Francuzi w Polsce głosują w wyborach konsularnych
Swoimi refleksjami z Czytelnikami Gazety na Niedzielę dzieli się mieszkający wśród nas dziennikarz Nathaniel Garstecka. Refleksje o Polsce i Polakach, zdziwienia i fascynacje. Tekst publikujemy w językach francuskim i polskim.
Réflexions d’un dimanche
Les élections consulaires commencent
En cette fin mai 2026, les Français de Pologne sont appelés à choisir leurs trois représentants. Le vote par Internet vient de débuter, celui à l’urne aura lieu le dimanche 31 mai. Cette élection est plus importante qu’il n’y parait au premier regard.
Les élections consulaires de mai 2026 ont commencé
La semaine qui vient de débuter s’annonce décisive pour la communauté française de Pologne. Tous les six ans, les Français résidant en Pologne et étant inscrits sur la liste électorale à l’ambassade de Varsovie ou au consulat de Cracovie désignent leurs conseillers consulaires. C’est une élection française officielle, au même titre que les élections municipales qui se déroulent traditionnellement quelques mois avant.
Cette année, le vote en ligne a été initié le vendredi 22 mai et se clôturera le mercredi 27. Il sera possible aussi de voter physiquement, à l’urne, à l’ambassade et au consulat le dimanche 31 mai. Pour voter sur Internet, il faut se connecter au portail dédié avec l’identifiant et le mot de passe qui ont été envoyés par le ministère des Affaires Etrangères. Pour ceux qui voudraient voter à l’urne le dimanche 31 mai, les bureaux de vote seront ouverts de 8h à 18h.
Cette année, quatre listes sont présentes: l’Union des Patriotes pour les Français de Pologne (menée par Nathaniel Garstecka-Billotte), l’Union des Français de Pologne (menée par Jean Rossi), l’Alliance Solidaire des Français de l’Etranger (menée par Eric Salvat) et Français de Pologne, Européens, citoyens, écologistes (menée par Anaïs Marin). S’il fallait les situer sur l’échiquier politique, on pourrait s’accorder sur le fait qu’il y a une liste de droite (Union des Patriotes), deux du centre (UFP et ASFE) et une de gauche.
Un rôle représentatif, consultatif et politique
Les trois conseillers consulaires seront élus à la proportionnelle et selon la méthode de la plus forte moyenne. Ainsi, une liste qui aura réalisé un score largement supérieur à celui de ses concurrentes pourra même avoir deux élus. Leur rôle est succinctement décrit par le ministère des Affaires Etrangères: représenter les Français établis hors de France, donner leur avis sur les subventions et les aides sociales, et participer aux élections sénatoriales et à celles des conseillers à l’Assemblée des Français de l’étranger.
Un rôle représentatif, un rôle consultatif et un rôle politique, donc. Le conseiller consulaire représente ses compatriotes auprès de l’ambassade et du consulat, mais il porte aussi leur voix dans le débat public, la voix d’une communauté symbolisant 450 ans de riches relations historiques, culturelles, économiques et stratégiques entre la France en la Pologne. Il est consulté sur les questions liées aux bourses scolaires ou aux subventions aux associations et peut à son tour consulter l’opinion des Français de Pologne, afin de faire vivre la démocratie au niveau local. Enfin, son rôle véritablement décisionnel est son rôle politique: il vote pour les parlementaires français qui pourront parrainer un candidat à l’élection présidentielle. Il contribue aussi un envoyer un message politique à l’administration, à un an du plus important scrutin du calendrier politique française.
Le projet de l’Union des Patriotes pour les Français de Pologne
J’ai l’honneur de mener la liste de l’Union des Patriotes pour les Français de Pologne. Notre équipe (avec Alizée Monteux, Jérémy Ruffenach, Amandine Charrier, Kévin Oberlechner et Brigitte Eloy) porte un projet patriote, culturel et soucieux du destin de la communauté française de Pologne. La réflexion que nous avons menée durant ces dernières années nous a conduit à la volonté de renforcer le pluralisme politique de la représentation consulaire, de valoriser davantage la beauté des relations franco-polonaises et à porter les opinions de nos compatriotes dans le débat public.
