Réflexions na Niedzielę. Przebudzenie Zachodu?
Swoimi refleksjami z Czytelnikami Gazety na Niedzielę dzieli się mieszkający wśród nas dziennikarz Nathaniel Garstecka. Refleksje o Polsce i Polakach, zdziwienia i fascynacje. Tekst publikujemy w językach francuskim i polskim.
Réflexions d’un dimanche
Le réveil de l’Occident?
La première année du second mandat de Donald Trump a été décidemment été riche en évènements spectaculaires. Après avoir soutenu Israël dans sa lutte contre les forces islamistes et bombardé l’Iran, les Etats-Unis ont capturé le président vénézuélien Nicolas Maduro au terme d’une opération militaire extrêmement rapide et efficace. La gauche, les prétendus souverainistes et les médias européens crient à la violation du droit international, ceux qui espèrent le réveil géostratégique de l’Occident y voient cependant une opportunité historique.
Le président américain aurait donc violé le droit international, «rompu l’ordre mondial» qui régnait depuis la fin de la Second Guerre mondiale et, comme à chacune de ses décisions, «trahi les valeurs de l’Occident». Oui, l’opération menée par les forces spéciales américaines est controversée du point de vue légal. Certains affirment qu’elle remet en cause la souveraineté du Vénézuéla, d’autres que les Etats-Unis n’ont fait qu’aller chercher le chef d’une «organisation narco-criminelle», président illégal et illégitime d’un Etat ruiné par le socialisme.
Il y a sans doute du vrai dans les deux affirmations. Cependant, l’argument du droit international tant matraqué par les fameux «souverainistes» ne semble fonctionner que quand c’est un Etat occidental (Etats-Unis, France, Israël) qui emploie la force. Etrangement, quand c’est la Russie, la Chine ou n’importe quel pays autre pays des «BRICS» ou de l’«axe de la résistance», il n’est, selon eux, jamais question de violation du droit. Allez comprendre.
Par ailleurs, il est en effet légitime de s’interroger sur le droit international, son objectif, sa nature et sa pertinence. On oublie souvent qu’il a été instauré par l’Occident, au nom de valeurs occidentales et destiné à assurer un fonctionnement du monde «à l’occidentale». Or, au fur et à mesure que notre civilisation abandonnait sa force, ses ambitions et son identité, c’est tout l’ordre du monde qui s’effritait en conséquence. Si nous avons laissé prospérer le régime islamiste à Téhéran (contre lequel se dresse avec courage le peuple iranien) ou le national-bolchévisme à Moscou, c’est parce que nous nous sommes désarmés nous-mêmes, physiquement et mentalement. Le droit international «occidental» ne peut pas fonctionner s’il n’existe pas une force «occidentale» pour l’imposer.
Il n’est en effet que le reflet des valeurs portées par le bloc de puissance le plus influent du globe. Les Américains l’ont bien compris, contrairement aux Européens. Ces derniers estiment depuis 50 ans que l’on peut tout régler par l’humanisme et la négociation. Cela fonctionne entre nous, entre pays et nations partageant les mêmes valeurs et les mêmes clés de compréhension du monde. Cela ne fonctionne plus quand on a affaire à des terroristes islamistes prêts à se faire exploser dans des rames de métro bondées, ou à des Etats revanchards qui raisonnent encore en termes de force brute.
C’est donc une affaire de civilisation en général, quelle qu’en soit l’échelle. Le droit nous protège-t-il de l’immigration massive, de l’insécurité, du narcobanditisme, de la corruption? Non. Pas parce que le droit serait mauvais en soi. Il permet à une société de fonctionner. Sans lui, ça serait l’anarchie. Cependant, le droit doit être couplé à la puissance. Et c’est cette puissance qui nous manque désormais. Le président Emmanuel Macron a d’abord salué la chute de Nicolas Maduro, avant d’être rappelé à l’ordre par l’Etat profond et de devoir assortir sa déclaration d’une traditionnelle critique de la «méthode américaine». On a bien senti une pointe d’admiration pour ces Etats-Unis, qu’on aime tant mépriser publiquement mais qu’on jalouse en secret.
Au fond de nous, nous aimerions effectivement pouvoir être capables de nous imposer comme le font nos «petits frères» d’outre-Atlantique. Si on les laisse s’exprimer librement, de nombreux Français souhaiteraient que leur gouvernement sévisse face à l’arrogante Algérie, au lieu d’avoir laissé le malheureux Boualem Sansal croupir une longue année dans les geôles du régime de Tebboune. Nombreux sont ceux qui verraient d’un bon œil que l’on s’affranchisse de certaines règles du droit (ou plutôt de son interprétation) dans notre gestion de l’immigration massive, tant légale qu’illégale. Nos gouvernements ont les mains liées par un Etat de droit imposant qui paralyse presque totalement leur action. Cette primauté du droit sur le politique contribue par ailleurs à la désaffection du peuple pour ses élites et contribue à la fameuse «montée des populismes».
