SPT-CL J0019-2026 – masywna gromada galaktyk

Astronomowie za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zobrazowali gromadę galaktyk oznaczoną jako SPT-CL J0019-2026, znajdującą się w gwiazdozbiorze Wieloryba.

Jak tłumaczą naukowcy z NASA, zdjęcia z Teleskopu Hubble’a przedstawia masywną gromadą galaktyk znajdującą się 4,6 miliarda lat świetlnych od Układu Słonecznego, w gwiazdozbiorze Wieloryba. Obraz ten jest wypełniony grupą galaktyk eliptycznych i spiralnych, otaczających centralną gromadę – noszącą nazwę SPT-CL J0019-2026 – które wydają się rozciągnięte w jasne łuki, jakby zniekształcone przez gigantyczne szkło powiększające.

To kosmiczne zniekształcenie, zwane soczewkowaniem grawitacyjnym, jak wskazują naukowcy, występuje, gdy potężne pole grawitacyjne masywnego obiektu, takiego jak gromada galaktyk, zniekształca i powiększa światło z obiektów tła. Struktury te normalnie byłyby zbyt odległe i słabe, aby je obserwować, ale powiększająca moc soczewkowania grawitacyjnego rozszerza widok Hubble’a jeszcze głębiej w odleglejszy Wszechświat.

Obserwacja ta była częścią projektu mającego na celu wypełnienie krótkich luk w harmonogramie obserwacji Hubble’a poprzez systematyczne badanie najbardziej masywnych gromad galaktyk w odległym Wszechświecie, które również mógłby obserwować Teleskop Webba.

Wieloryb jest konstelacją nieba równikowego, jedną z rozleglejszych i czwarta pod względem wielkości. Była znana już w starożytności. Chociaż gwiazdozbiór jest ogromny, to jest w nim niewiele jasnych gwiazd. Najjaśniejszą z nich jest Beta Wieloryba, Difda, znana także jako „Deneb Kaitos”. Jest to typowy olbrzym typu K, leżący w odległości 96 lat świetlnych od Ziemi i 145 razy jaśniejszy od Słońca. Najbardziej interesującymi obiektami w konstelacji są liczne galaktyki. Najjaśniejszą z nich jest znajdująca się w pobliżu gammy Wieloryba M77.

Kosmiczny Teleskop Hubble’a, został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tej pory pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, przez co jest jednym najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele Hubble’a i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam statek kosmiczny.

Emil Gołoś