Wielkie skandynawskie bazy morskie sprzed 1700 lat

Słynni normańscy łupieżcy zwani popularnie wikingami, którzy prowadzili najazdy na Zachodnią Europę pomiędzy VIII i XI wiekiem, odcisnęli znaczące piętno na przebiegu historii średniowiecznej Europy. Tymczasem jak może sugerować najnowsze badanie opublikowane przez portal „Science Norway” wikingowie istnieli już w czasach starożytnego Rzymu.

Wikingowie istnieli już w czasach starożytnego Rzymu

Skandynawscy wojownicy, kupcy i żeglarze określani jako wikingowie odegrali jedną z kluczowych roli w przebiegu dziejów wczesnośredniowiecznej Europy. Za początek łupieżczych wypraw i napadów powszechnie jest wskazywany najazd na klasztor Lindisfarne w Anglii z 793 r.  Odkryte u wybrzeży Norwegii wielkie skandynawskie bazy morskie pochodzące z okresu od II do VI wieku n.e. wskazują jednak, że wikingowie lub proto-wikingowie istnieli dużo wcześniej niż można było tego się spodziewać.

Wielkie hangary na łodzie morskie, których pozostałości zostały odkryte na przestrzeni ostatnich lat wzdłuż norweskiego wybrzeża Morza Północnego i Cieśniny Skagerrak były budowane przez już starożytnych mieszkańców Skandynawii od 180 r. n.e. – najpóźniejsze zaś takie konstrukcje pochodzą z 540 r. n.e. – informuje portal „Science Norway”. W przekonania archeologa Fransa-Arne Stylegara te proto-normańskie zorganizowane siły morskie brały udział najpewniej w dużym konflikcie zbrojnym jaki toczył się na Morzu Północnym pomiędzy samymi germańskimi plemionami ze Skandynawii.

Niektóre z ogromnych odkrytych hangarów mają długość przekraczającą 20 metrów. Szczególnie fascynującym elementem tych odkrytych struktur jest fakt tego, że znaczna ich część pochodzi z czasów Imperium Rzymskiego, a zatem powstała na dobre kilkaset lat zanim rozpoczęła się epoka wikingów. Jakie zastosowanie i w jakim celu zostały postawione te budowle?  Jak wynika z badań naukowców te pokaźne rozmiarów hangary na łodzie pełniły funkcję baz morskich i były one budowane na polecenie wodzów skandynawskich plemion, które ze sobą rywalizowały.

Według archeologa Fransa-Arne Stylegara takie wyjaśnienie tego dlaczego powstawały te budowle jest niewystarczające. Skala i rozmiary budowanych hangarów wskazują, że były one znacznie większe niż zwykłe łodzie rybackie. Jak twierdzi badacz ich skupiska przypominają raczej zorganizowane stacje morskie niż rozproszone lokalne obiekty. Frans-Arne Stylegar twierdzi, że te wielkie skandynawskie bazy morskie należy umieścić w szerszym kontekście geopolitycznym niż tylko basen Morza Północnego i Cieśniny Skagerrak i że tym samym nie można ich rozpatrywać jako praktycznego przejawu rywalizacji wewnątrz samego regionu. Zdaniem eksperta to, że takie budowle w ogóle powstawały już pod koniec II, czy w takim III wieku n.e. jest świadectwem tego, iż Imperium Romanum oddziaływało na Skandynawię.

Archeolog przypomina w kontekście potwierdzenia swojej hipotezy o kluczowej roli rzymskich wpływów w powstawaniu takich budowli o tym, że wiadomo, iż Skandynawowie służyli jako najemnicy w armii rzymskiej. Cytowany również przez Science Norway archeolog Dagfinn Skre, wysunął hipotezę, że udział w rzymskich kampaniach wojskowych znacząco zmienił społeczeństwo skandynawskie po około 180 roku n.e. Nowością w hipotezie Fransa-Arne Stylegara jest postawienie tezy, że te wpływy Rzymian na skandynawskie plemiona miały kluczowe oddziaływanie również w kontekście wiedzy morskiej.

W przekonaniu archeologa skandynawscy mężczyźni zamieszkujący wybrzeża Norwegii najpewniej służyli w rzymskiej marynarce wojennej, gdzie zdobywali bezpośrednią wiedzę o organizacji flot i logistyce morskiej w rzymskich bazach morskich w Brytanii i Galii.

Po powrocie do domu mogli oni dostosować tę wiedzę do warunków panujących w Skandynawii. Jego zdaniem podobieństwa strukturalne między rzymską architekturą okrętową a norweskimi skupiskami hangarów na łodzie są zbyt uderzające, aby można było je zignorować. Tym samym rzymska inżynieria i strategia morska najpewniej pośrednio wpłynęły na rozwój wczesnej potęgi morskiej Skandynawii, a tym samym w rezultacie przyczyniły się one finalnie do powstania wikingów.

Marcin Jarzębski