniczych Ewa Letkiewicz, ten klejnot dynastii Jagiellonów znalazł się w tym muzeum razem z 179 innymi zabytkami złotniczymi, jakie wcześniej znajdowały się w kolekcji Heinza Battke.
O konieczności zintensyfikowania wysiłków mających na celu odzyskanie tak bezcennego dzieła sztuki, które zostało skradzione przez Niemców, ostatnio na swoim koncie na portalu „X” (dawniej Twitter) napisał w dniu 27 września historyk, ekspert w zakresie historii relacji polsko-niemieckich w XX wieku, autor „Wszystko co Najważniejsze” prof. Stanisław Żerko. „Czy nasi niemieccy przyjaciele, walący się w piersi 1 sierpnia i 1 września, oddadzą Polsce pierścień Jagiellonów?” – napisał historyk.
Jak wynika z aktualnych szacunków historyków Niemcy w okresie lat 1939-1945 zrabowali z okupowanych ziem polskich w sumie ponad pół miliona pojedynczych dzieł sztuki. III Rzesza Niemiecka okradła Polskę z około 516 tys. rozmaitych obrazów, rzeźb, zabytków, manuskryptów, starodruków, biżuterii i przedmiotów luksusowych, kolekcji archeologicznych i etnograficznych. W katalogu przygotowanym w 2023 r. przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego skatalogowanych umieszczonych zostało w sumie 63 tys. dokładnie zidentyfikowanych dzieł sztuki.
Marcin Jarzębski
