Tożsamość europejska młodych Europejczyków. Najniższy wskaźnik wśród Polaków i Francuzów

Raport „Young Europe 2025” został przygotowany przez TUI Stiftung i oparty na badaniu młodych osób w wieku 16–26 lat, przeprowadzonym w dniach 23.04–19.05.2025 r. w siedmiu krajach: Niemczech, Francji, Hiszpanii, Włoszech, Grecji, Polsce oraz Wielkiej Brytanii (N = 6 703). Badanie zrealizowano metodą wywiadów online na panelu YouGov, z zastosowaniem doboru kwotowego i ważenia danych ze względu na wiek, płeć oraz poziom wykształcenia, tak aby odzwierciedlić strukturę populacji w każdym kraju. W niniejszym opracowaniu skoncentrowano się na punkcie A: tożsamość europejska i stosunek do Unii Europejskiej – ze szczególnym uwzględnieniem Polski na tle innych państw UE.

Tożsamość europejska młodych Europejczyków

W całej próbie 59% badanych określa swoją tożsamość jako co najmniej częściowo europejską. Najsilniej europejsko identyfikują się młodzi Włosi, Hiszpanie i Niemcy; w Niemczech 68% młodych deklaruje tożsamość co najmniej częściowo europejską.

Najniższy odsetek tożsamości europejskiej odnotowano we Francji oraz w Polsce, gdzie częściej niż w innych krajach dominuje identyfikacja wyłącznie narodowa.

W Polsce odsetek młodych, którzy określają swoją tożsamość wyłącznie jako obywateli własnego kraju, spadł z 55% w 2024 r. do 48% w 2025 r. Podobny, choć mniej dynamiczny spadek czysto narodowej identyfikacji odnotowano we Francji (z 33% do 30%). Trend ten oznacza stopniowe otwieranie się części młodych Polaków i Francuzów na komponent europejski w swojej tożsamości, choć odsetki te nadal pozostają wyraźnie wyższe niż w krajach takich jak Niemcy czy Hiszpania.

Rysunek 1 przedstawia dynamikę czysto narodowej identyfikacji w Polsce i Francji.

Zestawienie pokazuje wyraźny spadek odsetka młodych deklarujących wyłącznie narodową tożsamość.

W Polsce zmiana w ciągu jednego roku wynosi aż 7 punktów procentowych, co może świadczyć o rosnącej otwartości części młodego pokolenia na ponadnarodowe ramy identyfikacji.

Jednocześnie wartości dla Polski pozostają zauważalnie wyższe niż dla Francji, co sugeruje silniejsze zakorzenienie tożsamości narodowej wśród polskiej młodzieży.

Ocena członkostwa w Unii Europejskiej

W skali całej próby dwie trzecie młodych Europejczyków (66%) ocenia członkostwo swojego kraju w UE jako „dobrą rzecz”. Najwyższe poparcie odnotowano w Niemczech (80%), a nawet w Wielkiej Brytanii – mimo Brexitu – 73% młodych uważa, że członkostwo byłoby dla kraju korzystne.

We wszystkich badanych państwach, w tym w Polsce, udział osób oceniających członkostwo jako dobre przekracza połowę.

Wykres poniżej prezentuje porównanie trzech kluczowych odniesień: średniej dla wszystkich badanych państw, Niemiec jako kraju o najwyższym poziomie poparcia oraz Wielkiej Brytanii jako państwa poza UE, gdzie mimo tego idea członkostwa jest szeroko akceptowana.

Z punktu widzenia interpretacji dla Polski ważne jest, że akceptacja członkostwa utrzymuje się powyżej 50%, lecz niżej niż średnia unijna i wyraźnie niżej niż w Niemczech. Wskazuje to na umiarkowanie proeuropejską postawę młodych Polaków: przeważa przekonanie o korzyściach z członkostwa, ale nie towarzyszy mu równie silne emocjonalne przywiązanie jak w części krajów zachodnioeuropejskich.

Preferencje młodych Europejczyków dotyczące integracji europejskiej

Kluczowym wskaźnikiem jest odpowiedź na pytanie, czy relacje między UE a państwami członkowskimi powinny być bliższe, pozostać na obecnym poziomie, czy też ulec poluzowaniu. W 2025 r. 42% młodych Europejczyków opowiada się za silniejszą integracją – za przekazaniem większej liczby kompetencji na poziom unijny. Jednocześnie 25% uznaje obecny poziom relacji za „w sam raz”, a 16% chciałoby ograniczenia kompetencji UE i wzmocnienia państw narodowych.

Rozkład odpowiedzi istotnie różni się między krajami. Najsilniejsze poparcie dla większej integracji odnotowano w Niemczech i we Włoszech (po 53%). W Hiszpanii oraz Grecji odsetek osób opowiadających się za głębszą integracją jest zbliżony do średniej unijnej. Z kolei w Polsce i Francji dominuje postawa zachowawcza: tylko 31% młodych Polaków i 27% Francuzów chciałoby, aby UE miała więcej kompetencji, a wyraźnie większa grupa optuje za utrzymaniem status quo.

Rysunek 3 prezentuje porównanie poparcia dla „większej integracji” w poszczególnych krajach.

Polska plasuje się w tym wymiarze wśród krajów najbardziej sceptycznych wobec pogłębiania integracji – obok Francji. Młodzi Polacy częściej niż ich rówieśnicy z Niemiec, Hiszpanii czy Włoch preferują utrzymanie aktualnego rozkładu kompetencji między poziomem unijnym a narodowym, a stosunkowo duży odsetek opowiada się za ograniczeniem roli instytucji unijnych. Interpretować można to jako efekt silnego znaczenia państwa narodowego w polskiej kulturze politycznej oraz nieufności wobec zbyt daleko idącej centralizacji decyzji w Brukseli.

Tożsamość europejska i Polska na tle innych państw UE – synteza

Zestawienie wskaźników dotyczących tożsamości europejskiej, oceny członkostwa w UE oraz preferencji integracyjnych pozwala scharakteryzować pozycję Polski w następujący sposób:

1. Polska należy do krajów o relatywnie niskim poziomie tożsamości europejskiej (w porównaniu z Niemcami, Hiszpanią czy Włochami), choć jednocześnie obserwuje się istotny spadek dominacji czysto narodowej identyfikacji w ciągu ostatniego roku.

2. Akceptacja członkostwa w UE jest wśród polskiej młodzieży większościowa, ale słabsza niż w krajach Europy Zachodniej. Młodzi Polacy widzą korzyści z członkostwa, ale nie przekłada się to na jednoznacznie entuzjastyczną postawę wobec integracji.

3. W wymiarze preferencji integracyjnych Polska jest – obok Francji – jednym z najbardziej zachowawczych krajów. Przewaga odpowiedzi „zostawić tak jak jest” nad „więcej kompetencji dla UE” świadczy o chęci utrzymania mocnej pozycji państwa narodowego oraz o ostrożności wobec dalszego rozszerzania kompetencji Brukseli.

4. Łącznie prowadzi to do obrazu młodego pokolenia, które jest „pragmatycznie proeuropejskie”: docenia korzyści z członkostwa, ale w sferze tożsamościowej i instytucjonalnej zachowuje duży dystans wobec głębszej integracji.

Oprac. Arkadiusz Jordan