Poznaliśmy 35 książek nominowanych do Prix Médicis 2026

Jury Prix Médicis przedstawiło pierwszą selekcję książek ubiegających się o jedną z najważniejszych francuskich nagród literackich. Na liście znalazło się 18 powieści francuskich oraz 17 utworów autorów zagranicznych wydanych we francuskim przekładzie. Kolejny etap rywalizacji zaplanowano na 15 października, natomiast laureatów poznamy 2 listopada w Paryżu.

Prix Médicis 2026. Ogłoszono pierwszą listę nominowanych

Francuski sezon nagród literackich nabiera tempa. Jury Prix Médicis ogłosiło 11 września pierwszą selekcję książek, które będą rywalizowały o jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień francuskiej jesieni literackiej, a na dwóch przedstawionych listach znalazło się łącznie 35 tytułów. Druga selekcja, znacznie już krótsza, zostanie ogłoszona 15 października, zaś zwycięzców poznamy 2 listopada podczas uroczystości w restauracji La Méditerranée przy placu Odéon w Paryżu.

Tegoroczne zestawienie obejmuje 18 powieści francuskich i 17 utworów zagranicznych opublikowanych w tłumaczeniu na język francuski. Wśród nominowanych znajdują się zarówno autorzy rozpoznawalni przez francuską publiczność, jak i nazwiska, które dopiero zaczynają zajmować ważne miejsce na literackiej mapie Francji. Takie połączenie odpowiada pierwotnej idei Prix Médicis, nagrody pomyślanej jako wyróżnienie dla twórców, których talent nie został jeszcze dostatecznie dostrzeżony.

Francuskie powieści nominowane do Prix Médicis 2026

W selekcji powieści francuskich zwracają uwagę autorzy obecni również w zestawieniach innych najważniejszych nagród literackich. Boris Bergmann i Anne Godard znaleźli się także na pierwszej liście Prix Goncourt, natomiast Thélyson Orélien, autor C’était ça ou mourir, jest jednym z najczęściej wymienianych pisarzy tegorocznego sezonu. Zaskoczeniem pozostaje brak powieści francuskiej wydanej przez Gallimard, oficynę od dziesięcioleci odgrywającą wyjątkowo istotną rolę w historii francuskich nagród literackich.

Na liście znaleźli się:

• Lucie Bérard za Décolorer sa fille wydaną przez Les Intranquilles;
• Boris Bergmann za Minotaure wydaną przez Albin Michel;
• Simon Chevrier za Bonne figure wydaną przez Les Intranquilles;
• Diaty Diallo za Darya & Dounya wydaną przez Seuil;
• Sophie Divry za Rochebrune wydaną przez Actes Sud;
• Anne Godard za Nous aussi wydaną przez Actes Sud;
• Robin Josserand za Après Mireille wydaną przez Mercure de France;
• Karim Kattan za Septentrionale wydaną przez Elyzad;
• Emma Marsantes za N’efface pas mes cercles wydaną przez Verdier;
• Daria Marx za Tuer le vieux wydaną przez Flammarion;
• Thélyson Orélien za C’était ça ou mourir wydaną przez Grasset;
• Véronique Ovaldé za Vivre sans bonheur et n’en point dépérir wydaną przez Flammarion;
• Jeanne Pham Tran za Les ombres de l’exil wydaną przez Mercure de France;
• Lucie Rico za Mais que fait ce sang sur le pull de Jennifer ? wydaną przez P.O.L;
• Maxim Schwartz za Le dernier présage de Victoria Woodhull wydaną przez Philippe Rey;
• Anne-Sophie Subilia za Glissando wydaną przez Zoé;
• Sarah Tadlaoui za Croire au code wydaną przez Héloïse d’Ormesson;
• Philippe Vasset za Grandes lignes wydaną przez Flammarion.

Literatura z dziewięciu obszarów językowych

Lista książek zagranicznych pokazuje międzynarodowy charakter Prix Médicis. Jury uwzględniło utwory autorów pochodzących między innymi z Hiszpanii, Argentyny, Kolumbii, Kuby, Włoch, Austrii, Szwecji, Japonii, Rumunii, Kanady, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, a wśród języków oryginału znalazły się angielski, hiszpański, włoski, kataloński, niemiecki, szwedzki, rumuński i japoński. Obecność tej kategorii przypomina również o znaczeniu tłumaczy, bez których książki nie mogłyby wejść do francuskiego obiegu literackiego.

W pierwszej selekcji znalazły się:

