Rzymska sakiewka z monetami. Zaskakujące odkrycie sprzed 1600 lat

Wewnątrz pochodzącego z V wieku n.e. grobowca z miasta Oudenburg w Belgii przez archeologów została odkryta starożytna sakiewka zawierająca monety sprzed 1600 lat. Niezwykłe odkrycie ujawnia czym płacono w schyłkowym okresie Cesarstwa Rzymskiego.

Czym płacono u schyłku Cesarstwa Rzymskiego?

Chociaż miejsce pochówku, znane jako Grób A-104, zostało odkryte na terenie większej rzymskiej nekropolii już w latach 60. XX wieku to dopiero niedawno poddano je szczegółowym badaniom, które ujawniły, że w jego wnętrzu znajduje się sakiewka z monetami.

Wyjątkowość tego odkrycia polega na tym, że pochodzi ono z okresu, kiedy u schyłku Cesarstwa Zachodniorzymskiego dotychczasowy system monetarny zaczął ulegać znaczącej degradacji, co przejawiało się psuciem monet (objawiającym się chociażby wykonywaniem monet z gorszych materiałów), czy zmniejszeniem emisji pieniądza i obiegu monet.

Zawartość sakiewki obejmuje kilka brązowych monet – 3 lub 4, ponieważ co do klasyfikacji jednej z monet naukowcy nie są pewni. Fakt trudności w identyfikacji monet z Oudenburga jest jednym ze świadectw upadku i degradacji systemu monetarnego w Europie Zachodniej i Południowo-Zachodniej w schyłkowym okresie Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Zresztą sami archeolodzy początkowo po odkryciu tego skarbu nie sądzili, iż mają do czynienia z numizmatycznym znaleziskiem, ponieważ jak stwierdzili na pierwszy rzut oka wyglądało to najwyżej jak niewielka bryła ziemi, skorodowanego metalu i zmineralizowanej tkaniny.

W jaki sposób ewoluował rzymski system monetarny?

Tymczasem jak się okazało po wnikliwszych badaniach natrafili oni na cenne znalezisko pokazujące w jaki sposób ewoluował postrzymski system monetarny w V wieku. Jak stwierdzili archeolodzy, w okresie z którego pochodzi zidentyfikowana rzymska sakiewka, monety przestały wystarczać w codziennym życiu gospodarczym, co należy wiązać ze spadkiem obiegu monet oraz dużo mniejszą wartością dostępnych monet z powodu gorszej jakości materiału z które je wykonano – tak jak w przypadku znaleziska z Oudenburga. 

Brąz wykorzystywano do produkcji monet o niskiej wartości. Monety z brązu miały niski nominał. Wyższą wartość miały monety miedziane, które były szeroko stosowane w okresie Imperium Rzymskiego. Podstawowym metalem z którego wykonywano ważniejsze monety było srebro – to ze srebra był wykonywany chociażby słynny denar, który przez długi czas był fundamentem rzymskiego systemu monetarnego. Najcenniejsze były złote monety, które były wykorzystywane przez rzymską armię, administrację państwową oraz elitę polityczną i arystokrację. 

Spadek jakości kruszcu

Z czasem, szczególnie w okresie kryzysu z III wieku n.e., zawartość srebra w monetach zaczęto mocno obniżać. Monety wyglądały jak srebrne, ale w rzeczywistości zawierały coraz więcej tańszych metali, głównie miedzi. Była to forma psucia monety wynikająca z problemów finansowych imperium. Znalezisko z miasta Oudenburg jest przykładem na to, iż w schyłkowym okresie Cesarstwa Zachodniorzymskiego nie tylko znacząco spadła emisja monet, ale również podstawowy materiał z którego je produkowano był bardzo niskiej jakości, co wiązało się z postępującym zjawiskiem psucia monety.

Odkryte 3-4 brązowe monety z sakiewki z belgijskiego miasta Oudenburg zostały wykonane ze stopów miedzi, żelaznego krzesiwa oraz innych drobnych kawałków metalu. Jak stwierdzili sami archeolodzy, dla współczesnego człowieka monety te wyglądają po prostu niczym zwykły złom. Jednak dla ludzi żyjących na krańcach świata rzymskiego na początku V wieku oraz następnie na krańcach świata postrzymskiego pod koniec V wieku takie przedmioty miały użyteczną wartość, jako że można było nimi płacić.

Forty z „Wybrzeża Saskiego”

Na terenie współczesnego miasta Oudenburg w IV wieku n.e. powstał rzymski fort (łac. castellum). Ta późnorzymska forteca wojskowa stanowiła część północno-zachodniego rzymskiego systemu obronnego znanego jako „Wybrzeże Saskie”. Północno-zachodnią granicę Imperium Rzymskiego, tuż przy granicy z Germanią, chroniła sieć fortów i baz wojskowych, które umożliwiały skuteczną obronę przed piratami, Sasami i innymi łupieżcami z regionu Morza Północnego. To właśnie na obszarze takiej dawnej twierdzy zostało dokonane to niezwykłe odkrycie archeologiczne w postaci rzymskiej sakiewki z Oudenburga.

Marcin Jarzębski