Les expatriés, les Français établis à l’étranger et les binationaux sont souvent considérés comme un mal nécessaire par les pouvoirs publics, ou bien sont cantonnés à leur seule fonction économique. Or, leurs expériences sont riches d’enseignements et de constats quant à la situation politique, économique ou sécuritaire de la France. La volonté de certains candidats de les enfermer dans un apolitisme artificiel prive le débat public de leur expertise, souvent acquise au contact de cultures différentes dans leurs pays de résidence.
Ceux qui aimeraient se limiter à des questions strictement techniques sur la vie à l’étranger contribuent à renforcer l’idée, fausse, que nous ne nous intéressons plus à ce qui se passe dans notre patrie d’origine, que nous nous coupons volontairement de son destin, que nous ne serions finalement que des mercenaires déracinés. Or, il n’en est rien. Nous sommes conscients des raisons qui nous ont poussé à quitter la France. L’expatriation par de grands groupes, le ras-le-bol fiscal et réglementaire, l’insécurité grandissante, la recherche d’un cadre de vie européen… mais aussi la volonté d’incarner l’amitié franco-polonaise, grâce à tous ceux qui ont acquis la nationalité française ou qui ont fondé des familles binationales.
Nous sommes nombreux à nous préoccuper du chemin que prend la France et nous voulons agir, à notre niveau, pour tenter d’influer sur les événements qui s’y déroulent. L’exercice de la démocratie est l’un de moyens d’y parvenir, il convient donc de saisir l’opportunité qui nous est offerte aujourd’hui: celle de faire enfin entendre notre voix et de travailler ensemble au renforcement des liens entre la France et la Pologne. C’est ce que propose l’Union des Patriotes pour les Français de Pologne pour ces élections consulaires de mai 2026.
Réflexions na Niedzielę
Rozpoczynają się wybory konsularne
Pod koniec maja 2026 roku Francuzi mieszkający w Polsce będą wybierać swoich trzech przedstawicieli. Głosowanie internetowe właśnie się rozpoczęło, a głosowanie przy urnach odbędzie się w niedzielę 31 maja. Wybory te mają większe znaczenie, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Wybory konsularne w maju 2026 roku
Rozpoczynający się właśnie tydzień zapowiada się jako decydujący dla francuskiej społeczności w Polsce. Co sześć lat Francuzi mieszkający w Polsce i wpisani na listę wyborczą w ambasadzie w Warszawie lub konsulacie w Krakowie wybierają swoich radnych konsularnych. Są to oficjalne wybory francuskie, podobnie jak wybory samorządowe do rad miast i gmin, które tradycyjnie odbywają się kilka miesięcy wcześniej.
W tym roku głosowanie internetowe rozpoczęło się w piątek 22 maja i potrwa do środy 27 maja. W niedzielę 31 maja będzie można również zagłosować osobiście, przy urnie, w ambasadzie i konsulacie. Aby zagłosować przez internet, należy zalogować się na specjalnym portalu przy użyciu identyfikatora i hasła przesłanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych e-mailem i SMS-em. Dla tych, którzy chcieliby zagłosować przy urnie w niedzielę 31 maja, lokale wyborcze w Warszawie i Krakowie będą otwarte od 8 do 18.
W tym roku startują cztery listy: Union des Patriotes pour les Français de Pologne (na czele z Nathanielem Garstecką-Billotte), Union des Français de Pologne (na czele z Jeanem Rossim), Alliance Solidaire des Français de l’Étranger (na czele z Erikiem Salvatem) oraz Français de Pologne, Européens, citoyens, écologistes (na czele z Anaïs Marin). Gdybyśmy mieli umieścić je na scenie politycznej, można by się zgodzić, że są to odpowiednio jedna lista prawicowa (Union des Patriotes), dwie centrowe (UFP i ASFE) oraz jedna lewicowa.
Rola reprezentacyjna, doradcza i polityczna
Trzech radnych konsularnych zostanie wybranych w wyborach proporcjonalnych według metody najwyższej średniej. W ten sposób lista, która uzyska wynik znacznie wyższy od wyników konkurentów, może liczyć nawet na dwóch wybranych przedstawicieli. Ich rolę zwięźle opisuje francuskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych: reprezentowanie Francuzów mieszkających poza Francją, wyrażanie opinii na temat dotacji i pomocy społecznej oraz udział w wyborach do Senatu i do Zgromadzenia Francuzów za Granicą.