• Eva Baltasar, Déclin et fascination, przekład z języka katalońskiego Annie Bats, Verdier;
• Lavinia Braniște, Camping, przekład z języka rumuńskiego Sylvain Audet-Găinar, Éditions des Syrtes;
• Sasha Bonét, Les Porteuses d’eau, przekład z języka angielskiego Valérie Le Plouhinec, Les Léonides;
• Sergio del Molino, L’Heure violette, przekład z języka hiszpańskiego Reyes Roher, Éditions du Sous-Sol;
• Salomé Esper, Hilda Bustamante revient, przekład z języka hiszpańskiego Hélène Serrano, Aux Forges de Vulcain;
• Laura Kasischke, Baignade surveillée, przekład z języka angielskiego Céline Leroy, Gallimard;
• Masashi Matsuie, La maison d’été, przekład z języka japońskiego Déborah Piérret-Watanabe, Éditions du Sous-Sol;
• Mayra Montero, Le Soir où Bobby n’est pas venu jouer, przekład z języka hiszpańskiego René Solis, Métailié;
• Hanna Nordenhök, Caesaria, przekład z języka szwedzkiego Marina Heide, Cambourakis;
• Arturo Pérez-Reverte, Ligne de feu, przekład z języka hiszpańskiego Gabriel Iaculli, Gallimard;
• Alcide Pierantozzi, L’inéquilibre, przekład z języka włoskiego Lise Chapuis, Gallimard;
• Maria Reva, Dernier spécimen connu, przekład z języka angielskiego Nathalie Bru, Dalva;
• Michele Ruol, Inventaire de ce qu’il reste après que la forêt a brûlé, przekład z języka włoskiego Paolo Bellomo przy współpracy Cécile Raulet, Le Tripode;
• Robert Seethaler, La rue, przekład z języka niemieckiego Élisabeth Landes, Sabine Wespieser;
• Juan Tallón, Mille choses, przekład z języka hiszpańskiego Julia Chardavoine, Le Bruit du monde;
• Imani Thompson, Piège à miel, przekład z języka angielskiego Clément Baude, Mercure de France;
• Juan Gabriel Vásquez, Les noms de Feliza, przekład z języka hiszpańskiego Isabelle Gugnon, Seuil.

Nagroda stworzona dla niedostatecznie znanych pisarzy

Prix Médicis została ustanowiona 1 kwietnia 1958 roku przez Galę Barbisan i Jean-Pierre’a Giraudoux. Zamiarem twórców było nagradzanie powieści, opowiadań lub zbiorów opowiadań autorów debiutujących albo takich, których rozpoznawalność nie odpowiada jeszcze randze ich twórczości. Pierwszym laureatem został Claude Ollier, wyróżniony za książkę La Mise en scène.

Z czasem zakres nagrody został poszerzony. Od 1970 roku przyznawana jest Prix Médicis étranger dla książki zagranicznej wydanej we francuskim przekładzie, natomiast od 1985 roku jury wybiera także najlepszy esej. Wśród dotychczasowych laureatów znaleźli się Claude Simon, Georges Perec, Elie Wiesel, Milan Kundera, Julio Cortázar, Doris Lessing, Umberto Eco, Philip Roth, Paul Auster, Orhan Pamuk i Antonio Tabucchi.

W 2025 roku główną nagrodę otrzymał Emmanuel Carrère za Kolkhoze, opowieść o czterech pokoleniach rodziny pisarza, w której szczególne miejsce zajmuje jego matka Hélène Carrère d’Encausse. W kategorii zagranicznej zwyciężyła Nina Allan z książką Les Bons Voisins, Prix Médicis w dziedzinie eseju otrzymał Fabrice Gabriel za Au cinéma Central, natomiast Péter Nádas został uhonorowany nagrodą specjalną jury. Rok wcześniej głównym laureatem została Julia Deck za powieść Ann d’Angleterre, a w 2023 roku wyróżniono kanadyjskiego pisarza Kevina Lamberta za Que notre joie demeure.

Najważniejsze nagrody literackie Francji

Najbardziej prestiżowym wyróżnieniem pozostaje Prix Goncourt, przyznawana od 1903 roku przez Akademię Goncourtów. Nagroda finansowa jest symboliczna i wynosi jedynie 10 euro, jednak jej znaczenie dla sprzedaży zwycięskiej książki bywa ogromne, ponieważ nakład laureata może wzrosnąć do kilkuset tysięcy egzemplarzy. Wynik ogłaszany jest tradycyjnie w restauracji Drouant w Paryżu.

Tego samego dnia i w tym samym miejscu przyznawana jest Prix Renaudot, ustanowiona w 1926 roku przez grupę dziennikarzy oczekujących na wynik obrad jury Goncourtów. Renaudot nie jest formalnie związana z Akademią Goncourtów, lecz przez niemal sto lat stała się jej stałym towarzyszem. Jej laureatami byli między innymi Louis-Ferdinand Céline, Louis Aragon, Michel Butor, Georges Perec, Jean-Marie Gustave Le Clézio i Frédéric Beigbeder.

Ważnym elementem jesiennego sezonu jest również Prix Femina, powołana w 1904 roku przez autorki i współpracowników pisma „La Vie heureuse” jako odpowiedź na męską dominację w ówczesnym życiu literackim. Jury do dziś składa się wyłącznie z kobiet, ale nagroda może zostać przyznana autorowi niezależnie od płci. Oprócz nagrody głównej wybierani są również laureaci kategorii zagranicznej i eseistycznej.

Sezon najważniejszych rozstrzygnięć otwiera zazwyczaj Grand Prix du Roman de l’Académie française, ustanowiona w 1914 roku i przyznawana przez członków Akademii Francuskiej. Jej laureatami byli między innymi François Mauriac, Georges Bernanos, Antoine de Saint-Exupéry, Michel Tournier, Patrick Modiano i Jean d’Ormesson. W odróżnieniu od symbolicznie wynagradzanej Prix Goncourt nagroda Akademii Francuskiej wiąże się również z istotną gratyfikacją finansową.

O tym, które książki pozostaną w rywalizacji o Prix Médicis 2026, zdecyduje dziewięcioosobowe jury. Tworzą je Marianne Alphant, Michel Braudeau, Marie Darrieussecq, Dominique Fernandez, Anne Garréta, Patrick Grainville, Andriej Makin, Pascale Roze i Alain Veinstein.

Arkadiusz Jordan