Tajemniczy grobowiec „ludzi chmur”. Niezwykłe odkrycie z twierdzy Kuélap

W trakcie wykopalisk prowadzonych na terenie starożytnej, preinkaskiej twierdzy Kuélap w północnym Peru archeolodzy odkryli tajemniczy grobowiec „ludzi chmur”. Wewnątrz tego miejsca pochówku znajdowały się szczątki 5 osób oraz ceremonialne dary o dużej wartości kulturowej dla ludu Chachapoyas.

Tajemniczy grobowiec „ludzi chmur” z twierdzy Kuélap

O tym najnowszym odkryciu archeologicznym dokonanym na terenie monumentalnego kompleksu archeologicznego Kuélap w maju 2026 r. poinformowało Ministerstwo Kultury Peru. Tajemniczy grobowiec „ludzi chmur” odkopano w Strefie 12 stanowiska archeologicznego Kuélap, które znajduje się na skrzyżowaniu dwóch tras dostępowych przebiegających przez tę wiekową twierdzę.

Kuélap to licząca 1400 lat twierdza z murami obronnymi, która została zbudowana w VII wieku n.e. przez kulturę Chachapoyas na szczycie jednego z górskich grzbietów w północnym Peru. Fortyfikacja ta znajdując się na wysokości aż 3000 m n.p.m. jest położona pośród wiszących nisko chmur oraz może być śmiało przyrównana do słynnego Machu Picchu. Różnica pomiędzy obydwoma kompleksami archeologicznymi jest taka, iż to drugie stanowisko powstało później oraz na niższej wysokości, a także zostało zbudowane przez Inków.

Biorąc pod uwagę, że osady i twierdzę kultury Chachapoyas były położone tak wysoko na szczytach górskich grzbietów, pośród tropikalnych górskich lasów mglistych, to nie zaskakuje, że lud ten otrzymał nazwę „ludzi chmur”. Wysokie partie Andów w północnym Peru, w których żyli Chachapoyas, to strefa lasów mglistych, gdzie niemal codziennie występują mgły, chmury zaś często „opierają się” o zbocza gór, a widoczność bywa często mocno ograniczona z uwagi na mgły i wilgotne powietrze.  

Naczynie ceremonialne w kształcie rośliny

Wykopaliska na obszarze tego preinkaskiego kompleksu archeologicznego są prowadzone przez naukowców uczestniczących w Archeologicznym i Interdyscyplinarnym Programie Badawczym w Kuélap (PRIAK). Zidentyfikowana przez archeologów struktura grobowa ma kształt litery U oraz dwa poziomy. Wewnątrz tajemniczego miejsca pochówku archeolodzy natrafili na szczątki czterech dorosłych osób i jednego niemowlęcia oraz artefakty związane z kulturą Chachapoyas, czyli „ludzi chmur”, którzy byli twórcami całej tej twierdzy.

Wśród najbardziej niezwykłych artefaktów odkrytych w tym miejscu znalazło się fitomorficzne (czyli mające kształt lub cechy roślinne) naczynie ceremonialne, które najpewniej było wykorzystywane przez „ludzi chmur” w trakcie rytualnych libacji. Przedmiot ten przypomina późniejsze analogiczne artefakty Inków i przedstawia on owoc Inga feuilleei, który powszechnie jest znany jako pacay lub guaba.

Artefakty odkryte wewnątrz grobowca

Oprócz tego wewnątrz grobowca badacze zidentyfikowali wydłużony i wyrzeźbiony przedmiot z kości, który ukazuje stylizowaną ludzką twarz noszącą nakrycie głowy związane z kulturą Chachapoya. Inne ujawnione w tym miejscu zabytki obejmowały fragmenty metalowych pęset, kamienne moździerze oraz fragment muszli Spondylusa, czyli znanego również w j. polskim jako zawiaśnik rodzaju ciepłolubnych małży o wyjątkowo dekoracyjnych muszlach.

Muszle zawieśnika były powszechnie wykorzystywane w praktykach pogrzebowych andyjskich ludów z późnego okresu przejściowego, który przypadał w latach od 1000 do 1400 r. n.e. Za wyznacznik początku późnego okresu przejściowego przyjmuje się upadek cywilizacji Huari oraz Tiahuanaco, które rozwijały się w czasie trwania horyzontu środkowego.

Zagadkowe szczątki

Według archeologów z PRIAK, ułożenie szczątków jednej z osób pochowanych w tym miejscu pochówku w pozycji siedzącej ponad wcześniejszymi szczątkami sugeruje, że grobowiec ten został ponownie wykorzystany w późniejszym okresie.

„W związku z położeniem szczątków tej osoby, które zostały ułożone w pozycji siedzącej i umieszczone na innych szczątkach, uważamy, że ta struktura grobowa przeszła drugi etap użytkowania, podczas którego to wcześniej umieszczone tu kości zostały przemieszczone” – stwierdził zespół archeologów w rozmowie z mediami.

Specjaliści zauważyli również, że struktura prawdopodobnie miała ważne znaczenie symboliczne i wizualne w szerszym krajobrazie architektonicznym Kuélap. Przedstawiciele Dyrekcji Kultury regionu Amazonas poinformowali, że więcej informacji dotyczących odzyskanych artefaktów i trwających badań na stanowisku zostanie opublikowanych w kolejnych dniach pod sam koniec maja i na początku czerwca 2026 r.

Marcin Jarzębski