Wieś Moerdijk może zniknąć, by zrobić miejsce transformacji energetycznej

Przyszłość liczącej około 1150 mieszkańców niderlandzkiej wsi Moerdijk zależy od wyboru wariantu rozbudowy programu Powerport. Wschodni scenariusz zapewniłby przestrzeń dla sieci energetycznej, przyłączy morskich farm wiatrowych i przemysłu, ale oznaczałby stopniową likwidację miejscowości. Władze analizują również mniejszy wariant pozwalający zachować wieś, a terminu ostatecznej decyzji nadal nie wyznaczono.

Powerport to więcej niż jedna instalacja

Powerport to zbiorcza nazwa programu rozwoju infrastruktury energetycznej oraz rozbudowy i modernizacji przemysłu w regionie Moerdijk. W czerwcu 2025 r. władze centralne i regionalne oszacowały, że na całe przedsięwzięcie trzeba znaleźć około 700 hektarów. Z tego 400-500 hektarów miało przypaść na gminę Moerdijk.

Plany obejmują m.in. stacje elektroenergetyczne, przyłączenie do lądowej sieci energii z morskich farm wiatrowych, trasy kabli i rurociągów, retencję wody oraz przestrzeń dla rozwoju i dekarbonizacji portu i przemysłu. Projekt wpisuje się zarówno w plan ograniczania emisji przez Niderlandy, jak i rozbudowę energetyki wiatrowej na Morzu Północnym.

Moerdijk ma dla planistów strategiczne położenie. Port i tereny przemysłowe leżą pomiędzy Rotterdamem a Antwerpią i są połączone z transportem wodnym, kolejowym i drogowym oraz siecią rurociągów. Władze wskazują również, że region jest jednym z ważnych węzłów niderlandzkiego systemu elektroenergetycznego.

Trzy warianty i brak daty decyzji

W listopadzie 2025 r. rada gminy poparła kierunek wschodni. Dokumenty samorządu wskazywały wprost, że jego realizacja oznaczałaby z czasem likwidację wsi. Władze centralne i prowincja nie zatwierdziły jednak tego wyboru.

W maju 2026 r. pojawił się trzeci wariant, zakładający mniejsze zapotrzebowanie na teren, sprawniejsze wykorzystanie obecnego obszaru portowo-przemysłowego i ograniczoną rozbudowę. Podczas spotkania 29 czerwca władze uzgodniły, że wszystkie trzy scenariusze zostaną zbadane równorzędnie. Do wyboru preferowanego wariantu nie mają zapadać nieodwracalne decyzje dotyczące lokalizacji największych projektów energetycznych.

Niepewność już osłabia miejscowość

Według relacji AFP mieszkańcy wywieszają transparenty w obronie Moerdijk. Pim Meijer, reprezentujący grupę obejmującą około połowy mieszkańców, twierdzi, że niektórzy zaniedbują remonty domów, właściciele sklepów wstrzymują inwestycje, a część rodzin z dziećmi wyjeżdża. Niektóre rodziny mieszkają w Moerdijk od trzech lub czterech pokoleń.

Obowiązująca Moerdijkregeling przewiduje 100 proc. wycenionej i indeksowanej wartości nieruchomości i ma być utrzymana co najmniej do momentu wyboru wariantu, również w 2027 r. Mieszkańcy oczekują jednak nie tylko rekompensat, lecz także trwałej decyzji o przyszłości miejscowości.

Przypadek Moerdijk wpisuje się w szerszą debatę o uczciwym podziale kosztów klimatycznych i o tym, że transformacja energetyczna ma także wymiar społeczny, a nie wyłącznie techniczny.

Szymon Ślubowski