Prof. Richard BUTTERWICK-PAWLIKOWSKI laureatem Medalu „Odwaga i Wiarygodność” 2026

Laureatem medalu „Odwaga i Wiarygodność” 2026, który jest przyznawany każdego roku podczas Kongresu Polska Wielki Projekt, został 30 maja brytyjski historyk, profesor nauk humanistycznych, badacz dziejów Polski i Litwy w XVIII wieku Richard Butterwick-Pawlikowski. Wyróżnienie to zostało wręczone brytyjskiemu historykowi podczas wydarzenia Kongres Polska Wielki Projekt 2026, którego patronem medialnym jest portal „Wszystko co Najważniejsze”.

Prof. Richard BUTTERWICK-PAWLIKOWSKI z Medalem „Odwaga i Wiarygodność” 2026

Podczas zakończenia pierwszego dnia XVI edycji Kongresu Polska Wielki Projekt, będącego największym w Polsce spotkaniem konserwatywnych środowisk eksperckich, opiniotwórczych i politycznych, został wręczony Medal „Odwaga i Wiarygodność” . Laureatem tego wyróżnienia w 2026 r. został brytyjski historyk Richard Butterwick-Pawlikowski.

Medal „Odwaga i Wiarygodność” jest wyróżnieniem przyznawanym przez związaną z Kongresem Polska Wielki Projekt kapitułę osobom, które działają na rzecz dobrego wizerunku Polski i jej obywateli na świecie, promują polską historię, kulturę i tradycję, wykazują się niezależnością, odwagą intelektualną oraz rzetelnością w działalności publicznej lub naukowej.

Laureatami tej nagrody mogą zostać zasłużeni dla promocji Polski na świecie, czy dbanie o jej dobre imię, popularyzację polskiej kultury cudzoziemcy, jak i Polacy mieszkający za granicą. W 2024 roku laureatem medalu „Odwaga i Wiarygodność” był belgijski historyk i filozof prof. David Engels, w 2025 roku zaś rumuński tłumacz literatury polskiej, slawista i polonista Constantin Geambaşu.

W 2026 r. laudację podczas wręczania „Medalu Odwaga i Wiarygodność” 2026 wygłosił historyk, publicysta, dyrektor Archiwum Głównego Akt Dawnych, w latach 2006-2024 dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro.

Kim jest prof. Richard BUTTERWICK-PAWLIKOWSKI?

”Kapituła Medalu Odwaga i Wiarygodność postanowiła w 2026 r. wyróżnić prof. Richarda Butterwicka. Jest to decyzja, której wypada przyklasnąć. Medal przyznawany za zasługi w budowaniu wizerunku Polski w świecie słusznie należy się uczonemu, który jest jednym z najwybitniejszych dzisiaj zagranicznych znawców historii Polski, a może raczej – przywołam tutaj słowa prof. Michała Kopczyńskiego – nie tyle jest wybitnym zagranicznym historykiem dziejów Polski, ale po prostu wybitnym znawcą naszych dziejów” – powiedział na początku wygłaszania laudacji Robert Kostro.

„Prof. Richard Butterwick-Pawlikowski jest wykładowcą University College of London i publikuje swoje prace w najbardziej prestiżowych akademickich wydawnictwach świata, takich jak Oxford University Press, czy Yale. Zbierając najwyższe oceny recenzentów akademickich i uznanie zwykłych czytelników. Richard Butterwick angażuje się również w rozmaite polskie sprawy, np. jako główny historyk Muzeum Historii Polskiej, czy jako wykładowca Kolegium Europejskiego w Natolinie. Zabiera także głos czasem jako obywatel. ” – dodał.

