Supernowa typu Iax, rzadki rodzaj gwiezdnej eksplozji
Astronomowie zbadali rzadki typ kosmicznej eksplozji, znany jako supernowa typu Iax. Jest ona słabsza niż klasyczne wybuchy gwiazd obserwowane we Wszechświecie.
Naukowcy pod kierownictwem Dominika Bánhidi’ego z University of Szeged, przeprowadzili szczegółowe obserwacje supernowej typu Iax, która została oznaczona jako SN 2022xlp. Zdaniem astronomów, pomoże to lepiej zrozumieć naturę tej rzadkiej podklasy supernowych. Badanie zostało opublikowane w serwisie arXiv.
Supernowe typu Ia (SN Ia), jak opisują naukowcy, występują zazwyczaj w układach podwójnych, w których jedna z gwiazd jest białym karłem (WD). Wybuchy tego typu dostarczają astronomom istotnych wskazówek dotyczących ewolucji gwiazd i galaktyk.
Supernowe typu Iax stanowią bardzo rzadki podtyp SN Ia, które pozostawiają po sobie pozostałość gwiazdy, zamiast całkowicie rozproszyć białego karła. Są one podobne do supernowych typu Ia, jednak mają mniejszą prędkość wyrzutu i mniejszą jasność.
SN 2022xlp to supernowa odkryta w 2022 roku, która eksplodowała w galaktyce oznaczonej jako NGC 3938, położonej w odległości około 72,2 miliona lat świetlnych od Układu Słonecznego Na podstawie pierwszego uchwyconego widma została ona sklasyfikowana przez astronomów jako supernowa typu Iax. Biorąc po uwagę niezwykłą rzadkość tego typu wydarzeń obserwowanych we Wszechświecie, naukowcy postanowili dokładniej zbadać SN 2022xlp, wykorzystując różne teleskopy naziemne i kosmiczne, aby uzyskać więcej informacji na temat jej właściwości.
Kampania obserwacyjna rozpoczęła się sześć dni po eksplozji i trwała 73 dni. Zebrane zdjęcia wraz z danymi archiwalnymi pokazują stosunkowo szybką ewolucję całej struktury, wraz z jej temperaturą. Astronomowie po analizie wskazali, że SN 2022xlp jest supernową typu Iax o średniej jasności, i stanowi dopiero drugi przykład tego zjawiska odkryty do tej pory.
Analizując właściwości krzywej światła, ewolucję struktury i cechy spektralne SN 2022xlp, naukowcy odkryli, że jest ona bardzo podobna do SN 2019muj – pierwszej znanej supernowej Iax o średniej jasności. Zebrane dane pozwoliły wskazać, że w trakcie eksplozji wytworzyło się około 0,02 masy Słońca radioaktywnego niklu. Jak wskazują astronomowie, energia wybuchu supernowej została obliczona na około 20 kwintylionów ergów (jednostka pracy i energii, w układzie SI analogiczną jednostką jest dżul), a masa wyrzuconej materii została oszacowana na 0,14 masy Słońca.
Emil Gołoś