Le Groenland semble être ainsi un nouveau défi qui nous est lancé. Puisque cette île est d’une importance stratégique extrême dans la course à l’influence dans le Grand Nord, il faut que nous exploitions autant que possible les opportunités qui s’y offrent à nous afin de ne pas nous laisser distancer par les Russes, les Chinois et même par les Américains. Ces derniers nous disent en substance: «face à nos adversaires, soit vous prenez l’initiative, soit vous nous laissez faire». Pas grand monde en Europe ne semble l’avoir compris.
Donald Trump redonne, à sa manière, un souffle à notre civilisation. Il l’invite à se réveiller de sa torpeur post Guerre froide. Puisque nous avons longtemps dormi, le réveil est brutal. Tant mieux, il doit l’être. Etant donné que le droit international en question est un droit occidental, l’Occident doit absolument retrouver sa force, son identité et sa fierté. Sans cela, nous seront inexorablement remplacés puis effacés. Et à ce moment, c’est un autre ordre mondial qui prendra le relais, beaucoup moins respectueux des libertés et de l’humanisme. Alors mieux vaut que ce soient nous, Occidentaux, qui dominions, quitte à utiliser la force pour nous imposer, plutôt que de laisser nos ennemis nous supplanter.
En finir avec notre désarmement
Notre faiblesse intrinsèque peut être résumée dans un fait criminel récent. La police vient d’arrêter un Algérien en séjour illégal et sous obligation de quitter le territoire français (OQTF) soupçonné d’avoir commis un viol sur une dame de 72 ans dans les Yvelines en décembre dernier. Selon «le Figaro»: «son ADN prélevé sur la scène de crime a permis un rapprochement avec un ADN inconnu déjà recueilli dans le cadre de huit affaires commises depuis décembre 2023 : sept cambriolages ou tentatives de cambriolage dans les Yvelines et en Seine-Maritime, et un viol à Canteleu (Seine-Maritime)». Le suspect aurait avoué les faits.
Cette situation illustre notre situation critique: immigration massive en provenance de pays de culture radicalement différente, prédominance exagérée de l’«Etat de droit» sur la politique nationale, incapacité à expulser les OQTF, absurdité d’un modèle bureaucratique hors-sol (la victime ne s’est vue délivrer que trois jours d’incapacité de travail, malgré le viol qu’elle a subi et ses nombreuses blessures). Ceux qui souhaitent mettre fin à notre désarmement politique et moral sont accusés de «faire le jeu du Kremlin» ou de «mettre en péril les valeurs de la République», ce qui est en réalité une tentative maladroite de sauver un système à bout de souffle.
Faut-il déployer des soldats en Ukraine?
Au fur et à mesure que progresse le débat sur l’après-guerre en Europe de l’est, se pose la question des garanties de sécurité que nous devrons immanquablement fournir à Kiev. Parmi elles, le déploiement de forces occidentales visant à assurer le maintien de la paix sur place et fournir «une forme de réassurance», selon Emmanuel Macron. La France et le Royaume-Uni sont, semble-il, d’accord pour participer à cette mission internationale. Les Polonais, eux, sont contre, à cause de craintes légitimes de provocations contre leurs soldats et de l’accueil que pourraient leur réserver les Ukrainiens.
Quoiqu’il en soit, si nous voulons que l’Ukraine soit en sécurité à l’avenir et afin de dissuader la Russie de l’envahir de nouveau, nous devons y être présents. Pas uniquement militairement. Nous devons y placer nos intérêts économiques et stratégiques. La Pologne, qui se rêve en puissance régionale, ne pourra rester de côté. Il va falloir qu’elle trouve le moyen de s’engager, quel que soit le moyen. Si ce n’est par l’envoi de troupes, c’est par des investissements massifs. Servir de plaque tournante de la logistique du soutien à l’Ukraine est certes crucial, mais malheureusement invisible auprès de l’opinion publique et sans doute pas reconnu à sa juste valeur. La Pologne doit en tenir compte et développer une autre approche afin de s’imposer durablement dans cette région.
Réflexions na Niedzielę
Przebudzenie Zachodu?
Pierwszy rok drugiej kadencji Donalda Trumpa był zdecydowanie bogaty w spektakularne wydarzenia. Po wsparciu Izraela w walce z siłami islamistycznymi i zbombardowaniu Iranu Stany Zjednoczone schwytały prezydenta Wenezueli Nicolasa Maduro w wyniku niezwykle szybkiej i skutecznej operacji wojskowej. Lewica, rzekomi suwereniści i europejskie media krzyczą o naruszeniu prawa międzynarodowego, jednak ci, którzy mają nadzieję na geostrategiczne przebudzenie Zachodu, widzą w tym historyczną szansę.