„Kim jest prof. Richard Butterwick-Pawlikowski? Zacznijmy może od jego tożsamości. Historyk posiada bowiem zarówno brytyjski, jak i polski paszport. Sam o sobie mówi: „Jestem przede wszystkim Anglikiem, ale nie tylko – po trosze jestem też Polakiem. Z Anglią łączy go miejsce urodzenia. Hartlepool, to niezbyt duże miasto przemysłowe położone na wybrzeżu Morza Północnego. Anglikami byli jego ojciec i tutaj zawaham się trochę, co zaraz wyjaśnię, również matka. Z Anglią łączy go wykształcenie uzyskane na dwóch najsłynniejszych brytyjskich uniwersytetach: w Cambridge i Oxfordzie” – stwierdził Robert Kostro.

Anglik zafascynowany historią XVIII-wiecznej Polski

”Z kolei z Polską łączy Butterwicka praca naukowa, ale również po części pochodzenie, ponieważ dziadek, czyli ojciec jego mamy właśnie, był Polakiem, uczestnikiem obrony Polski w 1939 r. i żołnierzem Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Z Polską łączy go w końcu, ale nie jest to najmniej ważna sprawa, ukochana żona Wioletta, która zresztą również para się dziejopisarstwem. Prof. Richard Butterwick wychował się wprawdzie ze świadomością polskich korzeni, ale w dzieciństwie nie mówił po polsku. Jego zainteresowanie krajem pochodzenia jednego dziadka skrystalizowało się dopiero podczas pobytu w Polsce w 1987 r., kiedy to miał około 20 lat” – dodał.

„Wówczas podjął decyzję, aby nauczyć się języka polskiego i zająć naukowo historią naszego kraju. Nie bez wpływu na pogłębienie tej fascynacji był pobyt na stypendium w Krakowie w burzliwym okresie 1989-1990, kiedy Richard był świadkiem odradzania się polskiej wolności. Przejdę może teraz do scharakteryzowania prof. Richarda Butterwicka jako uczonego. Najlepiej byłoby tutaj wymienić tytuły najważniejszych jego książek, podam je w tytułach polskich, aczkolwiek będę podawał daty pierwodruków angielskich. Pierwsza jego ważna praca to Stanisław August a kultura angielska, opublikowana w 1998 r. Inna niesłychanie ważna książka to Polska rewolucja a Kościół katolicki 1788–1792, Oxford 2011. Światło i płomień. Odrodzenie i zniszczenie Rzeczypospolitej (1733–1795) z 2020 r. Konstytucja 3 Maja: Testament Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wydana równocześnie po angielsku i polsku z 2021 r.”- mówił Robert Kostro. I ostatnia publikacja popularna, ale tez niesłychanie ważna, Lithuania: A Short History, wydana w 2025 r., jeszcze nieprzetłumaczona na j. polski, mam nadzieję, że niedługo ta niedogodność zostanie naprawiona”.

„Jak łatwo zauważyć, Butterwick interesuje się przede wszystkim wiekiem XVIII. Fascynacja tą epoką wynika zarówno z jego upodobań estetycznych, jak i uczucia dramatyzmu, a nawet tragizmu losów Rzeczypospolitej w tamtym okresie. Jak sam mówił, te dzieje mają w sobie niesamowity tragizm, że wszystko osiągnięto, a jednak wszystko spłonęło. Światło i płomień – to jest ten tytuł, który mówi o tym spłonięciu Rzeczypospolitej. To świetny tytuł jednej z najważniejszych, a na pewno najszerzej czytanej jego pracy na temat historii Polski, w którym lapidarnie uchwycił sens XVIII wieku – tej epoki polskiej historii” – mówił Robert Kostro podczas wygłaszania laudacji.

„Dotychczasowi laureaci Medalu Odwaga i Wiarygodność byli świetnymi intelektualistami. Posiadali wielkie osiągnięcia i autorytet w dziedzinie, którą się zajmowali. To osoby, które potrafią mówić lub potrafiły mówić o polskich sprawach dla szerokiej publiczności, bez zaniżania poprzeczki – czasem nawet krytycznie, ale zawsze z wnikliwością i życzliwością. Wszystkie te cechy posiada niewątpliwie prof. Richard Butterwick, dlatego z całą mocą popieram i pochwalam decyzję kapituły”.

Marcin Jarzębski