Jest to zatem rola reprezentacyjna, doradcza i polityczna. Radny konsularny reprezentuje swoich rodaków przy ambasadzie i konsulacie, ale jest również ich głosem w debacie publicznej – głosem społeczności symbolizującej 450 lat bogatych relacji historycznych, kulturowych, gospodarczych i strategicznych między Francją a Polską. Bierze on udział w konsultacjach w sprawach związanych ze stypendiami szkolnymi lub dotacjami dla stowarzyszeń i może zasięgać opinii Francuzów w Polsce, aby ożywić demokrację na szczeblu lokalnym. Wreszcie jego prawdziwie decyzyjną rolą jest rola polityczna: głosuje on na francuskich parlamentarzystów, którzy będą mogli poprzeć kandydata w wyborach prezydenckich (taki kandydat potrzebuje 500 podpisów samorządowców i parlamentarzystów). Współtworzy również polityczne przesłanie do administracji na rok przed najważniejszymi wyborami w kalendarzu politycznym Francji.
Projekt Union des Patriotes pour les Français de Pologne
Mam zaszczyt być na czele listy Union des Patriotes pour les Français de Pologne (Unia Patriotów dla Francuzów w Polsce). Nasz zespół (wraz z Alizée Monteux, Jérémym Ruffenachem, Amandine Charrier, Kévinem Oberlechnerem i Brigitte Eloy) realizuje projekt patriotyczny, kulturalny i uwzględniający potrzeby francuskiej społeczności w Polsce. Refleksja, którą prowadziliśmy w ostatnich latach, doprowadziła nas do chęci wzmocnienia pluralizmu politycznego w reprezentacji konsularnej, większego docenienia stosunków francusko-polskich oraz przedstawienia opinii naszych rodaków w debacie publicznej.
Ekspatrianci, Francuzi mieszkający za granicą i osoby posiadające podwójne obywatelstwo są często postrzegani przez władze jako zło konieczne lub sprowadzani wyłącznie do swojej funkcji ekonomicznej. Jednak ich doświadczenia są bogate we wnioski i spostrzeżenia dotyczące sytuacji politycznej, gospodarczej czy bezpieczeństwa we Francji. Dążenie do zamknięcia ich w sztucznej apolityczności pozbawia debatę publiczną ich wiedzy eksperckiej, często zdobywanej w kontakcie z różnymi kulturami w krajach, w których mieszkają.
Ci, którzy chcieliby ograniczyć się wyłącznie do kwestii czysto technicznych, dotyczących życia za granicą, przyczyniają się do utrwalenia błędnego przekonania, że nie interesuje nas już to, co dzieje się w naszej ojczyźnie, że dobrowolnie odcinamy się od niej, że jesteśmy wykorzenieni. Nic jednak nie może być dalsze od prawdy. Jesteśmy świadomi powodów, które skłoniły nas do opuszczenia Francji – to oddelegowanie przez duże korporacje, zmęczenie systemem podatkowym i regulacjami, rosnący brak bezpieczeństwa na francuskich ulicach, poszukiwanie europejskiego stylu życia… ale także chęć ucieleśnienia przyjaźni francusko-polskiej dzięki wszystkim tym, którzy uzyskali obywatelstwo francuskie lub założyli rodziny dwunarodowe.
Wielu z nas martwi się kierunkiem, w jakim zmierza Francja, i chcemy mieć wpływ na wydarzenia, które się tam rozgrywają. Uszanowanie demokracji jest jednym ze sposobów, by to osiągnąć, dlatego warto skorzystać z okazji, która się dziś przed nami otwiera: w końcu zabrać głos w ważnych dla nas sprawach i wspólnie pracować nad wzmocnieniem więzi między Francją a Polską. Właśnie to proponuje Union des Patriotes pour les Français de Pologne w wyborach konsularnych w maju 2026 roku.
Nathaniel Garstecka
