„Rzeczpospolita Powstańcza” wystawa w Muzeum Historii Polski
To nie jest zwykła opowieść o jednym zrywie. Wystawa „Rzeczpospolita Powstańcza. Insurekcja kościuszkowska i jej tradycje” prezentuje kluczowy moment w historii Polski, czas przejścia od upadającej Rzeczypospolitej szlacheckiej do nowoczesnego myślenia o narodzie, wspólnocie i walce o wolność.
Narracja prowadzi przez życie i działalność Tadeusza Kościuszki, jego wizję wspólnoty narodowej obejmującej także chłopów, oraz wpływ tego dziedzictwa na kolejne pokolenia. Wystawa „Rzeczpospolita Powstańcza. Insurekcja kościuszkowska i jej tradycje” to opowieść o przełomach, mitach i realiach walki. Insurekcja Kościuszkowska staje się tu symbolem jednoczącym różne klasy społeczne wokół idei niepodległości, a zarazem początkiem długiej tradycji powstańczej, która kształtowała tożsamość Polaków przez dwa kolejne stulecia.
Ekspozycja rozpoczyna się nie od początku, lecz od symbolicznego końca, kultu Kościuszki po jego śmierci. Widzowie zobaczą artystyczną interpretację jego katafalku i dowiedzą się, dlaczego pamięć o nim nie zgasła przez ponad 200 lat.
Dalej wystawa przenosi zwiedzających w krajobrazy Polesia, gdzie kształtował się młody Kościuszko. Zeszyt do religii z jego dzieciństwa staje się świadectwem edukacji, ale też społeczeństwa dawnej Rzeczypospolitej z jej blaskami i ograniczeniami.
Kolejna przestrzeń to czas dojrzewania przyszłego przywódcy, od nauki w Szkole Rycerskiej, przez pobyt we Francji i udział w wojnie o niepodległość USA, aż po dramat rozbiorów i Konstytucję 3 Maja. To tło dla decyzji o podjęciu walki w 1794 roku.
Kulminacją wystawy jest rekonstrukcja dramatycznych wydarzeń Insurekcji, konspiracji, przysięgi na krakowskim rynku, bitew o Wilno i Warszawę. Widzowie zobaczą nie tylko oryginalne uzbrojenie, ale też makiety, grafiki i multimedia oddające atmosferę tamtych dni.
Na zakończenie historia powstańczej spuścizny. Jak duch 1794 roku przetrwał w kolejnych zrywach, w II RP i PRL? Jak rozmawiać o sensie walki i pamięci w XXI wieku? Ostatnia część wystawy to przestrzeń na refleksję i dialog.
W programie: spektakl teatralny Kościuszko na Martynice, spotkania edukacyjne, debaty, a także katalog wystawy opracowany przez wybitnych badaczy epoki. Materiały dostępne będą w wersji polskiej i angielskiej. Wystawa dostępna będzie od 21 sierpnia do 23 listopada 2025 roku w Muzeum Historii Polski.
Oprac. LW
