Starożytny port rzeczny. Unikatowe odkrycie w Trabzonie  

W trakcie badań archeologicznych prowadzonych nad strumieniem Kuzgundere w mieście Trabzon w północno-wschodniej Turcji przez naukowców został zidentyfikowany starożytny port rzeczny.

 Starożytny port rzeczny z Trabzonu

Pozostałości pochodzącej z antycznych czasów zabudowy i infrastruktury, jakie składały się na dawny port rzeczny w starożytnym Trabzonie, znajdowały się na głębokości prawie ośmiu metrów pod ziemią. Zidentyfikowana budowla kryjąca się pod powierzchnią współczesnego Trabzonu jest przykładem jednego z lepiej zachowanych przykładów starożytnego portu rzecznego, jakie już kilka tys. lat temu powstawały na poszczególnych odcinkach tras śródlądowych.

Jak stwierdzili eksperci w rozmowie z mediami starożytny port rzeczny z Trabzonu jako odkrycie archeologiczne ma rzadki charakter i fakt ten czyni to znalezisko istotnym nie tylko dla archeologii w Turcji, ale również ma on ważne znaczenie szerzej w ujęciu całego regionu Bliskiego Wschodu, Eurazji, a nawet świata. Archeolodzy wskazują, że dokładnie tego typu porty rzeczne są nawet jeszcze bardziej unikatowe – archeologia do tej pory poznała jedynie trzy takie porty.

Porty rzeczne w przeciwieństwie do najbardziej pospolitych portów morskich – położonych nad morzami, zatokami, oceanami – już od starożytności umożliwiają przeładunek, rozładunek towaru na wodnych trasach śródlądowych, które przebiegają przez rzeki. Odkrycie portowych struktur w Trabzonie świadczy o tym, że to położone w północno-wschodniej Anatolii miasto dysponowało zaawansowanym systemem logistycznym. Badania prowadzone nad portem Kuzgundere są realizowane przez archeologa Vedata Keleşa oraz specjalistę ds. konserwacji Yaşara Selçuka Şenera.

Jak wynika z datowania odkrytej portowej zabudowy nadrzecznej, starożytny port rzeczny z Trabzonu pochodzi dokładnie z przełomu I wieku p.n.e. oraz I wieku n.e. W użyciu pozostawał on przez kolejne kilkanaście stuleci o czym świadczy obecność na terenie tego stanowiska warstw archeologicznych z kolejnych wieków, a także liczne ślady modyfikacji architektonicznych. Archeologiczne dowody wskazują, że przebudowa tego śródlądowego kompleksu portowego miała miejsce w okresie bizantyjskim, osmańskim, a nawet wczesnej republiki tureckiej.

Każda z epok historycznych, od starożytności poprzez średniowiecze aż po nowożytność i współczesność (początek XX wieku), pozostawiły po sobie widoczne ślady w zachowanej zabudowie tego miejsca. Trzon struktury architektonicznej oraz ogólnie materiału zabytkowego tego portu stanowi kamienna konstrukcja  pochodzące z czasów rzymskich. Z czasów bizantyjskich w przypadku tej struktury zachowały się modyfikacje naprawcze oraz liczne ceramika. Z kolei w okresie osmańskim zastosowanie portu w celach handlowych oraz magazynowych uległo rozszerzeniu. Co ciekawe, jak zostało już wspomniane, port ten był wykorzystywany również nawet we wczesnym okresie republikańskim – jednak szybko współczesna zabudowa zupełnie przykryła dawny port śródlądowy – potrzeba było niemal stulecia, aby ponownie ta struktura ujrzała światło dzienne.

Marcin Jarzębski