Statystyki samobójstw spadają, świadomość zdrowia psychicznego rośnie

Przypadający 10 września Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom to dobra okazja, aby zauważyć, że w Polsce statystyki samobójstw minimalnie spadły. Wielką pracę wykonują tu media, w tym influencerzy i aktywiści, którzy normalizują mówienie o problemach zdrowia psychicznego.

Podawane przez Komendę Główną Policji statystyki samobójstw dotyczące roku 2024 wskazują na zmniejszającą się ich liczbę: w 2024 r. było ich o 388 przypadków mniej niż rok wcześniej. Był to największy spadek od 10 lat. Podczas gdy w 2023 r. życie odebrało sobie 5233 Polaków, w 2024 było to już 4845 osób. Wzrosła natomiast liczba prób samobójczych. 

Obchodzony 10 września Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom został ustanowiony w 2003 r. przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Zapobiegania Samobójstwom (IASP), aby zwracać uwagę na rosnące statystyki samobójstw w różnych krajach świata. Wygląda zatem na to, że zainicjowany wówczas proce zaczyna przynosić efekty.

Specjaliści zwracają uwagę na to, że zwłaszcza w Polsce olbrzymią pracę na polu zapobiegania samobójstwom wykonały media i aktywiści. O swoich kryzysach zdrowia psychicznego mówi otwarcie coraz więcej influencerów w mediach społecznościowych, przekonując odbiorców, że proszenie o pomoc i nieradzenie sobie z emocjami to normalność, a nie powód do wstydu. 

Przybywa podcastów poświęconych psychologii i zdrowiu psychicznemu, gdzie specjaliści od tematu mogą szerzyć wiedzę.

Większość serwisów informacyjnych donosząc o jakiejś widocznej publicznie próbie samobójczej zawsze dodaje do informacji spis telefonów do konkretnych instytucji udzielających wsparcia w kryzysie zdrowia psychicznego. 

Coraz więcej osób już wie, że depresja, zaburzenia psychiczne czy leki antydepresyjne to nie powód do wstydu czy napiętnowania, ale element rosnącej świadomości zdrowotnej. 

Statystyki samobójstw wśród nastolatków: nie jest dobrze

Niestety, idealnie wciąż nie jest. Największy niepokój ciągle budzą rosnące statystyki samobójstw wśród młodzieży. W 2024 r. życie próbę samobójczą podjęło 348 osób poniżej 19 roku życia. Od czasu pandemii covid-19 czyi od 2020 r. wręcz skokowo wzrosła liczba nastolatków i młodych dorosłych próbujących odebrać sobie życie. 

Jak wynika za danych zebranych przez Najwyższą Izbę Kontroli tylko między rokiem 2020 a 2021 niemal dwukrotnie zwiększyła się liczba nastolatków z zaburzeniami psychicznymi, zwłaszcza depresją i zaburzeniami lękowymi. Niestety, zaprojektowany w zupełnie innych czasach i okolicznościach system ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży nie poradził sobie z tą sytuacją: brakuje lekarzy, psychologów w szkołach, poradnie psychologiczno-pedagogiczne skupiają się na dostarczaniu orzeczeń i niewystarczająco docierają z odpowiednią opieką do zagrożonej młodzieży. 

Według raportu NIK z 2023 r. głównymi przyczynami problemów psychicznych nastolatków był brak odpowiedniego kontaktu z rodzicami, poczucie samotności, przeciążenie bodźcami i obowiązkami oraz nadużywanie technologii.

Oprac. Anna Druś