Prezydent Stanów Zjednoczonych miał więc naruszyć prawo międzynarodowe, „zburzyć porządek światowy”, który panował od zakończenia II wojny światowej, i jak w przypadku każdej swojej decyzji, „zdradzić wartości Zachodu”. Tak, operacja przeprowadzona przez amerykańskie siły specjalne jest kontrowersyjna z prawnego punktu widzenia. Niektórzy twierdzą, że podważa ona suwerenność Wenezueli, inni, że Stany Zjednoczone jedynie schwytały przywódcę „narkokartelu”, nielegalnego prezydenta państwa zrujnowanego przez socjalizm.
W obu twierdzeniach jest z pewnością trochę prawdy. Jednak argument prawa międzynarodowego, tak często powtarzany przez „suwerenistów”, wydaje się działać tylko wtedy, gdy siłę stosuje państwo zachodnie (Stany Zjednoczone, Francja, Izrael). Co dziwne, gdy robią to Rosja, Chiny lub jakikolwiek inny kraj z grupy BRICS lub „osi oporu”, według nich nigdy nie ma mowy o naruszeniu prawa. Trudno to zrozumieć.
Z drugiej strony uzasadnione jest zastanawianie się nad prawem międzynarodowym, jego celem, charakterem i znaczeniem. Często zapomina się, że zostało ono ustanowione przez Zachód w imię zachodnich wartości i miało na celu zapewnienie funkcjonowania świata „na wzór zachodni”. Jednak w miarę jak nasza cywilizacja porzucała swoją siłę, ambicje i tożsamość, cały porządek świata ulegał rozpadowi. Jeśli pozwoliliśmy rozkwitnąć islamskiemu reżimowi w Teheranie (przeciwko któremu odważnie buntuje się irański naród) lub bolszewizmowi w Moskwie, to dlatego, że sami się rozbroiliśmy fizycznie i psychicznie. Zachodnie prawo międzynarodowe nie może funkcjonować, jeśli nie ma zachodniej siły, która mogłaby je egzekwować.
Jest ono bowiem jedynie odzwierciedleniem wartości wyznawanych przez najbardziej wpływowy blok mocarstwowy na świecie. Amerykanie dobrze to zrozumieli – w przeciwieństwie do Europejczyków. Ci ostatni od 50 lat uważają, że wszystko można rozwiązać poprzez humanizm i negocjacje. Działa to między nami, między krajami i narodami wyznającymi te same wartości i mającymi takie samo rozumienie świata. Nie działa to jednak w przypadku islamskich terrorystów gotowych wysadzić się w powietrze w zatłoczonych wagonach metra lub mściwych państw, które nadal kierują się jedynie zasadą siły.
Jest to zatem kwestia cywilizacji w ogóle, niezależnie od skali. Czy prawo chroni nas przed masową imigracją, brakiem bezpieczeństwa, narkobandytyzmem, korupcją? Nie. Nie dlatego, że prawo samo w sobie jest złe. Pozwala ono społeczeństwu funkcjonować. Bez niego panowałaby anarchia. Jednak prawo musi iść w parze z siłą. A tej siły nam obecnie brakuje. Prezydent Emmanuel Macron najpierw z zadowoleniem przyjął upadek Nicolasa Maduro, po czym został upomniany przez „głębokie państwo” i musiał uzupełnić swoje oświadczenie tradycyjną krytyką „amerykańskiej metody”. Dało się jednak wyczuć nutkę podziwu dla Stanów Zjednoczonych, którymi tak chętnie publicznie pogardzamy, ale potajemnie im zazdrościmy.
W głębi duszy chcielibyśmy rzeczywiście być w stanie narzucić swoją wolę, tak jak robią to nasi „młodsi bracia” zza Atlantyku. Gdyby pozwolić swobodnie wyrażać swoje opinie, wielu Francuzów chciałoby, aby ich rząd podjął zdecydowane działania wobec aroganckiej Algierii, zamiast pozwolić nieszczęsnemu Boualemowi Sansalowi gnić przez długi rok w więzieniu reżimu Tabbuna. Wielu z zadowoleniem przyjęłoby odejście od niektórych zasad prawa (a raczej jego interpretacji) w zarządzaniu masową imigracją, zarówno legalną, jak i nielegalną. Nasze rządy mają związane ręce przez imponującą praworządność, która niemal całkowicie paraliżuje ich działania. Ta nadrzędność prawa nad polityką narodową przyczynia się zresztą do coraz większej niechęci i nieufności społeczeństwa wobec elit, i do słynnego „wzrostu populizmów”.
