Szwecja wygrywa wojnę z nikotyną. Kraj jest niemal całkowicie wolny od dymu papierosowego

Szwecja oficjalnie osiągnęła swój cel, jakim było ograniczenie poziomu regularnego palenia papierosów do mniej niż 5 proc. ogółu populacji. W tym skandynawskim kraju jedynie 4,8 proc. dorosłych osób sięga regularnie po nikotynę.

Szwecja staje się krajem wolnym od papierosów

Za sprawą skutecznie realizowanej od kilku dekad polityki walki z papierosami Szwecja staje się krajem wolnym od nikotyny. Zgodnie ze standardami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aby dany kraj został uznany za wolny od dymu papierowego to liczba palaczy w nim musi wynosić mniej niż 5 proc. ogółu dorosłych jego mieszkańców.

Jak poinformowała Szwedzka Rada ds. Informacji o Alkoholu i Innych Narkotykach, wskaźnik palenia tytoniu w Szwecji w przeciągu kilku dekad spadł o ponad 25 pkt. procentowych. Na początku lat 80. wynosił on 30 proc. całej dorosłej populacji – papierosy palił codziennie wówczas prawie co trzeci Szwed – natomiast obecnie wynosi wyłącznie 4,8 proc. dorosłych Szwedów.

Chociaż skala szwedzkiego sukcesu w walce ze zwykłym papierosami robi duże wrażenie, to już kiedy weźmiemy pod uwagę inne produkty tytoniowe, takie jak e-papierosy, czy snusy, nie wyłania nam się tak jednoznacznie pozytywny obraz. I tak blisko jedna czwarta dorosłej populacji Szwecji zażywa codziennie e-papierosów lub snusów.

Snusy i e-papierosy wchodzą w miejsce papierosów?

Palenie zwykłych papierosów w Szwecji staje się jednak stopniowo wraz z kolejnymi latami coraz rzadsze i trend ten nie ulega stagnacji, czy odwróceniu, a wręcz przeciwnie. Szwedzka Agencja Zdrowia Publicznego w 2024 r. informowała, że 5,4 proc. dorosłych pali papierosy – a zatem w przeciągu roku nastąpił spadek liczby palaczy o 0,6 proc. Kolejne takie badanie zostanie przeprowadzone w 2026 r.

Najliczniejszą grupę pośród codziennych palaczy w Szwecji stanowią kobiety w wieku 50–84 lat. Sukces Szwecji w ograniczaniu palenia papierosów w dużej mierze przypisuje się powszechnemu stosowaniu snusu, czyli wilgotnej tabaki, którą umieszcza się pod górną wargą w woreczkach lub luzem. Można go wytwarzać z tytoniem lub bez. Ten drugi znany jest jako biały snus, często wytwarzany ze słodkich aromatów. Snus tytoniowy jest zakazany w Unii Europejskiej od 1992 r., ale Szwecja wynegocjowała wyjątek, gdy przystąpiła do Wspólnoty trzy lata później.

Raport CAN wykazał, że w 2025 r. 24 proc. Szwedów sięgało codziennie po nikotynę w formie snusów, e-papierosów, czy zwykłych papierosów. Około 19 proc. dorosłych Szwedów zażywa jakiejś formy snusu codziennie – w 2007 r. ten odsetek wynosił 12 proc. Największy wzrost spożycia snusu odnotowano wśród kobiet – z 4 proc. w 2007 r. do 14 proc. w 2025 r.

Marcin Jarzębski