Rzymski statek handlowy sprzed 1700 lat. Zaskakujące odkrycie u wybrzeży Majorki

W turkusowych wodach u wybrzeży największej z wysp Balearskich, Majorki, w Hiszpanii podwodni archeolodzy zidentyfikowali rzymski statek handlowy sprzed 1700 lat. Wrak tego statku, który został nazwany przez współczesnych jako Ses Fontanelles, znajdował się na głębokości zaledwie dwóch metrów tuż przy brzegu jednej z najbardziej rozchwytywanych turystycznie plaż Majorki w postaci Playa de Palma.

Rzymski statek handlowy sprzed 1700 lat  

Słynąca ze złotych piaszczystych i lazurowych wód plaża Playa de Palma na Majorce stała się 6 lat temu w 2019 r. miejscem niezwykłego odkrycia archeologicznego. Na tym tak obleganym przez turystów obszarze okazało się, że w niedalekiej odległości od brzegu, na głębokości tylko dwóch metrów, skrywały się pozostałości starożytnej łodzi. Liczący 1700 lat rzymski statek handlowy jako pierwszy wypatrzył lokalny mieszkaniec wyspy Félix Alarcón, którego uwagę przykuły podczas porannego pływania w Morzu Śródziemnym wystające z morskiej wody fragmenty zbutwiałego i zmurszałego drewna.

Przypadkowy odkrywca natychmiast zgłosił swoje znalezisko regionalnej rządowej instytucji odpowiedzialnej za dziedzictwo kulturowe, historyczne oraz archeologiczne wysp Balearskich. Niezwłocznie po tym na wskazanym przez Félixa Alarcóna rozpoczęły się pełnoprawne podwodne wykopaliska, które potwierdziły, iż spoczywające na dnie w tym miejscu drewno, to w istocie wrak starożytnego statku. W toku podwodnych badań archeologicznych archeolodzy szybko ustalili, że zidentyfikowana łódź była rzymskim statkiem o transportowym charakterze. Mierzący 12 metrów statek załadowany był po brzegi setkami amfor, które jak ustalili archeolodzy pochodziły z około połowy IV wieku n.e.

Oliwy z oliwek, wino oraz garum – załadunek statku

Zgodnie z ustaleniami ekspertów, ostatni rejs rzymskiego statku handlowego rozpoczął się od wypłynięcia przez niego z portu w Kartagenie, będącego największym miastem portowym zachodniej rzymskiej prowincji Hiszpania Tarrakońska. Wyruszywszy w morską podróż statek transportował umieszczone w amforach oliwy z oliwek, wino oraz garum, czyli słony sfermentowany sos rybny, który był jednym z ulubionych przysmaków starożytnych Rzymian i dlatego też był sprzedawany na obszarze całego Imperium Rzymskiego.

Za sprawą zidentyfikowania we wraku starożytnej monety, która znajdowała się tuż pod pozostałościami masztu, badacze byli w stanie dokonać bardzo precyzyjne datowanie wraku. Ujawniona moneta została wybita około 320 r. n.e. w położonym w rzymskiej prowincji Panonia mieście Siscia – tym samym biorąc pod uwagę ten dokładny chronologiczny punkt odniesienia odkryty wrak statku musi pochodzi również z pierwszych dekad IV wieku n.e.

Lampa ukazująca boginię Dianę i amfory z chrześcijańskimi monogramami  

Jak stwierdził w rozmowie z mediami prof. Enrique García z Uniwersytetu Balearów stan zachowania wraku starożytnego statku był nadzwyczajnie dobry. „Statek po tym gdy zatonął został szybko pokryty przez morski piasek, co doprowadziło do tego, iż był on odcięty od tlenu, dzięki czemu w rezultacie nie był on zagrożony rozkładem biologicznym” – stwierdził ekspert. Kilkadziesiąt z odkrytych amfor w momencie odkrycia nadal pozostawało zamkniętych, zaś część kadłuba i pokładu zachowały swoją pierwotną strukturę.

Pośród innych interesujący znalezisk wydobytych z wraku Ses Fontanelles dwa skórzane buty, wiertło stolarskie, które prawdopodobnie było używane do napraw na pokładzie oraz lampa oliwna, która zawierała przedstawienie Diany, czyli rzymskiej bogini łowów, przyrody oraz Księżyca, będącej odpowiednikiem greckiej bogini Artemidy.

Co ciekawe niektóre z odkrytych amfor zawierają nie pogańskie motywy greko-rzymskiej religii, ale symbole chrześcijańskie. I tak część z amfor zawiera wczesnochrześcijańskie monogramy, co odzwierciedla religijny okres przejściowy charakteryzujący późny starożytny świat rzymski, w którym pogańskie i chrześcijańskie wierzenia współistniały razem. Zbadany do końca w ostatnim czasie rzymski statek Ses Fontanelles okazał się źródłem bezcennej wiedzy na temat handlu, budowy statków, życia codziennego, czy transformacji religijnej późnego starożytnego Rzymu.

Marcin Jarzębski