Grenlandia wydaje się zatem dla nas nowym wyzwaniem. Ponieważ wyspa ta ma ogromne znaczenie strategiczne w walce o wpływy na Dalekiej Północy, musimy jak najlepiej wykorzystać możliwości, jakie nam oferuje, aby nie pozostawać w tyle za Rosjanami, Chińczykami, a nawet Amerykanami. Ci ostatni mówią nam w istocie: „W obliczu naszych przeciwników albo przejmujecie inicjatywę, albo pozwalacie nam działać na waszym miejscu”. Niewiele osób w Europie zdaje się to jednak rozumieć.
Donald Trump na swój sposób tchnął nowe życie w naszą cywilizację. Zachęca ją do przebudzenia się z letargu po zakończeniu zimnej wojny. Ponieważ długo spaliśmy, przebudzenie jest brutalne. Tym lepiej, tak właśnie powinno być. Biorąc pod uwagę, że prawo międzynarodowe, o którym mowa, jest prawem zachodnim, Zachód musi koniecznie odzyskać swoją siłę, tożsamość i dumę. W przeciwnym razie zostaniemy nieuchronnie zastąpieni, a następnie wymazani. Wtedy to inny porządek świata przejmie pałeczkę, znacznie mniej szanujący wolności i humanizm. Lepiej więc, abyśmy to my, Zachód, dominowali, nawet jeśli oznacza to użycie siły, niż pozwolić naszym wrogom nas wyprzeć.
Koniec z bezradnością
Naszą wewnętrzną słabość można podsumować, przywołując przykład niedawnego przestępstwa. Policja aresztowała właśnie Algierczyka przebywającego nielegalnie na terytorium Francji, objętego nakazem opuszczenia kraju (OQTF), podejrzanego o zgwałcenie 72-letniej kobiety w departamencie Yvelines (pod Paryżem) w grudniu ubiegłego roku. Według „Le Figaro” „jego DNA pobrane z miejsca zbrodni pozwoliło na porównanie z nieznanym DNA zebranym już w ramach ośmiu spraw popełnionych od grudnia 2023 r. – siedmiu włamań lub prób włamań w departamentach Yvelines i Seine-Maritime oraz gwałtu w Canteleu (Seine-Maritime)”. Według doniesień podejrzany przyznał się do zarzucanych mu czynów.
To ilustruje naszą krytyczną sytuację – masowa imigracja z krajów o radykalnie odmiennej kulturze, przesadna dominacja praworządności nad polityką krajową, niemożność wydalenia osób objętych OQTF, absurdalność oderwanego od rzeczywistości modelu biurokratycznego (ofiara otrzymała jedynie trzy dni zwolnienia lekarskiego, pomimo gwałtu, którego doświadczyła, i licznych obrażeń). Ci, którzy chcą położyć kres naszej politycznej i moralnej bezradności, są oskarżani o „grę na rękę Kremlowi” lub „zagrażanie wartościom Republiki”, co w rzeczywistości jest nieudolną próbą ratowania systemu, który jest na skraju upadku.
Czy należy wysłać żołnierzy na Ukrainę?
W miarę postępów debaty na temat sytuacji powojennej w Europie Wschodniej pojawia się kwestia gwarancji bezpieczeństwa, które nieuchronnie będziemy musieli zapewnić Kijowowi. Jedną z nich jest wysłanie sił zachodnich w celu zapewnienia pokoju w regionie i zapewnienia „pewnego rodzaju gwarancji”, jak twierdzi Emmanuel Macron. Wydaje się, że Francja i Wielka Brytania zgadzają się na udział w tej międzynarodowej misji. Polacy są temu przeciwni, zasadnie obawiając się prowokacji wobec swoich żołnierzy i tego, jak mogą zostać przyjęci przez Ukraińców.
Niezależnie od tego, jeśli chcemy, aby Ukraina była bezpieczna w przyszłości i aby zniechęcić Rosję do ponownej inwazji, musimy tam być obecni. Nie tylko militarnie. Musimy tam umieścić nasze interesy gospodarcze i strategiczne. Polska, która marzy o byciu regionalną potęgą, nie może pozostać na uboczu. Będzie musiała znaleźć sposób, aby się zaangażować, niezależnie od środków. Jeśli nie poprzez wysłanie wojsk, to poprzez masowe inwestycje. Pełnienie roli centrum logistycznego wsparcia dla Ukrainy jest oczywiście kluczowe, ale niestety niewidoczne dla opinii publicznej i prawdopodobnie przez wielu niedoceniane. Polska musi wziąć to pod uwagę i opracować inne podejście, aby trwale umocnić swoją pozycję w tym regionie.
Nathaniel Garstecka
