W Aleksandrii odkryto unikatową łaźnię, posągi bogów i rzymską willę
Egipska misja archeologiczna realizowana na terenach ruin jednego z najważniejszych miast starożytnego świata, w postaci Aleksandrii w Egipcie, ujawniła cały szereg spektakularnych starożytnych zabytków. Od rzadkiej łaźni zbudowanej na planie okręgu, poprzez rzymską willę, a kończąc na posągach przedstawiających grecko-rzymskich bogów.
Badania archeologiczne w Aleksandrii
Większość starożytnych zabytków ujawnionych niedawno w aleksandryjskiej dzielnicy Moharam Bek, gdzie znajduje się jedno ze stanowisk archeologicznych w tym mieście, które w czasach greko-rzymskich było jedną z największych metropolii antycznego świata, pochodzi z okresu ptolemejskiego w historii Egiptu. W czasach ptolemejskich Egipt znajdował się pod przemożnym wpływem kultury greckiej, co z czasem doprowadziło do hellenizacji kraju nad Nilem.
Te najnowsze prace badawcze w centrum Aleksandrii mają charakter prewencyjnych wykopalisk, ponieważ poprzedzają one realizację nowego projektu infrastrukturalno-rozwojowego w tej części tego nadmorskiego egipskiego miasta, które pełniło funkcję stolicy Egiptu Ptolemeuszy. O niezwykłych odkryciach dokonanych przez archeologów z egipskiej Najwyższej Rady Starożytności poinformowało Ministerstwo Turystyki i Starożytności Egiptu.
Unikatowa łaźnia publiczna zbudowana na planie okręgu
Odkryciem archeologicznym, które wzbudziło szczególne zainteresowanie archeologów, okazały się pozostałości rzadkiej okrągłej łaźni publicznej pochodzącej z późnego okresu ptolemejskiego w historii Egiptu.
Ta unikatowa łaźnia publiczna została zbudowana w formie tholosu, co oznacza, że powstała ona na planie okrągłego planu architektonicznego, jaki był znany w greckiej tradycji budowniczej. Konstrukcja ta powstała w późnym okresie ptolemejskim, kiedy Aleksandria była nie tylko stolicą Egiptu, ale również jednym z najważniejszych centrów intelektualnych, handlowych i kulturowych świata śródziemnomorskiego.
Niewiele łaźni publicznych z czasów Egiptu Ptolemeuszy przetrwało w Aleksandrii do współczesności. Szczególnie rzadkimi zabytkami w przypadku tego okresu w historii Egiptu są zaś publiczne łaźnie zbudowane na okrągłym planie.
Zdaniem naukowców odkryta niedawno w Moharam Bek publiczna łaźnia mająca formę tholosu najpewniej stanowiła część większego kompleksu architektonicznego. Świadczą o tym odkryte przez archeologów inne budynki i pomieszczenia, które przylegały do samej łaźni. Struktury te są nadal odsłaniane przez archeologów.
Ostatnie wykopaliska w Aleksandrii ujawniły, że w czasach ptolemejskich tereny współczesnej dzielnicy Moharam Bek były równie gęsto zabudowane, co słynna dzielnica królewska, czy dzielnica portowa lub lokalizacje z monumentalnymi dawnymi konstrukcjami. W porównaniu do tych miejsc Moharam Bek nadal jednak pozostaje słabo poznaną częścią starożytnej Aleksandrii. Wykopaliska w tym miejscu będą w dalszym ciągu kontynuowane, aby odsłonić jeszcze większą liczbę zabytków.
Jedynymi zabytkami pochodzącymi z innego okresu starożytności niż epoka ptolemejska, jakie zostały odkryte w trakcie ostatnich wykopalisk w Moharam Bek, są ruiny okazałej rzymskiej willi. Archeolodzy ujawnili również w tym miejscu jednak zabytki z czasów bizantyjskich.
Rzymska willa z mozaikowymi podłogami
Na zabudowę tej willi składały się mozaikowe podłogi, które zostały wykonane w kilku technikach. Odkryto chociażby podłogę mozaikową wykonaną w technice opus tessellatum, która bazowała na małych kosteczkach materiału, a także podłogę mozaikową wykonaną w technice opus sectile, w ramach której to wykorzystywano wycinane kawałki kolorowego kamienia.
Willa zawierała również niewielki basen kąpielowy połączony z rozwiniętym systemem gospodarowania wodą. To wszystko świadczy o tym, że willa ta zapewniała swoim właścicielom wysoki poziom komfortu domowego oraz była przykładem zaawansowania rzymskiej inżynierii. Jak stwierdzili archeolodzy, willa ta odzwierciedla styl życia miejskich elit Aleksandrii pod panowaniem rzymskim.
Posągi greckich bogów i bogaty zbiór artefaktów
Podczas wykopalisk w Moharam Bek archeolodzy odkryli także liczne artefakty z rozmaitych okresów starożytności. Bogaty zbiór ujawnionych artefaktów obejmuje monety, lampy oliwne, naczynia ceramiczne oraz fragmenty stemplowanych amfor. Szczególnie istotne są właśnie amfory, ponieważ świadczą one o tym, iż Aleksandria dysponowała dalekosiężnymi kontaktami handlowymi z innymi częściami basenu Morza Śródziemnego.
Archeolodzy odkopali również posągi kilku starożytnych greckich bogów. Pośród nich znalazły się rzeźby ukazujące Bachusa (czyli inaczej Dionizosa – starożytnego greckiego boga wina, uczt, teatru, winnej latorośli i radosnej ekstazy) oraz Asklepiosa (boga medycyny, który miał dawać łaskę uzdrowienia). Archeolodzy odkryli także pozbawiony głowy posąg, który najprawdopodobniej przedstawiał Minerwę (rzymską boginię sztuki, rzemiosła i mądrości – była ona odpowiedniczką greckiej Ateny).
Odkrycie posągu Asklepiosa sugeruje, iż ta część starożytnej Aleksandrii mogła pełnić funkcję religijną lub uzdrowiskową. Do potwierdzenia tej hipotezy będą potrzebne jednak dalsze badania.
Starożytna metropolia ukryta pod powierzchnią współczesnej metropolii
Praktycznie całe ruiny starożytnej Aleksandrii pozostają ukryte pod terenem współczesnej Aleksandrii. Dlatego też stanowiska archeologiczne, takie jak to z dzielnicy Moharam Bek są unikatowymi miejscami do prowadzenia prac badawczych nad dziejami Aleksandrii – jednego z największych miast antycznego świata. To właśnie w Aleksandrii toczą się poszukiwania jednego z najważniejszych i najbardziej znaczących skarbów w historii archeologii w postaci grobowca Aleksandra Wielkiego.
Marcin Jarzębski
