Neutralność modeli AI kluczowa dla uczciwej konkurencji na rynku

Neutralność modeli AI kluczowa dla uczciwej konkurencji na rynku, ponieważ ogranicza ryzyko, że dostawcy sztucznej inteligencji będą promować własne usługi kosztem startupów rozwijających rozwiązania na ich infrastrukturze.

Koncepcja nawiązuje bezpośrednio do dobrze znanej w telekomunikacji zasady neutralności sieci, która zakazuje operatorom internetu uprzywilejowanego traktowania wybranych serwisów czy rodzajów ruchu.

W świecie sztucznej inteligencji rolę pełnią dostawcy modeli językowych, tacy jak: OpenAI, Anthropic czy Google, którzy udostępniają swoje modele przez API, a jednocześnie tworzą własne aplikacje konkurujące ze startupami. Propozycja neutralności AI zakłada, że firmy te nie powinny móc w dowolny sposób modyfikować parametrów dla swoich produktów ani dyskryminować klientów, którzy potencjalnie zagrażają ich biznesowi. Chodzi nie tylko o abstrakcyjną równość, ale o bardzo konkretne parametry usług: dostęp, opóźnienia, jakość odpowiedzi czy ceny.e

Większość startupów AI nie trenuje dziś własnych, ogromnych modeli od zera. Zamiast tego budują produkty na wierzchu istniejących modeli bazowych, do których dostęp uzyskują za pośrednictwem API. Według branżowych analiz trzy firmy: OpenAI, Anthropic i Google odpowiadają za blisko 90% przychodów rynku komercyjnych modeli, co czyni z nich de facto infrastrukturalnych gigantów monopolizujących rynek. Równocześnie każda z nich rozwija własne narzędzia końcowe: asystentów, agentów, narzędzia deweloperskie czy rozwiązania dla firm. Powstaje więc klasyczny konflikt interesów. Te same podmioty, które decydują, kto i na jakich warunkach może korzystać z modeli, jednocześnie konkurują z firmami zależnymi od ich infrastruktury.

Neutralność AI powinna szanować zasadę, zgodnie z którą dostawcy modeli bazowych udostępniający API zewnętrznym podmiotom nie mogą „niesprawiedliwie ani nierozsądnie” dyskryminować podobnych użytkowników w zakresie dostępu, opóźnień, kosztów i jakości świadczonych usług. Wyjątki mogłyby dotyczyć m.in. bezpieczeństwa (np. blokowania ewidentnie szkodliwych zastosowań) czy zgodności z prawem, ale nie bieżącej strategii produktowej firmy. Najprostszą ścieżką wdrożenia takiej zasady byłoby uchwalenie przez Kongres Stanów Zjednoczonych specjalnej ustawy, która nałożyłaby na dostawców modeli obowiązek neutralnego traktowania klientów, podobnie jak stało się to wcześniej z operatorami szerokopasmowego internetu.

Jeżeli podane legislacje nie powstaną może mieć to wpływ na niesprawiedliwe traktowanie, czy to pojedynczych użytkowników jak i firm, które budują swoje rozwiązania w celu poszerzania wiedzy w zakresie sztucznej inteligencji.

Szymon Ślubowski