Prehistoryczny warsztat produkcji ostrzy. Wielkie odkrycie z Kirjat Gat

Na terenie miasta Kirjat Gat w południowym Izraelu archeolodzy odkryli liczący 5500 lat warsztat produkcji ostrzy krzemiennych. Jest to pierwsze takie znalezisko, które zostało dokonane w Izraelu. Jak wskazują eksperci z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności (IAA) ten zabytek z wczesnej epoki brązu rzuca nowe światło na rzemieślnicze zdolności oraz poziom technologiczny na jakim stała starożytna cywilizacja kananejska.

Prehistoryczny warsztat produkcji ostrzy

Najnowsze odkrycie archeologiczne z Kirjat Gat zostało dokonane na obszarze stanowiska Naḥal Qomem (które jest znane także pod nazwą Gat-Govrin lub Zeita). W toku niedawnych prac badawczych został odsłonięty pochodzący z epoki brązu warsztat produkcji ostrzy, który liczby 5500 lat. W miejscu tym wysoko wykwalifikowani rzemieślnicy wytwarzali długie, wyjątkowo ostre ostrza krzemienne. Jak podkreślają archeolodzy, zidentyfikowanie tego prehistorycznego warsztatu stanowi ważny przełom w badaniach nad wczesnym rozwojem społeczności miejskich oraz historią produkcji rzemieślniczej na obszarze Lewantu. Badacze opisali odkryty zabytek jako pełnoskalowe centrum produkcyjne.

Archeolodzy podczas wykopalisk w Kirjat Gat w 2025 r. ujawnili duże rdzenie krzemienne, które służyły do precyzyjnej obróbki i ukształtowania ostrzy. To właśnie za sprawą tych obiektów przy zastosowaniu techniki odlewania ciśnieniowego Kananejczycy pozyskiwali jednolity ostrza. Na obszarze tego prehistorycznego wielkiego zakładu badacze odkryli również urządzenie mechaniczne, które przypominało dźwignię lub żurawia. W związku z tym, że umożliwiało one precyzyjną kontrolę całego procesu, to właśnie dzięki niemu była możliwa masowa produkcja ostrzy w tym warsztacie produkcyjnym. Naukowcy opisują to jako „zdumiewające osiągnięcie w epoce, w której narzędzia metalowe nie były jeszcze powszechne”, informuje portal „Arkeonews„.

Do czego były wykorzystywane krzemienne narzędzia z Kirjat Gat?

Wytwarzane w tym warsztacie produkcyjnym ostrza były wykorzystywane następnie przy chociażby zbiorach rolniczych, oprawianiu mięsa i jego cięciu na kawałki. Te krzemienne ostrza stanowiły jak na swoje czasy jedno ze szczytowych osiągnięć rzemieślniczych, jeśli chodzi o dziedzinę inżynierii narzędzi kamiennych. Te krzemienne ostrza poprzedzały powszechne użycie metalu przy produkcji takich przedmiotów i narzędzi. Fakt ten pokazuje także, że jeszcze przed odkryciem sposobów na obróbkę metalu prehistoryczne społeczności miały warsztaty umożliwiające produkcje narzędzi wykonywanych z innych materiałów, zanim pojawiły się ich bardziej zaawansowane odpowiedniki.

W przeciwieństwie do większości analogicznych i podobnych zabytków warsztat produkcji ostrzy z Kirjat Gat zachował się w pełni nienaruszony do naszych czasów. Obecność zarówno gotowych ostrzy, jak i rzadkich rdzeni, z których je wytwarzano, wskazuje na to, że miejsce to było dziełem scentralizowanej i wysoce zorganizowanej społeczności.

Co ciekawe, fragmenty odpadowe, jakich w znacznej liczbie należałoby się spodziewać w takim miejscu, były niemal całkowicie nieobecne, co najprawdopodobniej wynikało z celowego usuwania ich w celu ochrony specjalistycznej wiedzy rzemieślniczej. „To nie był tylko warsztat — to było regionalne centrum dystrybucji ostrzy. Ostrza produkowane w tym miejscu były najprawdopodobniej eksportowane na cały region Lewantu” – stwierdzili współkierownicy wykopalisk: dr Martin David Pasternak, Shira Lifshitz i dr Nathan Ben-Ari. 

Marcin Jarzębski