UGC 6945 – para zderzających się galaktyk w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy

Zderzenie galaktyk UGC 6945, uchwycone przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a, znajduje się około 600 milionów lat świetlnych od Ziemi. To niezwykłe zjawisko pozwala lepiej zrozumieć ewolucję Wszechświata oraz narodziny nowych gwiazd.

UGC 6945 – para w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy

Jak tłumaczą badacze z NASA, na obrazie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a widoczna jest para zderzających się galaktyk znana jako UGC 6945. Jest ona oddalona o około 600 milionów lat świetlnych od Układu Słonecznego i znajduje się w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy. Jak wskazują astronomowie, parze towarzyszy trzecia, niezwiązana z układem galaktyka.

Czym jest zderzenie galaktyk i jak do niego dochodzi?

Zderzenia galaktyk, takie jak UGC 6945, to, jak twierdzą astronomowie, zjawiska astronomiczne, które zachodzą, gdy dwie lub więcej galaktyk zbliża się lub nachodzi na siebie. W wyniku tego ciała niebieskie w nich obecne narażone są na oddziaływania grawitacyjne, co zaburza ich ruch. Proces taki zwykle trwa setki milionów lat i często prowadzi do połączenia się galaktyk w jedną większą strukturę. Odległości między gwiazdami w galaktykach są znacznie większe od rozmiarów tych obiektów, a nawet od układów planetarnych, dlatego w czasie takich zdarzeń dochodzi do bardzo niewielu kolizji gwiazd. Mijanie się gwiazd zaburza jednak orbity okrążających je planet, niszcząc niektóre układy planetarne. Jednak, jak wskazują naukowcy, mieszanie się obłoków międzygwiazdowych prowadzi do powstawania nowych gwiazd i planet je okrążających. Zderzenia galaktyk są powszechnym zjawiskiem w ewolucji Wszechświata. Galaktyki mają rozmiary rzędu setek tysięcy lat świetlnych, a w obrębie grup tych obiektów dzielące je odległości sięgają nawet milionów lat świetlnych. Najpowszechniejszym rodzajem zderzeń są połączenia małych galaktyk satelitarnych z większymi, które je okrążają.

UGC 6945 – kosmiczna kolizja

Jak opisują naukowcy, od UGC 6945 rozciąga się jasny, niebieski łańcuch, który w rzeczywistości jest rozciągniętym ramieniem spiralnym wypełnionym nowo narodzonymi gwiazdami. Trzecia galaktyka wydaje się powiązana z nimi „mostem” materii i młodych, niebieskich gwiazd, ale w rzeczywistości jest obiektem tła i nie oddziałuje ze zderzającą się parą.

Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy, gdzie znajduje się UGC 6945

Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Major) jest gwiazdozbiorem okołobiegunowym nieba północnego, a zarazem trzecią co do wielkości konstelacją na niebie. W Polsce jest widoczna przez cały rok. Liczba gwiazd widocznych w niej gołym okiem wynosi około 125. Siedem najjaśniejszych gwiazd, często niesłusznie utożsamianych z całą Wielką Niedźwiedzicą (ponieważ stanowią tylko jej część), tworzy charakterystyczny i łatwy do odnalezienia na niebie układ Wielkiego Wozu. Oś jego tylnych kół wskazuje na położoną tuż obok bieguna niebieskiego Gwiazdę Polarną, pełniącą w przeszłości ważną rolę w orientacji na niebie.

Kosmiczny Teleskop Hubble’a – okno na Wszechświat

Kosmiczny Teleskop Hubble’a został wystrzelony na niską orbitę okołoziemską w 1990 roku i od tego czasu pomaga naukowcom lepiej poznawać Wszechświat. Nie był on pierwszym teleskopem kosmicznym, ale jest jednym z największych i najbardziej wszechstronnych, dzięki czemu stanowi jedno z najważniejszych narzędzi badawczych w historii ludzkości. Teleskop Hubble’a został nazwany na cześć astronoma Edwina Hubble’a. Space Telescope Science Institute (STScI) wybiera cele obserwacji i przetwarza uzyskane dane, podczas gdy Goddard Space Flight Center (GSFC) kontroluje sam teleskop.

Emil Gołoś